ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

  • Ἡ Ἱστορία,ΔΕΝ ἀλλάζει !

  • Ἡ Μακεδονία εἶναι Ε Λ Λ Α Δ Α

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Kατηγορίες

  • Υπέρ της ζωής, κατά των εκτρώσεων

  • ΓΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ

  • Η ΒΟΡ.ΗΠΕΙΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

  • Ἀπό τήν Φλωρεντία,στήν ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

  • ΜΕΤΑΜΟΥΣΕΙΟΝ – Θ/Κ «Γ.ΑΒΕΡΩΦ»

  • Μαθαίνουμε…

  • ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

  • ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΝ

  • ΝΕΩΤΕΡΟ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ «ΗΛΙΟΥ»

  • ΜΕΓΑ ΛΕΞΙΚΟΝ (Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

  • ΛΕΞΙΚΟΝ ΗΣΥΧΙΟΥ

  • ΛΕΞΙΚΟΝ «LIDDEL-SCOTT»

  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

  • ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

  • 324 – 1453

  • ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ

  • 1 8 2 1

  • Ἀπομνημονεύματα Ἡρώων τοῦ 1821

  • Ὁ ΕΛΛΗΝΟ – ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ τοῦ…

  • ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ (1904-8)

  • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ’12- ’13

  • ΤΟ ΠΝ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ

  • Α’ ΠΠ (1914-18)

  • Μ.ΑΣΙΑ (1919-22)

  • O X I (1940-41)

  • ΙΩΑΝ.ΜΕΤΑΞΑΣ

  • ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΙΣ (9-24 Μαρ.1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ (1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1941)

  • Β’ ΠΠ (1 9 4 1 – 4)

  • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Θ/Κ «ΓΕΩΡ. ΑΒΕΡΩΦ»

  • ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

  • ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

  • ΕΓΕΡΤΗΡΙΟΝ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

  • Πρόσφατα σχόλια

    ΕΛΕΝΗ ΚΟΥΤΜΑΝΗ στη Η οξεία κραυγή των αμνών
    Παναγιωτης σχοινεζος στη Συνταγματάρχης Δημήτρης Θεοτόκ…
    ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ στη Gatestone Institute: Στην Ευρώ…
    PETSAGGOURAKIS στη Μελέτιος Μεταξάκης, ο μασώνος…
    Makis στη Η Ληστοκρατία στην Ελλάδα: « Φ…
  • Ὁ Γκρεμιστής Κωστῆ Παλαμᾶ

  • Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ΣΗΜΑ 3 Δεκ.1912

  • ΟΡΚΟΣ ΕΦΗΒΩΝ

  • ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΙΚΩΝ

  • ——————————

  • ΦΟΡΕΣΙΕΣ καί ΑΡΜΑΤΑ τοῦ ’21

  • Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ (1838)

  • ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (1974) …ἡ ταινία

  • ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ

  • Μία ἀνοικτή πληγή Μνήμης 1914-23

  • Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

  • ——————————

  • Ζημίαι τῶν ἀρχαιοτήτων έκ τοῦ πολέμου καί τῶν στρατευμάτων κατοχῆς (1946)

  • Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ

  • ΘΑ ΑΝΟΙΞΗι Ο ΦΑΚΕΛΛΟΣ ;

  • ΑΘΑΝΑΤΟΙ !!!

  • 1944-49

  • ΑΓΕΛΑΣΤΟΣ ΠΕΤΡΑ

  • ΣΕΜΝΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΟΙ ΤΥΜΒΩΡΥΧΟΙ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΔΙΟΛΚΟΣ,ΓΙΑ 1500 ΧΡΟΝΙΑ

  • ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ

  • M.K.I.E.

  • Γιά ἀποπληρωμή ἐξωτ.χρεῶν,μόνο…

  • Ἡ ἔξοδός μας,εἶναι ἡ Κ_ _ _ά _α τους !

  • ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΕΙΣ…

  • INSIDE JOB

Posts Tagged ‘Βυζαντινή Ιστορία’

Η αυτοκρατορία της Νίκαιας (1204-1261)

Posted by Πετροβούβαλος στο 22 Σεπτεμβρίου, 2022

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

.

Ο ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΝΕΩΝ ΚΡΑΤΩΝ

Η Δ’ σταυροφορία που τέλειωσε με την κατάληψη και τη λεηλασία της Κωνσταντινούπολης, οδήγησε στην αποσύνθεση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και το σχηματισμό (στα εδάφη της) ενός μεγάλου αριθμού κρατών, φράγκικων και ελληνικών, από τα οποία τα πρώτα οργανώθηκαν με βάση τον φεουδαρχισμό της Δ. Ευρώπης.

Οι Φράγκοι δημιούργησαν τα εξής κράτη: τη Λατινική Αυτοκρατορία (ή Αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης), το Βασίλειο της Θεσσαλονίκης, το πριγκιπάτο της Αχαΐας στον Μορέα και το Δουκάτο των Αθηνών και των Θηβών στη Κεντρική Ελλάδα. Η κυριαρχία της Βενετίας εκτεινόταν στα νησιά του Βυζαντίου, του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους, στην Κρήτη και σε μερικά παραλιακά ή μεσόγεια μέρη. Παράλληλα με τις λατινικές φεουδαλικές κτήσεις που δημιουργήθηκαν στην περιοχή της ανατολικής αυτοκρατορίας, που είχε αποσυντεθεί, ιδρύθηκαν και τρία ανεξάρτητα ελληνικά κέντρα:

  • η Αυτοκρατορία της Νίκαιας και
  • η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, στη Μικρά Ασία και
  • το Δεσποτάτο της Ηπείρου, στη βόρεια Ελλάδα.

Ο κόμης της Φλάνδρας Βαλδουίνος έγινε αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης και κύριος του μεγαλύτερου μέρους της Θράκης, ο Βονιφάτιος Μομφερατικός έγινε βασιλιάς της Θεσσαλονίκης, εξουσιάζοντας τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία, ο Γουλιέλμος Σαμπλίτ (Champlitte) και μετά από αυτόν ο Γοδεφρείδος Βιλεαρδουίνος έγιναν πρίγκιπες του Μορέως [1] και ο Όθων de la Roche απέκτησε τον τίτλο του Δούκα ή (όπως τον ονόμαζαν οι Έλληνες) του «Μεγάλου Κυρίου» των Αθηνών και των Θηβών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Φιλολογία και τέχνη επί Κομνηνών και Αγγέλων

Posted by Πετροβούβαλος στο 10 Αυγούστου, 2022

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

/

Την εποχή της δυναστείας των Μακεδόνων χαρακτήριζε μια εντατική πολιτιστική δράση στον τομέα της επιστήμης, της φιλολογίας, της αγωγής και της τέχνης. Η δράση ανθρώπων σαν τον Φώτιο (9ος αιώνας), τον Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο (10ος αιώνας) και τον Μιχαήλ Ψελλό (11ος αιώνας), το πολιτιστικό περιβάλλον τους, καθώς και η αναζωογόνηση του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης, που μεταρρυθμίστηκε τον 11ο αιώνα, δημιούργησαν ευνοϊκές συνθήκες για την αναγέννηση του πολιτισμού της εποχής των Κομνηνών και των Αγγέλων.

Ο Ησίοδος, ο Όμηρος, ο Πλάτωνας, οι ιστορικοί Θουκυδίδης και Πολύβιος, οι ρήτορες Ισοκράτης και Δημοσθένης, οι Έλληνες τραγωδοί και ο Αριστοφάνης και άλλοι σπουδαίοι εκπρόσωποι της αρχαίας φιλολογίας γίνονταν αντικείμενα μελέτης και μίμησης από τους συγγραφείς του 12ου και των αρχών του 13ου αιώνα. Η απομίμηση αυτή ήταν φανερή κυρίως στη γλώσσα, η οποία, με την υπερβολική της τάση προς αγνότητα της αρχαίας Αττικής διαλέκτου, έγινε τεχνητή, μεγαλορρήμων και μερικές φορές δυσκολονόητη και ανώμαλη. Γενικά η γλώσσα ήταν τελείως διαφορετική από την ομιλούμενη. Η φιλολογία της εποχής αυτής, όπως λέει ο Bury, ήταν η φιλολογία των ανθρώπων που ήταν «σκλάβοι της παράδοσης. Η σκλαβιά αυτή βεβαίως ήταν δουλεία από ευγενείς κυρίους, αλλά πάντως ήταν δουλεία». Μερικοί όμως συγγραφείς, παρά την ειδικότητά τους στην κλασσική γλώσσα, δεν παραμελούσαν την ομιλούμενη «δημοτική» γλώσσα της εποχής τους και άφησαν πολύ ενδιαφέροντα κομμάτια στην ομιλούμενη γλώσσα του 12ου αιώνα.

