ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

  • Ἡ Ἱστορία,ΔΕΝ ἀλλάζει !

  • Ἡ Μακεδονία εἶναι Ε Λ Λ Α Δ Α

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Kατηγορίες

  • Υπέρ της ζωής, κατά των εκτρώσεων

  • ΓΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ

  • Η ΒΟΡ.ΗΠΕΙΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

  • Ἀπό τήν Φλωρεντία,στήν ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

  • ΜΕΤΑΜΟΥΣΕΙΟΝ – Θ/Κ «Γ.ΑΒΕΡΩΦ»

  • Μαθαίνουμε…

  • ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

  • ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΝ

  • ΝΕΩΤΕΡΟ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ «ΗΛΙΟΥ»

  • ΜΕΓΑ ΛΕΞΙΚΟΝ (Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

  • ΛΕΞΙΚΟΝ ΗΣΥΧΙΟΥ

  • ΛΕΞΙΚΟΝ «LIDDEL-SCOTT»

  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

  • ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

  • 324 – 1453

  • ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ

  • 1 8 2 1

  • Ἀπομνημονεύματα Ἡρώων τοῦ 1821

  • Ὁ ΕΛΛΗΝΟ – ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ τοῦ…

  • ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ (1904-8)

  • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ’12- ’13

  • ΤΟ ΠΝ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ

  • Α’ ΠΠ (1914-18)

  • Μ.ΑΣΙΑ (1919-22)

  • O X I (1940-41)

  • ΙΩΑΝ.ΜΕΤΑΞΑΣ

  • ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΙΣ (9-24 Μαρ.1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ (1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1941)

  • Β’ ΠΠ (1 9 4 1 – 4)

  • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Θ/Κ «ΓΕΩΡ. ΑΒΕΡΩΦ»

  • ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

  • ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

  • ΕΓΕΡΤΗΡΙΟΝ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

  • Πρόσφατα σχόλια

    Γιώργης στη FDA ΚΑΙ PFIZER: «Συγκάλυψη μαζ…
    Γιώργης στη FDA ΚΑΙ PFIZER: «Συγκάλυψη μαζ…
    1868: Το ατμόπλοιο Έ… στη Ναυμαχία μεταξύ «Ενώσεως» και…
    Πετροβούβαλος στη Χρειάζεται υποχρεωτικό rapid t…
    ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ στη Χρειάζεται υποχρεωτικό rapid t…
  • Ὁ Γκρεμιστής Κωστῆ Παλαμᾶ

  • Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ΣΗΜΑ 3 Δεκ.1912

  • ΟΡΚΟΣ ΕΦΗΒΩΝ

  • ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΙΚΩΝ

  • ——————————

  • ΦΟΡΕΣΙΕΣ καί ΑΡΜΑΤΑ τοῦ ’21

  • Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ (1838)

  • ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (1974) …ἡ ταινία

  • ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ

  • Μία ἀνοικτή πληγή Μνήμης 1914-23

  • Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

  • ——————————

  • Ζημίαι τῶν ἀρχαιοτήτων έκ τοῦ πολέμου καί τῶν στρατευμάτων κατοχῆς (1946)

  • Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ

  • ΘΑ ΑΝΟΙΞΗι Ο ΦΑΚΕΛΛΟΣ ;

  • ΑΘΑΝΑΤΟΙ !!!

  • 1944-49

  • ΑΓΕΛΑΣΤΟΣ ΠΕΤΡΑ

  • ΣΕΜΝΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΟΙ ΤΥΜΒΩΡΥΧΟΙ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΔΙΟΛΚΟΣ,ΓΙΑ 1500 ΧΡΟΝΙΑ

  • ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ

  • M.K.I.E.

  • Γιά ἀποπληρωμή ἐξωτ.χρεῶν,μόνο…

  • Ἡ ἔξοδός μας,εἶναι ἡ Κ_ _ _ά _α τους !

  • ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΕΙΣ…

  • INSIDE JOB

Archive for the ‘Βυζαντινή Αυτοκρατορία’ Category

Η Α’ Σταυροφορία και το Βυζάντιο (β’ μέρος)

Posted by Πετροβούβαλος στο 3 Δεκεμβρίου, 2021

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία
το α’ μέρος ΕΔΩ

.

Όταν το 1095 (λόγω των περιπλοκών στη Δυτική Ευρώπη και των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων) ο Πάπας Ουρβανός Β’ κάλεσε μια Σύνοδο στην Πλακεντία της Ιταλίας, παραβρέθηκε εκεί και μια αντιπροσωπεία του Αλέξιου Κομνηνού, προκειμένου να ζητήσει βοήθεια. Το γεγονός αυτό το αρνούνται μερικοί επιστήμονες, αλλά οι σύγχρονοι ερευνητές του προβλήματος αυτού έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πράγματι ο Αλέξιος έστειλε στην Πλακεντία μια έκκληση για βοήθεια.