Συγγραφείς της εποχής των Κομνηνών και των Αγγέλων κατανόησαν την υπεροχή του βυζαντινού πολιτισμού επί του πολιτισμού των λαών της Δύσης, τους οποίους μια πηγή ονομάζει «σκοτεινές και περιπλανώμενες φυλές, των οποίων το μεγαλύτερο μέρος, αν δε γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ανατράφηκε τουλάχιστον από αυτήν και που ανάμεσά τους δεν καταφεύγει ούτε η χάρη ούτε η μούσα». Φυλές στις οποίες το ευχάριστο τραγούδι φαίνεται σαν «κραυγή από γύπες ή κρωγμός κοράκων».

ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ

Στο φιλολογικό τομέα της εποχής αυτής βρίσκουμε ένα μεγάλο αριθμό σπουδαίων και εκλεκτών συγγραφέων, τόσο εκκλησιαστικών όσο και κοσμικών. Η φιλολογική κίνηση επηρέασε επίσης την ίδια την οικογένεια των Κομνηνών, της οποίας πολλά μέλη, υποχωρώντας στην επιρροή αυτή, αφιέρωσαν μέρος του καιρού τους στη μάθηση και τη φιλολογία.

Η πολύ μορφωμένη κι έξυπνη μητέρα του Αλέξιου Α’ Κομνηνού, Άννα Θαλασσινή, την οποία η εγγονή της Άννα Κομνηνή χαρακτηρίζει ως «τη μεγαλύτερη δόξα όχι μόνο μεταξύ των γυναικών, αλλά και μεταξύ των ανδρών, καθώς και κόσμημα της ανθρωπότητας», ερχόταν συχνά στα γεύματα με ένα βιβλίο στα χέρια και συζητούσε εκεί δογματικά προβλήματα των Πατέρων της Εκκλησίας, δείχνοντας ιδιαίτερη προτίμηση στον φιλόσοφο και μάρτυρα Μάξιμο.

Ο ίδιος ο αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός έγραψε μερικές θεολογικές διατριβές κατά των αιρετικών. Οι «Μούσες» του Αλέξιου, που γράφτηκαν λίγο πριν από το θάνατό του, εκδόθηκαν το 1913. Οι «Μούσες» αυτές, αφιερωμένες στο γιο και διάδοχό του Ιωάννη, είναι ένα είδος πολιτικής διαθήκης που δεν αφορά μόνο αφηρημένα προβλήματα ηθικής, αλλά και πολλά σύγχρονά του ιστορικά γεγονότα, όπως, για παράδειγμα, την Α’ Σταυροφορία.

Η κόρη του Αλεξίου, Άννα και ο σύζυγός της Νικηφόρος Βρυέννιος, κατέχουν τιμητική θέση στην ιστοριογραφία του Βυζαντίου. Ο Νικηφόρος Βρυέννιος, που επέζησε του Αλέξιου και έπαιξε σπουδαίο ρόλο στις υποθέσεις του κράτους υπό τον Αλέξιο και το γιο του Ιωάννη, ήθελε να γράψει μια ιστορία του Αλέξιου Κομνηνού, αλλά ο θάνατος τον εμπόδισε να φέρει σε πέρας το σχέδιό του. Πέτυχε όμως να συνθέσει ένα είδος οικογενειακού χρονικού ή αναμνήσεων, για να δείξει τις αιτίες της ανόδου στην εξουσία του οίκου των Κομνηνών, που φτάνει σχεδόν μέχρι την ενθρόνιση του Αλέξιου. Η λεπτομερής περιγραφή του Βρυέννιου ασχολείται με τα γεγονότα μεταξύ 1070 και 1079, δηλαδή μέχρι τις αρχές της βασιλείας του Νικηφόρου Γ’ Βατανιάτη. Επειδή συζητάει τη δράση των μελών του οίκου των Κομνηνών, το έργο του χαρακτηρίζεται από κάποια μεροληψία. Το ύφος του Βρυέννιου είναι μάλλον απλό και δεν έχει τίποτε από την τεχνητή τελειότητα που συναντά κανείς στο έργο της συζύγου του. Η επιρροή του Ξενοφώντα είναι φανερή στο έργο του, το οποίο έχει πολλή σημασία τόσο για την εσωτερική ιστορία της αυλής όσο και για την εξωτερική πολιτική, διαφωτίζοντας κυρίως τα ζήτημα για την αύξηση του τουρκικού κινδύνου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Εσωτερικές υποθέσεις των Κομνηνών και των Αγγέλων

Posted by Πετροβούβαλος στο 4 Ιουλίου, 2022

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

.

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ

Η εκκλησιαστική ζωή του Βυζαντίου την εποχή των Κομνηνών και των Αγγέλων είναι σημαντική για δύο κυρίως λόγους: α) για τις εσωτερικές εκκλησιαστικές σχέσεις, με επίκεντρο τις προσπάθειες επίλυσης ορισμένων θρησκευτικών προβλημάτων και αμφιβολιών που τάραζαν την κοινωνία του Βυζαντίου, ενώ ήταν και πολύ ενδιαφέροντα την εποχή αυτή και β) για τις σχέσεις της Ανατολικής προς τη Δυτική εκκλησία, δηλαδή του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης προς τον Πάπα.

Στις σχέσεις τους με την εκκλησία οι αυτοκράτορες της δυναστείας των Κομνηνών και των Αγγέλων υιοθέτησαν σταθερά τον καισαροπαπισμό, που ήταν ένα πολύ χαρακτηριστικό γνώρισμα του Βυζαντίου. Σε μια μετάφραση της «Ιστορίας» του Νικήτα Χωνιάτη, ο Ισαάκιος Άγγελος φαίνεται να λέει τα εξής: «Στη γη δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ της εξουσίας του Θεού και του αυτοκράτορα. Οι βασιλείς έχουν το δικαίωμα να κάνουν τα πάντα και μπορούν να χρησιμοποιούν μαζί με αυτό που τους ανήκει, χωρίς διάκριση, κι εκείνο που ανήκει στον Θεό, γιατί έχουν λάβει την αυτοκρατορική εξουσία από τον Θεό. Μεταξύ Θεού και αυτοκράτορα δεν υπάρχει διαφορά».

Ο ίδιος συγγραφέας μιλώντας για την εκκλησιαστική πολιτική του Μανουήλ Κομνηνού παρουσιάζει ως γενική πεποίθηση των αυτοκρατόρων το ότι ήταν «αλάνθαστοι κριτές των θείων και ανθρώπινων πραγμάτων». Η γνώμη αυτή υποστηρίχθηκε το δεύτερο ήμισυ του 12ου αιώνα, απ’ τον κλήρο. Ο Έλληνας κοινωνιολόγος και σχολιαστής του Νομοκανόνα (που κακώς αποδίδεται στον Φώτιο), Πατριάρχης Αντιόχειας Θεόδωρος Βαλσαμώνας, που έζησε την εποχή του τελευταίου Κομνηνού και του πρώτου Αγγέλου, γράφει τα εξής:

«Ως οι βασιλείς κι οι Πατριάρχες μεγαλύνονται μεν και με διδασκαλικά αξιώματα δια την του αγίου χρίσματος δύναμιν. Εντεύθεν γαρ οι πιστοί δεσπότες και αυτοκράτορες κατηχητικά μιλούν στον χριστεπώνυμο λαό και θυμιάζουν ως ιερείς». Η δόξα τους είναι όμοια με αυτήν του ηλίου, επειδή με τη λαμπρότητα της ορθοδοξίας τους φωτίζουν τον κόσμο από τη μια άκρη ως την άλλη. Η δύναμη και η δράση των αυτοκρατόρων επεκτείνεται στο σώμα και στη ψυχή (των ανθρώπων), ενώ η δύναμη και η δράση του Πατριάρχη περιορίζεται μόνο στην ψυχή. Ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει ότι: «ο αυτοκράτορας δεν υπόκειται ούτε στους Νόμους ούτε στους Κανόνες».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η Δ’ Σταυροφορία και το Βυζάντιο

Posted by Πετροβούβαλος στο 20 Ιουνίου, 2022

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Η Δ’ Σταυροφορία είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο ιστορικό φαινόμενο, στο οποίο αντανακλώνται τα πιο ετερόκλητα συμφέροντα και συναισθήματα. Θρησκευτικά ελατήρια, ελπίδες για μια αμοιβή στην άλλη ζωή, δίψα για πνευματική δράση και αφοσίωση στις υποχρεώσεις που είχε αναλάβει η Σταυροφορία αναμιγνύονταν με την επιθυμία των περιπετειών και του κέρδους, την τάση για ταξίδια και τη φεουδαρχική συνήθεια της απασχόλησης με τον πόλεμο. Η επικράτηση των «κοσμικών» και υλιστικών αισθημάτων επί των πνευματικών, που είχε ήδη εκδηλωθεί στις άλλες Σταυροφορίες, ήταν ιδιαίτερα αισθητή στην Δ’ Σταυροφορία και αποδείχθηκε το 1204, με την κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους και τη δημιουργία της Λατινικής αυτοκρατορίας.

Στα τέλη του 12ου αιώνα και κυρίως την εποχή του Ερρίκου ΣΤ’, η επιρροή των Γερμανών ήταν αισθητή στην Ιταλία, ενώ τα σχέδια του αυτοκράτορα της Γερμανίας απειλούσαν διαρκώς την Ανατολική αυτοκρατορία. Ο νέος Πάπας (που εκλέχθηκε το 1198) Ιννοκέντιος Γ’, έστρεψε την προσοχή του στην πλήρη αποκατάσταση της παπικής εξουσίας, που είχαν υποσκάψει οι Γερμανοί βασιλείς και στην τοποθέτησή του ως αρχηγού της χριστιανικής κίνησης κατά του Ισλάμ.

Η Ιταλία, αντιδρώντας στην επιρροή των Γερμανών, βρισκόταν στο πλευρό του Πάπα, ο οποίος, θεωρώντας ως κύριο εχθρό του παπισμού και της Ιταλίας τους Hohenstaufen, άρχισε να υποστηρίζει στη Γερμανία τον Όθωνα Brunswick που είχε εκλεγεί βασιλιάς από ένα τμήμα της Γερμανίας, που στράφηκε κατά του αδελφού του Ερρίκου ΣΤ’ Φίλιππου Σουηβού. Μια καλή ευκαιρία φάνηκε να παρουσιάζεται στη Βυζαντινή αυτοκρατορία για την εκπλήρωση των σχεδίων των Κομνηνών για την αντικατάσταση του διεθνούς Γερμανικού κράτους με ένα παρόμοιο Βυζαντινό παγκόσμιο κράτος.

Έχοντας πιθανόν αυτό υπόψη, ο Αλέξιος Γ’ έγραφε στον Ιννοκέντιο Γ’, τη χρονιά της εκλογής του τελευταίου, τα εξής: «Είμαστε οι μόνες δύο παγκόσμιες δυνάμεις: η μόνη ρωμαϊκή εκκλησία και η μόνη αυτοκρατορία των διαδόχων του Ιουστινιανού και γι’ αυτό πρέπει να ενωθούμε και να προσπαθήσουμε να εμποδίσουμε μια νέα αύξηση της δύναμης του αντίπαλου μας αυτοκράτορα της Δύσης». Στην πραγματικότητα, η πολύπλοκη εσωτερική και εξωτερική κατάσταση του Βυζαντίου δεν άφηνε καμιά ελπίδα για την επιτυχία τόσων φιλόδοξων σχεδίων.

Αλλά ο Ιννοκέντιος Γ’ δεν ήθελε να βλέπει τον αυτοκράτορα της Ανατολής ως σχισματικό και γι’ αυτό άρχισε συνεννοήσεις για την ένωση των εκκλησιών, οι οποίες όμως προόδευαν πολύ αργά, επειδή σ’ ένα γράμμα του προς τον Αλέξιο ο Πάπας απειλούσε ότι, σε περίπτωση αντίστασης, θα υποστήριζε τα δικαιώματα της οικογένειας του έκπτωτου Ισαάκιου επί του θρόνου του Βυζαντίου, που η κόρη του παντρεύτηκε τον Γερμανό βασιλιά Φίλιππο Σουηβό. Είναι πιθανόν όμως ο Πάπας να μη σκόπευε να πραγματοποιήσει την απειλή του. Ο Αλέξιος Γ’ όμως δεν ανταποκρίθηκε στις σχετικές με την ένωση προτάσεις του Πάπα και σ’ ένα γράμμα του μάλιστα πρόβαλε την αρχή ότι η αυτοκρατορική δύναμη ήταν ανώτερη από την πνευματική, με αποτέλεσμα να ενταθούν οι σχέσεις μεταξύ Βυζαντίου και Ρώμης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Η δυναστεία των Αγγέλων

Posted by Πετροβούβαλος στο 14 Μαΐου, 2022

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Η δυναστεία των Αγγέλων, που ανέβηκε στο θρόνο χάρη στην επανάσταση του 1185, προέρχεται από τον Κωνσταντίνο Άγγελο (από τη Φιλαδέλφεια της Μικράς Ασίας), σύγχρονο του Αλέξιου Κομνηνού, που παντρεύτηκε κόρη του αυτοκράτορα Αλέξιου. Υπήρξε παππούς του Ισαάκιου Β’ Άγγελου, πρώτου αυτοκράτορα του Οίκου των Αγγέλων, ο οποίος συγγένευε συνεπώς με τους Κομνηνούς.

Ένας από τους σκοπούς του Ανδρόνικου ήταν η εγκατάσταση μιας εθνικής κυβέρνησης. Στο σκοπό του όμως αυτόν απέτυχε και προς το τέλος της βασιλείας του άρχισε να κλίνει προς τη Δύση. Μετά το θάνατό του η ανάγκη για μια εθνική κυβέρνηση έγινε πιο αισθητή. Όπως λέει ο Ιταλός ιστορικός Cognasso, «η επανάσταση της 12ης Σεπτεμβρίου του 1185 ήταν κυρίως εθνικιστικής και αριστοκρατικής μορφής με αποτέλεσμα να ευεργετηθεί από τα πλεονεκτήματά της μόνο η αριστοκρατία του Βυζαντίου».

Ο Ισαάκιος Β’ (1185-1195) που εκπροσωπούσε, όπως λέει ο Gelzer, «την ενσάρκωση της κακής συνείδησης, η οποία καθόταν τώρα στον σάπιο θρόνο των Καισάρων», δεν είχε καμιά απολύτως διοικητική ικανότητα. Η μεγάλη πολυτέλεια και οι ανοησίες της αυλής, οι αυθαιρεσίες, οι ανυπόφορες βίαιες πράξεις και η έλλειψη ισχυρής θέλησης και συγκεκριμένου προγράμματος διοίκησης του κράτους και αντιμετώπισης των εξωτερικών του υποθέσεων, και κυρίως του κινδύνου που δημιουργούσε στη Βαλκανική χερσόνησο η εμφάνιση του δεύτερου βασιλείου της Βουλγαρίας και στη Μικρά Ασία η επιτυχής προώθηση των Τούρκων – όλα αυτά, δημιούργησαν στη χώρα ατμόσφαιρα δυσχέρειας και ταραχής. Κατά καιρούς ξεσπούσαν επαναστάσεις προς χάρη του ενός ή του άλλου διεκδικητή του θρόνου.