Φυσικά το γεγονός αυτό δεν υπήρξε η «τελική ώθηση» (όπως λέει ο Sybel) που προκάλεσε την Α’ Σταυροφορία. Όπως και πριν, αν ο Αλέξιος ζήτησε βοήθεια στην Πλακεντία, δε σκέφτηκε μια Σταυροφορία. Ο αυτοκράτορας απλά επιθυμούσε την αποστολή μισθοφόρων κατά των Τούρκων, που τα τελευταία τρία χρόνια είχαν εξελιχθεί, με την πετυχημένη τους προώθηση στη Μ. Ασία, σε μια μεγάλη απειλή. Το 1095 περίπου έγινε Σουλτάνος ο Qilij Arslan, ο οποίος έκανε τη Νίκαια πρωτεύουσά του.

Λόγω των επιτυχιών αυτών, δεν αποκλείεται στην Πλακεντία ο Αλέξιος να ζήτησε βοήθεια. Σκοπός του όμως δεν ήταν η Σταυροφορία, αλλά η βοήθεια εναντίον των Τούρκων. Το αίτημά του έγινε ευνοϊκά δεκτό στην Πλακεντία, αλλά δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για το γεγονός αυτό. Ένας σύγχρονος ιστορικός παρατηρεί ότι «από τη Σύνοδο της Πλακεντίας μέχρι την άφιξη των Σταυροφόρων στην πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας, οι σχέσεις μεταξύ Ανατολής και Δύσης καλύπτονται από βασανιστικό σκοτάδι» (Duncalf).

Το Νοέμβριο του 1095 συγκροτήθηκε στη Γαλλία η Σύνοδος του Clermont, στη διάρκεια της οποίας συγκεντρώθηκαν τόσο πολλοί άνθρωποι, ώστε δεν υπήρχε στην πόλη χώρος για να μείνουν οι επισκέπτες και το πλήθος έμενε στο ύπαιθρο. Μετά το τέλος της Συνόδου, στη διάρκεια της οποίας συζητήθηκαν μερικά αξιόλογα και αυστηρώς εκκλησιαστικής μορφής ζητήματα, ο Ουρβανός Β’ έκανε μια πολύ συγκινητική ομιλία, που το πρωτότυπο κείμενό της έχει χαθεί. Μερικοί από αυτούς που παρακολούθησαν τη Σύνοδο έγραψαν αργότερα, από μνήμης, την ομιλία, αλλά τα κείμενά τους διαφέρουν πολύ το ένα από το άλλο. Αναφερόμενος με θέρμη στους διωγμούς των Χριστιανών των Αγίων Τόπων, ο Πάπας παρότρυνε το πλήθος να οπλιστεί για την απελευθέρωση του Αγίου Τάφου και των Χριστιανών της Ανατολής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η Α’ Σταυροφορία και το Βυζάντιο (α’ μέρος)

Posted by Πετροβούβαλος στο 3 Νοεμβρίου, 2021

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

 

Η περίοδος των Σταυροφοριών αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα της ιστορίας του κόσμου, κυρίως από την άποψη της οικονομικής ιστορίας και γενικά του πολιτισμού. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα το θρησκευτικό πρόβλημα είχε απωθήσει τις άλλες πλευρές αυτής της πολύμορφης κίνησης. Η πρώτη χώρα που αντιλήφθηκε την πλήρη σημασία των Σταυροφοριών υπήρξε η Γαλλία, όταν το 1806 η Γαλλική Ακαδημία και κατόπιν το Εθνικό Ινστιτούτο πρόσφερε ένα βραβείο για το καλύτερο έργο που είχε ως σκοπό του «τη μελέτη της επίδρασης των Σταυροφοριών στην πολιτική ελευθερία των ευρωπαϊκών εθνών, τον πολιτισμό τους, και την πρόοδο της επιστήμης, του εμπορίου και της βιομηχανίας».

Φυσικά, στις αρχές του 19ου αιώνα ήταν πολύ πρόωρη η λεπτομερής συζήτηση ενός τέτοιου προβλήματος που δεν είχε ακόμα λυθεί. Αξίζει όμως να σημειώσουμε ότι η περίοδος των Σταυροφοριών δεν εξετάζεται πια από τη στενή θρησκευτική πλευρά. Το 1808 βραβεύτηκαν από τη Γαλλική Ακαδημία το βιβλίο του Γερμανού Heeren, που εκδόθηκε συγχρόνως γερμανικά και γαλλικά με τον τίτλο «Δοκίμιο σχετικό με την επίδραση των Σταυροφοριών στην Ευρώπη» και το βιβλίο του Γάλλου Choiseul Daillecourt, με τον τίτλο «Περί της επιρροής των Σταυροφοριών στην κατάσταση των λαών της Ευρώπης». Αν και οι δυο αυτές μελέτες είναι τώρα ασυγχρόνιστες, εξακολουθούν να είναι ενδιαφέρουσες, ιδίως η πρώτη.