Είναι όμως πιθανόν, η κύρια αιτία της γενικής δυσαρέσκειας να ήταν «η κόπωση που αισθανόταν ο πληθυσμός καθώς ανεχόταν τα δύο κακά που τόσο καλά αντιλήφθηκε ο Ανδρόνικος: Το ακόρεστο του δημόσιου ταμείου και η αλαζονεία των πλούσιων». Τελικά το 1195 η συνομωσία που οργανώθηκε κατά του Ισαάκιου από τον αδελφό του Αλέξιο είχε σαν αποτέλεσμα την εκθρόνιση του αυτοκράτορα, με τη βοήθεια τμήματος της αριστοκρατίας και του στρατού. Ο νέος αυτοκράτορας είναι γνωστός ως Αλέξιος Γ’ Άγγελος (1196-1203) ή ως Άγγελος Κομνηνός, και μερικές φορές αναφέρεται με το όνομα Βαμβακοράβδης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Μετά τη Β’ Σταυροφορία

Posted by Πετροβούβαλος στο 9 Απριλίου, 2022

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Στη διάρκεια της Σταυροφορίας ο Μανουήλ είχε ήδη λάβει σοβαρά μέτρα για τον πόλεμο κατά του Ρογήρου, τον οποίο ήθελε να εκδικηθεί για τη συμπεριφορά του στα νησιά της Αδριατικής και στην Ελλάδα, καθώς και για τη συνεχιζόμενη κατοχή της Κέρκυρας. Η Βενετία η οποία, όπως και πριν, δεν έβλεπε με καλό μάτι την ανάπτυξη των Νορμανδών, ευχαρίστως αποφάσισε να υποστηρίξει το Βυζάντιο με το στόλο της και πήρε σε αντάλλαγμα νέα εμπορικά προνόμια στην αυτοκρατορία. Εκτός από τους «συνοικισμούς» και τις «σκάλες» που είχαν αποκτήσει οι Βενετοί, με βάση τις προηγούμενες εμπορικές συνθήκες στην Κωνσταντινούπολη τους δόθηκαν νέα μέρη, καθώς και μια ακόμα «σκάλα».

Ενώ γίνονταν οι συνεννοήσεις αυτές, ο αυτοκράτορας προετοιμαζόταν για τον πόλεμο κατά του «Δράκου της Δύσης», «του νέου Αμαλήκ» (δες Έξοδος 17:8-14), «του δράκου της νήσου (της Σικελίας) που επρόκειτο να εκβάλει τις φλόγες του θυμού του ψηλότερα από ό,τι τις εκβάλει ο κρατήρας της Αίτνας» (Zacharia von Lingenthal). Τα σχέδια του Μανουήλ δεν περιορίζονταν στην απομάκρυνση του εχθρού από την περιοχή του Βυζαντίου, αλλά επεκτείνονταν στη μεταφορά των εχθροπραξιών στην Ιταλία και στην προσπάθεια αποκατάστασης εκεί της παλαιάς εξουσίας του Βυζαντίου.

Όταν όμως οι προετοιμασίες είχαν σχεδόν συμπληρωθεί, εμποδίστηκε προσωρινά στην εφαρμογή των σχεδίων του από τους Κομάνους, που είχαν διασχίσει τον Δούναβη εισβάλλοντας στην περιοχή του Βυζαντίου. Ο Μανουήλ, αφού γρήγορα κατατρόπωσε τους Κομάνους, κατέλαβε την Κέρκυρα, με την υποστήριξη του στόλου της Βενετίας.

Ο Ρογήρος αντιλήφθηκε τον μεγάλο κίνδυνο που δημιουργούσε η συμμαχία του Βυζαντίου με τη Γερμανία, που είχε υποσχεθεί να στείλει στρατιωτικές ενισχύσεις, καθώς και η Βενετία, η οποία είχε ήδη στείλει το στόλο της, και με πολύ ικανούς διπλωματικούς ελιγμούς προσπάθησε να δημιουργήσει κάθε δυνατή δυσκολία για το Βυζάντιο. Χάρη στις ραδιουργίες της Σικελίας, ο δούκας Welf, παλιός εχθρός των Hohenstaufen, επαναστάτησε κατά του Κόνραντ στη Γερμανία, ο οποίος έτσι εμποδίστηκε να σπεύσει προς βοήθεια του Μανουήλ στην Ιταλία.

Στη συνέχεια οι Σέρβοι, με την υποστήριξη των Ούγγρων, άρχισαν εχθροπραξίες εναντίον του Μανουήλ, του οποίου η προσοχή, μετά από αυτό, στράφηκε στον Βορρά. Τελικά ο Λουδοβίκος Ζ’, θλιμμένος από την αποτυχία της Σταυροφορίας και θυμωμένος με τους Βυζαντινούς, επιστρέφοντας από την Ανατολή, δημιούργησε φιλικές σχέσεις με τον Ρογήρο κι άρχισε την προετοιμασία μιας νέας Σταυροφορίας, που απειλούσε το Βυζάντιο με αναπόφευκτο κίνδυνο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Εξωτερικές σχέσεις του Ιωάννη Β’

Posted by Πετροβούβαλος στο 18 Φεβρουαρίου, 2022

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

.

ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΗ ΔΥΣΗ

Ο γιος και διάδοχος του Αλέξιου, Ιωάννης Β’, υπήρξε ο τύπος του αυτοκράτορα-στρατιώτη και διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος της βασιλείας του σε στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η εξωτερική του πολιτική κυρίως αποτελεί συνέχεια της πολιτικής του πατέρα του, ο οποίος είχε ήδη επισημάνει τα σπουδαία ευρωπαϊκά και ασιατικά προβλήματα, τα οποία ενδιέφεραν την αυτοκρατορία την εποχή αυτή. Ο Ιωάννης έθεσε ως σκοπό του την πρόοδο, ακολουθώντας το δρόμο που χάραξε ο πατέρας του. Ο πατέρας του εμπόδισε τους εχθρούς να εισβάλλουν στο Βυζάντιο και ο γιος αποφάσισε «να πάρει πίσω από τους γείτονές του τις χαμένες βυζαντινές επαρχίες επειδή οραματιζόταν την αποκατάσταση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας στην παλιά της λαμπρότητα» (Chalandon).

Αν και κατανοούσε καθαρά την κατάσταση της Ευρώπης, ο Ιωάννης ενδιαφερόταν πολύ λίγο για τα ζητήματά της. Αναγκάστηκε μερικές φορές να πολεμήσει στην Ευρώπη, αλλά οι πόλεμοί του εκεί υπήρξαν αυστηρά αμυντικής μορφής. Μόνο στα τέλη της βασιλείας του, λόγω της απειλητικής ανάπτυξης των Νορμανδών, που εκδηλωνόταν με την ένωση της Ν. Ιταλίας με τη Σικελία και το σχηματισμό του βασιλείου της Σικελίας, τα θέματα της Ευρώπης έγιναν σημαντικά για το Βυζάντιο. Το κύριο ενδιαφέρον του Ιωάννη στην εξωτερική του πολιτική επικεντρώθηκε στη Μικρά Ασία.

Σχετικά με τις σχέσεις του Ιωάννη με τη Δύση, πρέπει να παρατηρήσουμε ότι δημιουργούνταν συνεχώς νέα δυτικά ευρωπαϊκά κράτη, με τα οποία το Βυζάντιο έπρεπε να έρθει σε επαφή.

Ο κίνδυνος των Νορμανδών ανάγκασε τον Αλέξιο να πλησιάσει περισσότερο τη Βενετία, που ανέλαβε την υποχρέωση να υποστηρίξει το Βυζάντιο με το στόλο της, παίρνοντας ως αντάλλαγμα τελείως έκτακτα εμπορικά προνόμια. Οι πολυάριθμοι Βενετοί που πήγαν στο Βυζάντιο και κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, πλούτισαν και γρήγορα σχημάτισαν στην πρωτεύουσα μια βενετική παροικία τόσο πλούσια και πυκνοκατοικημένη, που άρχισε να αποκτά σημαντική επιρροή. Οι Βενετοί σιγά-σιγά ξεχνώντας ότι δεν ήταν ούτε στη χώρα τους ούτε σε μια κατακτημένη χώρα, άρχισαν να συμπεριφέρονται υπεροπτικά και με αυθάδεια όχι μόνο στις κατώτερες τάξεις, αλλά και στους ευγενείς του Βυζαντίου, με αποτέλεσμα να δημιουργούν στο Βυζάντιο μια έντονη δυσαρέσκεια. Τα μικρά εμπορικά προνόμια που έδωσε ο Αλέξιος στην Πίζα δεν ήταν τόσο σπουδαία που να ανησυχήσουν τους Βενετούς.

Όσο ζούσε ο Αλέξιος οι σχέσεις μεταξύ Βενετίας και Βυζαντίου δεν είχαν ακόμα οξυνθεί πολύ. Μετά το θάνατό του όμως τα πράγματα άλλαξαν. Μαθαίνοντας ότι η Απουλία βρισκόταν αντιμέτωπη με εσωτερικές ταραχές και θεωρώντας συνεπώς ότι ο κίνδυνος των Νορμανδών είχε εκλείψει, ο Ιωάννης αποφάσισε να ακυρώσει την εμπορική συνθήκη που είχε κάνει με τη Βενετία. Αμέσως οι Βενετοί έστειλαν τον στόλο τους να λεηλατήσει τα βυζαντινά νησιά της Αδριατικής και του Αιγαίου. Κρίνοντας ότι δεν μπορούσε ν’ αντισταθεί αποτελεσματικά στο στόλο των Βενετών, ο Ιωάννης αναγκάστηκε, από τα πρώτα χρόνια της βασιλείας του, να συνεννοηθεί με τη Βενετία και να επανέλθει στην εμπορική συνθήκη του 1082.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η Α’ Σταυροφορία και το Βυζάντιο (β’ μέρος)

Posted by Πετροβούβαλος στο 3 Δεκεμβρίου, 2021

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία
το α’ μέρος ΕΔΩ

.

Όταν το 1095 (λόγω των περιπλοκών στη Δυτική Ευρώπη και των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων) ο Πάπας Ουρβανός Β’ κάλεσε μια Σύνοδο στην Πλακεντία της Ιταλίας, παραβρέθηκε εκεί και μια αντιπροσωπεία του Αλέξιου Κομνηνού, προκειμένου να ζητήσει βοήθεια. Το γεγονός αυτό το αρνούνται μερικοί επιστήμονες, αλλά οι σύγχρονοι ερευνητές του προβλήματος αυτού έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πράγματι ο Αλέξιος έστειλε στην Πλακεντία μια έκκληση για βοήθεια.

Φυσικά το γεγονός αυτό δεν υπήρξε η «τελική ώθηση» (όπως λέει ο Sybel) που προκάλεσε την Α’ Σταυροφορία. Όπως και πριν, αν ο Αλέξιος ζήτησε βοήθεια στην Πλακεντία, δε σκέφτηκε μια Σταυροφορία. Ο αυτοκράτορας απλά επιθυμούσε την αποστολή μισθοφόρων κατά των Τούρκων, που τα τελευταία τρία χρόνια είχαν εξελιχθεί, με την πετυχημένη τους προώθηση στη Μ. Ασία, σε μια μεγάλη απειλή. Το 1095 περίπου έγινε Σουλτάνος ο Qilij Arslan, ο οποίος έκανε τη Νίκαια πρωτεύουσά του.

Λόγω των επιτυχιών αυτών, δεν αποκλείεται στην Πλακεντία ο Αλέξιος να ζήτησε βοήθεια. Σκοπός του όμως δεν ήταν η Σταυροφορία, αλλά η βοήθεια εναντίον των Τούρκων. Το αίτημά του έγινε ευνοϊκά δεκτό στην Πλακεντία, αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για το γεγονός αυτό. Ένας σύγχρονος ιστορικός παρατηρεί ότι «από τη Σύνοδο της Πλακεντίας μέχρι την άφιξη των Σταυροφόρων στην πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας, οι σχέσεις μεταξύ Ανατολής και Δύσης καλύπτονται από βασανιστικό σκοτάδι» (Duncalf).

Το Νοέμβριο του 1095 συγκροτήθηκε στη Γαλλία η Σύνοδος του Clermont, στη διάρκεια της οποίας συγκεντρώθηκαν τόσο πολλοί άνθρωποι, ώστε δεν υπήρχε στην πόλη χώρος για να μείνουν οι επισκέπτες και το πλήθος έμενε στο ύπαιθρο. Μετά το τέλος της Συνόδου, στη διάρκεια της οποίας συζητήθηκαν μερικά αξιόλογα και αυστηρώς εκκλησιαστικής μορφής ζητήματα, ο Ουρβανός Β’ έκανε μια πολύ συγκινητική ομιλία, που το πρωτότυπο κείμενό της έχει χαθεί. Μερικοί από αυτούς που παρακολούθησαν τη Σύνοδο έγραψαν αργότερα, από μνήμης, την ομιλία, αλλά τα κείμενά τους διαφέρουν πολύ το ένα από το άλλο. Αναφερόμενος με θέρμη στους διωγμούς των Χριστιανών των Αγίων Τόπων, ο Πάπας παρότρυνε το πλήθος να οπλιστεί για την απελευθέρωση του Αγίου Τάφου και των Χριστιανών της Ανατολής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η Α’ Σταυροφορία και το Βυζάντιο (α’ μέρος)

Posted by Πετροβούβαλος στο 3 Νοεμβρίου, 2021

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία
το β’ μέρος ΕΔΩ

 

Η περίοδος των Σταυροφοριών αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα της ιστορίας του κόσμου, κυρίως από την άποψη της οικονομικής ιστορίας και γενικά του πολιτισμού. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα το θρησκευτικό πρόβλημα είχε απωθήσει τις άλλες πλευρές αυτής της πολύμορφης κίνησης. Η πρώτη χώρα που αντιλήφθηκε την πλήρη σημασία των Σταυροφοριών υπήρξε η Γαλλία, όταν το 1806 η Γαλλική Ακαδημία και κατόπιν το Εθνικό Ινστιτούτο πρόσφερε ένα βραβείο για το καλύτερο έργο που είχε ως σκοπό του «τη μελέτη της επίδρασης των Σταυροφοριών στην πολιτική ελευθερία των ευρωπαϊκών εθνών, τον πολιτισμό τους, και την πρόοδο της επιστήμης, του εμπορίου και της βιομηχανίας».

Φυσικά, στις αρχές του 19ου αιώνα ήταν πολύ πρόωρη η λεπτομερής συζήτηση ενός τέτοιου προβλήματος που δεν είχε ακόμα λυθεί. Αξίζει όμως να σημειώσουμε ότι η περίοδος των Σταυροφοριών δεν εξετάζεται πια από τη στενή θρησκευτική πλευρά. Το 1808 βραβεύτηκαν από τη Γαλλική Ακαδημία το βιβλίο του Γερμανού Heeren, που εκδόθηκε συγχρόνως γερμανικά και γαλλικά με τον τίτλο «Δοκίμιο σχετικό με την επίδραση των Σταυροφοριών στην Ευρώπη» και το βιβλίο του Γάλλου Choiseul Daillecourt, με τον τίτλο «Περί της επιρροής των Σταυροφοριών στην κατάσταση των λαών της Ευρώπης». Αν και οι δυο αυτές μελέτες είναι τώρα ασυγχρόνιστες, εξακολουθούν να είναι ενδιαφέρουσες, ιδίως η πρώτη.