Φυσικά οι Σταυροφορίες αποτελούν τη πιο σημαντική εποχή της ιστορίας του αγώνα μεταξύ των διεθνών θρησκειών, του Χριστιανισμού και του Ισλαμισμού, ενός αγώνα που είχε αρχίσει από τον 7ο αιώνα. Αλλά στην προσπάθεια αυτή δεν υπάρχουν μόνο τα θρησκευτικά κίνητρα. Ήδη απ’ την Α’ Σταυροφορία, που έδειχνε καθαρά τις ιδέες της κίνησης των Σταυροφόρων και απέβλεπε στην απελευθέρωση των Αγίων Τόπων από τα χέρια των απίστων, ήταν φανερά τα «κοσμικά» ελατήρια και τα υλικά συμφέροντα.

«Υπήρχαν δύο τμήματα ανάμεσα στους Σταυροφόρους, το ένα από όσους σκέφτονταν θρησκευτικά και το άλλο από όσους σκέφτονταν πολιτικά». Παραθέτοντας τα λόγια αυτά του Γερμανού επιστήμονα Kugler, ο Γάλλος ιστορικός Chalandon, προσθέτει ότι «η άποψη αυτή του είναι απόλυτα σωστή». Όσο όμως πιο πολύ εξετάζουν οι επιστήμονες τις εσωτερικές συνθήκες της ζωής της Δυτικής Ευρώπης του 11ου αιώνα, και κυρίως την οικονομική εξέλιξη των πόλεων της Ιταλίας της εποχής εκείνης, τόσο πιο πολύ πείθονται ότι τα οικονομικά φαινόμενα έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία και στη διεξαγωγή της Α’ Σταυροφορίας. Σε κάθε νέα Σταυροφορία γινόταν πιο αισθητός ο «κοσμικός» παράγοντας και τελικά, κατά την Δ’ Σταυροφορία, ο παράγοντας αυτός υπερίσχυσε της αρχικής ιδέας, όταν το 1204 καταλήφθηκε η Κωνσταντινούπολη για να ιδρυθεί από τους Σταυροφόρους η Λατινική αυτοκρατορία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η εποχή των ανωμαλιών (1056-1081)

Posted by Πετροβούβαλος στο 7 Οκτωβρίου, 2021

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

ΟΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΕΣ

Από το 1025, μετά το θάνατο του Βασιλείου Β’ Βουλγαροκτόνου, η αυτοκρατορία αντιμετώπισε μια περίοδο ανωμαλιών, συχνών αλλαγών ανίκανων αυτοκρατόρων και την έναρξη μιας γενικής παρακμής. Η αυτοκράτειρα Ζωή πέτυχε να αναδείξει αυτοκράτορες και τους 3 συζύγους της, αλλά το 1056 μετά το θάνατο της αδελφής της Ζωής, Θεοδώρας, η Μακεδονική δυναστεία έπαψε να υπάρχει. Μια περίοδο ανωμαλιών άρχισε για να κρατήσει 25 χρόνια (1056-1081) και να τελειώσει μόνο με την άνοδο στο θρόνο του Αλέξιου Κομνηνού, ιδρυτή της περίφημης δυναστείας των Κομνηνών.

Η περίοδος αυτή, της οποίας το εξωτερικό χαρακτηριστικό ήταν η συχνή αλλαγή ανίκανων αυτοκρατόρων, υπήρξε πολύ σημαντική για την ιστορία του Βυζαντίου, επειδή στη διάρκεια των 25 αυτών ετών αναπτύχθηκαν οι συνθήκες εκείνες που προκάλεσαν αργότερα στη Δύση την κίνηση των Σταυροφοριών.

Στη διάρκεια της περιόδου αυτής οι εξωτερικοί εχθροί του Βυζαντίου άσκησαν πίεση από όλες τις πλευρές: οι Νορμανδοί δρούσαν στη Δύση, οι Πατσινάκοι στο Βορρά και οι Σελτζούκοι Τούρκοι στην Ανατολή, με αποτέλεσμα να μειωθεί τελικά η έκταση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Ένα άλλο σπουδαίο χαρακτηριστικό της εποχής αυτής ήταν ο αγώνας που ανέλαβαν οι στρατιωτικοί παράγοντες και οι ευγενείς