Φυσικά οι Σταυροφορίες αποτελούν τη πιο σημαντική εποχή της ιστορίας του αγώνα μεταξύ των διεθνών θρησκειών, του Χριστιανισμού και του Ισλαμισμού, ενός αγώνα που είχε αρχίσει από τον 7ο αιώνα. Αλλά στην προσπάθεια αυτή δεν υπάρχουν μόνο τα θρησκευτικά κίνητρα. Ήδη απ’ την Α’ Σταυροφορία, που έδειχνε καθαρά τις ιδέες της κίνησης των Σταυροφόρων και απέβλεπε στην απελευθέρωση των Αγίων Τόπων από τα χέρια των απίστων, ήταν φανερά τα «κοσμικά» ελατήρια και τα υλικά συμφέροντα.

«Υπήρχαν δύο τμήματα ανάμεσα στους Σταυροφόρους, το ένα από όσους σκέφτονταν θρησκευτικά και το άλλο από όσους σκέφτονταν πολιτικά». Παραθέτοντας τα λόγια αυτά του Γερμανού επιστήμονα Kugler, ο Γάλλος ιστορικός Chalandon, προσθέτει ότι «η άποψη αυτή του είναι απόλυτα σωστή». Όσο όμως πιο πολύ εξετάζουν οι επιστήμονες τις εσωτερικές συνθήκες της ζωής της Δυτικής Ευρώπης του 11ου αιώνα, και κυρίως την οικονομική εξέλιξη των πόλεων της Ιταλίας της εποχής εκείνης, τόσο πιο πολύ πείθονται ότι τα οικονομικά φαινόμενα έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία και στη διεξαγωγή της Α’ Σταυροφορίας. Σε κάθε νέα Σταυροφορία γινόταν πιο αισθητός ο «κοσμικός» παράγοντας και τελικά, κατά την Δ’ Σταυροφορία, ο παράγοντας αυτός υπερίσχυσε της αρχικής ιδέας, όταν το 1204 καταλήφθηκε η Κωνσταντινούπολη για να ιδρυθεί από τους Σταυροφόρους η Λατινική αυτοκρατορία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η εποχή των ανωμαλιών (1056-1081)

Posted by Πετροβούβαλος στο 7 Οκτωβρίου, 2021

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

ΟΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΕΣ

Από το 1025, μετά το θάνατο του Βασιλείου Β’ Βουλγαροκτόνου, η αυτοκρατορία αντιμετώπισε μια περίοδο ανωμαλιών, συχνών αλλαγών ανίκανων αυτοκρατόρων και την έναρξη μιας γενικής παρακμής. Η αυτοκράτειρα Ζωή πέτυχε να αναδείξει αυτοκράτορες και τους 3 συζύγους της, αλλά το 1056 μετά το θάνατο της αδελφής της Ζωής, Θεοδώρας, η Μακεδονική δυναστεία έπαψε να υπάρχει. Μια περίοδο ανωμαλιών άρχισε για να κρατήσει 25 χρόνια (1056-1081) και να τελειώσει μόνο με την άνοδο στο θρόνο του Αλέξιου Κομνηνού, ιδρυτή της περίφημης δυναστείας των Κομνηνών.

Η περίοδος αυτή, της οποίας το εξωτερικό χαρακτηριστικό ήταν η συχνή αλλαγή ανίκανων αυτοκρατόρων, υπήρξε πολύ σημαντική για την ιστορία του Βυζαντίου, επειδή στη διάρκεια των 25 αυτών ετών αναπτύχθηκαν οι συνθήκες εκείνες που προκάλεσαν αργότερα στη Δύση την κίνηση των Σταυροφοριών.

Στη διάρκεια της περιόδου αυτής οι εξωτερικοί εχθροί του Βυζαντίου άσκησαν πίεση από όλες τις πλευρές: οι Νορμανδοί δρούσαν στη Δύση, οι Πατσινάκοι στο Βορρά και οι Σελτζούκοι Τούρκοι στην Ανατολή, με αποτέλεσμα να μειωθεί τελικά η έκταση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Ένα άλλο σπουδαίο χαρακτηριστικό της εποχής αυτής ήταν ο αγώνας που ανέλαβαν οι στρατιωτικοί παράγοντες και οι ευγενείς (κυρίως της Μικράς Ασίας) εναντίον της κεντρικής γραφειοκρατικής κυβέρνησης. Ο αγώνας αυτός, μεταξύ της πρωτεύουσας και των επαρχιών τέλειωσε, μετά από μερικές διακυμάνσεις, με τη νίκη του στρατού και των μεγάλων γαιοκτημόνων, δηλαδή με τη νίκη των επαρχιών εναντίον της πρωτεύουσας. Αρχηγός της νικηφόρας πλευράς ήταν ο Αλέξιος Κομνηνός.

Όλοι οι αυτοκράτορες της περιόδου των ανωμαλιών του 11ου αιώνα ήταν ελληνικής καταγωγής.

Το 1056, και ενώ Πατριάρχης ήταν ο Κηρουλάριος, η ηλικιωμένη αυτοκράτειρα Θεοδώρα αναγκάστηκε από τους αυλικούς να εκλέξει ως διάδοχό της τον ηλικιωμένο πατρίκιο Μιχαήλ ΣΤ’ Στρατιωτικό, που μετά το θάνατο της Θεοδώρας, βασίλευσε ένα περίπου χρόνο (1056-157). Εναντίον του εκδηλώθηκε αντίδραση, υπό την καθοδήγηση του στρατού της Μικράς Ασίας, που ανακήρυξε αυτοκράτορα τον στρατηγό του Ισαάκιο Α’ Κομνηνό, μέλος μιας μεγάλης οικογένειας μεγαλο-γαιοκτημόνων, που είχαν γίνει γνωστοί χάρη στους αγώνες τους με τους Τούρκους. Αυτή ήταν, κατά την περίοδο των ανωμαλιών, η πρώτη νίκη του στρατιωτικού κόμματος κατά της κεντρικής κυβέρνησης. Ο Μιχαήλ ΣΤ’ Στρατιωτικός υποχρεώθηκε να περάσει την υπόλοιπη ζωή του ως ιδιώτης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η δυναστεία των Κομνηνών

Posted by Πετροβούβαλος στο 30 Αυγούστου, 2021

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Η επανάσταση του 1081 ανέβασε στο θρόνο τον Αλέξιο Κομνηνό, του οποίου ο θείος Ισαάκιος υπήρξε αυτοκράτορας, για ένα μικρό χρονικό διάστημα στα τέλη της 6ης δεκαετίας του 11ου αιώνα. (1057-1059).

Η βυζαντινή οικογένεια των Κομνηνών, η οποία αναφέρεται για πρώτη φορά στις πηγές επί Βασιλείου Β’, προέρχεται από ένα χωριό που δεν απέχει πολύ από την Αδριανούπολη. Αργότερα τα μέλη της οικογένειας εξελίχθηκαν σε μεγαλοκτηματίες της Μικράς Ασίας. Τόσο ο Ισαάκιος όσο και ο ανεψιός του Αλέξιος ξεχώριζαν λόγω των στρατιωτικών τους ικανοτήτων. Με τη καθοδήγηση του Αλέξιου το κόμμα των στρατιωτικών και οι μεγαλοκτηματίες των επαρχιών θριάμβευσαν κατά των γραφειοκρατών και της πολιτικής εξουσίας της πρωτεύουσας θέτοντας συγχρόνως τέλος στην εποχή των ανωμαλιών.

Οι πρώτοι τρεις Κομνηνοί πέτυχαν να κρατήσουν το θρόνο επί ένα αιώνα και τον μεταβίβαζαν από τον πατέρα στο γιο.

Χάρη στη δραστήρια κι επιδέξια διοίκησή του ο Αλέξιος Α’ (1081-1118) εξασφάλισε την αυτοκρατορία από σοβαρούς εξωτερικούς κινδύνους, οι οποίοι μερικές φορές απειλούσαν την ύπαρξη του κράτους. Η διαδοχή όμως του θρόνου δημιουργούσε πολλές δυσκολίες. Αρκετά πριν το θάνατό του, ο Αλέξιος, είχε ορίσει το γιο του Ιωάννη ως διάδοχό του, πράγμα που ερέθισε τη μεγαλύτερή του κόρη Άννα, την περίφημη συγγραφέα του ιστορικού έργου «Αλεξιάδα», η οποία δημιούργησε μια περίπλοκη συνωμοσία για να απομακρύνει τον Ιωάννη και να αναδείξει ως διάδοχο του θρόνου τον άντρα της (επίσης ιστορικό) Νικηφόρο Βρυέννιο. Ο ηλικιωμένος Αλέξιος παρέμεινε όμως σταθερός στην απόφασή του και, μετά το θάνατό του, τον διαδέχθηκε ο Ιωάννης.

Όταν ανέβηκε στο θρόνο ο Ιωάννης Β’ (1118-1143) αναγκάστηκε ν’ αντιμετωπίσει μια σκληρή δοκιμασία. Μια συνωμοσία εναντίον του αποκαλύφθηκε, αρχηγός της οποίας ήταν η αδελφή του Άννα, ενώ συγχρόνως είχε αναμιχθεί και η μητέρα του. Η απόπειρα αυτή απέτυχε, αλλά ο Ιωάννης μεταχειρίστηκε τους συνωμότες με πολλή επιείκεια τιμωρώντας τους περισσότερους με στέρηση της περιουσίας τους. Λόγω των μεγάλων του ηθικών προσόντων ο Ιωάννης ήταν γενικά σεβαστός, και ονομαζόταν «Καλο-Ιωάννης».

Τόσο οι Βυζαντινοί όσο και οι Λατίνοι συγγραφείς εξυμνούν τον χαρακτήρα του Ιωάννη. Ο Νικήτας Χωνιάτης τον χαρακτηρίζει ως «κορωνίδα» όλων των αυτοκρατόρων της οικογένειας των Κομνηνών. Ο Γίββων, που ήταν πάντα αυστηρός στις κρίσεις του για τους άρχοντες του Βυζαντίου, όταν αναφέρεται σ’ αυτόν «τον καλύτερο και μεγαλύτερο από τους πρίγκιπες των Κομνηνών», λέει ότι «ούτε ο φιλοσοφημένος Μάρκος Αυρήλιος δε θα καταφρονούσε τις ανεπιτήδευτες αρετές του διαδόχου του, οι οποίες πήγαζαν από την καρδιά του, δίχως να είναι δανεισμένες από τα σχολεία».

Καθώς ήταν αντίθετος με τις άσκοπες πολυτέλειες και τις σπάταλες ασωτίες, ο Ιωάννης επηρέασε την αυλή του, η οποία, στη διάρκεια της βασιλείας του έζησε μια αυστηρή και οικονομική ζωή χωρίς διασκεδάσεις, εορτές και τεράστια έξοδα. Αφετέρου η βασιλεία αυτού του εύσπλαχνου, ήρεμου και πολύ ηθικού αυτοκράτορα υπήρξε μια μικρή, αλλά συνεχής στρατιωτική εκστρατεία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Φιλολογία και Τέχνη (10ος αιώνας)

Posted by Πετροβούβαλος στο 20 Αυγούστου, 2021

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

.

Η εποχή των Μακεδόνων, την οποία χαρακτηρίζει μια μεγάλη δράση στον τομέα των εξωτερικών και εσωτερικών υποθέσεων, υπήρξε και μια περίοδος εντατικής ανάπτυξης στον τομέα της μάθησης, της φιλολογίας, της αγωγής και της τέχνης. Η εποχή αυτή γνώρισε την πιο αντιπροσωπευτική εμφάνιση των χαρακτηριστικών των βυζαντινών γραμμάτων, της οποίας κύριες εκφάνσεις ήταν η πρόοδος στον τομέα της προσέγγισης των «κοσμικών» προς τους θεολογικούς παράγοντες ή του συμβιβασμού της αρχαίας ειδωλολατρικής σοφίας με τις νέες χριστιανικές ιδέες, η ανάπτυξη της εγκυκλοπαιδικής γνώσης και τελικά η έλλειψη πρωτότυπων και δημιουργικών μεγαλοφυϊών.

Στη διάρκεια αυτής της περιόδου το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης υπήρξε, για μια ακόμα φορά, το κέντρο της μόρφωσης, της αγωγής και της φιλολογίας γύρω από το οποίο συγκεντρώθηκαν οι καλύτερες πνευματικές δυνάμεις της αυτοκρατορίας.

Ο αυτοκράτορας Λέων ΣΤ’ ο Σοφός, μαθητής του Φωτίου, αν και δεν ήταν προικισμένος με πολλές φιλολογικές δυνατότητες, έγραψε αρκετές ομιλίες, εκκλησιαστικούς ύμνους και άλλα έργα. Η μεγαλύτερη υπηρεσία που πρόσφερε έγκειται στις προσπάθειές του να ενισχύσει την πνευματική ατμόσφαιρα που δημιούργησε ο Φώτιος, «ετοιμάζοντας έτσι για τον εαυτό του», όπως λέει ένας ιστορικός, «μια τιμητική θέση στην ιστορία της βυζαντινής αγωγής γενικά και της εκκλησιαστικής της αγωγής ειδικά». Ο Λέων υποστήριξε και υπερασπίστηκε όλους τους ανθρώπους των γραμμάτων της εποχής του και «το αυτοκρατορικό ανάκτορο μεταμορφώθηκε μερικές φορές σε μια νέα Ακαδημία ή Λύκειο».

Εξέχουσα φυσιογνωμία της μορφωτικής κίνησης του 11ου αιώνα υπήρξε ο Κωνσταντίνος Ζ’ Πορφυρογέννητος, ο οποίος πρόσφερε πολλά για την πνευματική πρόοδο του Βυζαντίου όχι μόνον υπερασπίζοντας την εκπαίδευση, αλλά και γράφοντας πολλά πρωτότυπα έργα. Ο Κωνσταντίνος ανέθεσε όλες τις διοικητικές υποθέσεις στον Ρωμανό Λεκαπηνό αφιερώνοντας το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του στον τομέα που τον ενδιέφερε και πέτυχε να γίνει η καρδιά μιας εντατικής φιλολογικής και επιστημονικής κίνησης, στην οποία συνέβαλε πολύ και ο ίδιος προσωπικά. Έγραφε πολύ, παρακινούσε τους άλλους να γράφουν και προσπάθησε να εξυψώσει την αγωγή του λαού του σε ανώτερο επίπεδο.

Το όνομά του είναι στενά συνδεδεμένο με την ανέγερση πολλών και εξαιρετικών κτιρίων. Αλλά και ο ίδιος ενδιαφερόταν με πάθος για την τέχνη και τη μουσική, ξοδεύοντας μεγάλα χρηματικά ποσά για ανθολογίες αρχαίων συγγραφέων.
Διατηρείται ένας μεγάλος αριθμός των έργων της εποχής του Κωνσταντίνου Ζ’, από τα οποία μερικά έχουν γραφεί από τον ίδιο, ενώ άλλα έγιναν με τη προσωπική του ενίσχυση ή υπό μορφή ανθολογιών αρχαίων κειμένων ή εγκυκλοπαιδειών (με αποσπάσματα σχετικά με διάφορα θέματα) που έγιναν μετά από δική του υπόδειξη.

Ανάμεσα στα έργα του βρίσκουμε τη βιογραφία του παππού του Βασίλειου Α’, καθώς και το έργο του σχετικά με τη διοίκηση της αυτοκρατορίας, το οποίο αφιερώνει στο γιο και διάδοχό του και περιέχει ενδιαφέρουσες και αξιόλογες πληροφορίες γύρω από τη γεωγραφία ξένων χωρών, τις σχέσεις του Βυζαντίου με τα γειτονικά του κράτη και τη βυζαντινή διπλωματία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Νομοθετικές και διοικητικές ρυθμίσεις (10ος αιώνας)

Posted by Πετροβούβαλος στο 25 Ιουλίου, 2021

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

.

Η περίοδος της Μακεδονικής δυναστείας υπήρξε μια εποχή έντονης νομοθετικής δράσης. Ο Βασίλειος Α’ ήθελε να δημιουργήσει ένα γενικό κώδικα ελληνορωμαϊκού ή βυζαντινού νόμου, που θα παρείχε μια χρονολογική ταξινόμηση κάθε πράξης νομοθετικής, παλιάς ή νέας. Σχεδίαζε δηλαδή την αναζωογόνηση και προσαρμογή στις νέες συνθήκες του νομοθετικού έργου του Ιουστινιανού, και την προσθήκη, σ’ αυτόν, των νόμων που παρουσιάστηκαν αργότερα. Τα 4 μέρη του κώδικα του Ιουστινιανού, γραμμένα τα περισσότερα στα λατινικά και ογκώδη όπως ήταν, τα μελετούσαν συνήθως στη συντομευμένη ελληνική τους έκδοση ή σε ερμηνείες και αποσπάσματα με βάση το λατινικό πρωτότυπο. Πολλά από αυτά όμως, αν και τα χρησιμοποιούσαν αρκετά, ήταν πολύ ανακριβή και συχνά ακρωτηρίαζαν τα πρωτότυπα κείμενα.

Ο Βασίλειος Α’ σκόπευε να αχρηστεύσει τους παλιούς νόμους, ακυρώνοντάς τους και εισάγοντας νέους. Οι λατινικοί όροι και οι εκφράσεις που διατηρήθηκαν στο νέο κώδικα έπρεπε να εξηγηθούν στα ελληνικά, επειδή η ελληνική θα ήταν η γλώσσα του νομοθετικού έργου του Βασιλείου. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας χαρακτήριζε τη μεταρρυθμιστική του προσπάθεια στον τομέα του Δικαίου «ανακάθαρση των παλαιών νόμων».

Γνωρίζοντας ότι η επεξεργασία του νέου κώδικα θα κρατούσε πολύ, ο Βασίλειος εξέδωσε ένα μικρότερο έργο, τον «Πρόχειρο Νόμο», για να βοηθήσει όσους ενδιαφέρονταν να γνωρίσουν σε συντομία του νόμους, με βάση τους οποίους διοικείτο η αυτοκρατορία. Ο πρόλογος του «Πρόχειρου Νόμου» αναφέρεται στους νόμους του κράτους ως νόμους που καθιερώνουν στην αυτοκρατορία τη δικαιοσύνη και με βάση τους οποίους «υψώνεται ένα έθνος» (Παροιμίες 14:34).

Ο «Πρόχειρος Νόμος» διαιρέθηκε σε 40 «τίτλους» και περιείχε τα κυριότερα νομοθετικά ζητήματα, και κυρίως εκείνα που σχετίζονται με το οικογενειακό και το ποινικό δίκαιο. Κύρια πηγή του ήταν κυρίως για τα πρώτα 21 μέρη, οι εισηγήσεις του Ιουστινιανού, ενώ τα υπόλοιπα μέρη του κώδικα του Ιουστινιανού χρησιμοποιήθηκαν πολύ λιγότερο. Τόσο συνηθισμένη ήταν η προσφυγή στις αναθεωρημένες και συντομευμένες ελληνικές εκδόσεις του παλιού αυτού Κώδικα ώστε και αυτοί που επεξεργάστηκαν τον «Πρόχειρο Νόμο» χρησιμοποίησαν αυτές τις εκδόσεις περισσότερο από το λατινικό πρωτότυπο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Εκκλησιαστικά ζητήματα του 10ου αιώνα

Posted by Πετροβούβαλος στο 14 Ιουλίου, 2021

Xάρτης που αποτυπώνει εδαφικά το Μεγάλο Σχίσμα του 1054. Με Γαλάζιο ο Ορθόδοξοι, με πορτοκαλί οι παπικοί και με πράσινο άλλα θρησκεύματα

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Το μεγαλύτερο γεγονός στην εκκλησιαστική ζωή του Βυζαντίου, την εποχή της δυναστείας των Μακεδόνων, υπήρξε ο οριστικός χωρισμός της χριστιανικής εκκλησίας σε Ανατολική Ορθόδοξη και Δυτική Καθολική, που έλαβε χώρα στα μέσα του 11ου αιώνα, ύστερα από πολλές διαμάχες που κράτησαν σχεδόν δύο αιώνες.

Η πρώτη ενέργεια του Βασιλείου Α’ (σχετικά με τα εκκλησιαστικά ζητήματα) ήταν η εκθρόνιση του Πατριάρχη Φωτίου και η επαναφορά του Ιγνατίου, που είχε εκθρονιστεί (την εποχή του Μιχαήλ Γ’). Με το μέτρο αυτό ο Βασίλειος ήλπιζε να ενισχύσει τη θέση του στο θρόνο, ο οποίος ουσιαστικά δεν του ανήκε. Πίστευε ότι με το να επαναφέρει τον Ιγνάτιο εκπλήρωνε διπλό σκοπό:

  • αποκαθιστούσε δηλαδή ειρηνικές σχέσεις με τον Πάπα, ενώ συγχρόνως
  • κέρδιζε την υποστήριξη του λαού του Βυζαντίου, ο οποίος στην πλειοψηφία του ήταν με το μέρος του Ιγνατίου.

Γράφοντας στον Πάπα, τόσο ο Βασίλειος όσο και ο Ιγνάτιος, αναγνώριζαν την εξουσία κι αυθεντία του για τις υποθέσεις της Ανατολικής Εκκλησίας. Τα γράμματα αυτά δείχνουν ότι τη στιγμή αυτή ο Πάπας θριάμβευε φαινομενικά στην Ανατολή. Ο Πάπας Νικόλαος Α’ όμως δεν έζησε να δει τη νίκη αυτή, γιατί τα γράμματα που του έστειλαν από το Βυζάντιο έφτασαν μετά το θάνατό του και τα έλαβε ο διάδοχός του Αδριανός Β’.

Στις Συνόδους της Ρώμης και αργότερα στη Κωνσταντινούπολη, το 869, παρουσία των αντιπροσώπων του Πάπα, εκθρονίστηκε κι αναθεματίστηκε τόσο ο Φώτιος όσο και οι οπαδοί του. Η Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης του 869 αναγνωρίστηκε ως Οικουμενική από τη Δυτική Εκκλησία, και τέτοια θεωρείται ακόμη και σήμερα.

Στην εκκλησιαστική ζωή της, λοιπόν, η αυτοκρατορία υποχώρησε στον Πάπα σε όλα τα σημεία. Τελείως διαφορετική υπήρξε όμως η στάση του αυτοκράτορα έναντι των θρησκευτικών θεμάτων της Βουλγαρίας, όπου ο λατινικός κλήρος θριάμβευε στα τέλη της βασιλείας του Μιχαήλ Γ’. Παρά τη δυσαρέσκεια του Πάπα και την αντίθεση των αντιπροσώπων του, ο Βασίλειος Α’ πέτυχε την απομάκρυνση από τη Βουλγαρία των Λατίνων ιερέων, ενώ ο βασιλιάς της Βουλγαρίας Βόρις ενώθηκε και πάλι με την Ανατολική Εκκλησία. Το γεγονός αυτό επηρέασε πολύ τη μετέπειτα ιστορία του βουλγαρικού λαού.

Κατά την περίοδο της καθαίρεσής του, ο εκθρονισμένος και αφορισμένος Φώτιος συνέχισε να ελκύει το θαυμασμό των οπαδών του, που του έμειναν πιστοί σε όλη τη διάρκεια της πατριαρχίας του Ιγνατίου. Ο ίδιος ο Βασίλειος αναγνώρισε την κακή συμπεριφορά του προς τον Φώτιο και προσπάθησε να τη διορθώσει, με το να αρχίζει να τον καλεί στην αυλή του, όπου του εμπιστεύθηκε την αγωγή των παιδιών του. Αργότερα, μετά το θάνατο του Ιγνατίου, ο Βασίλειος προσέφερε στον Φώτιο τον πατριαρχικό θρόνο, πράγμα που αποτέλεσε την αρχή μιας νέας τακτικής, έναντι του Πάπα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »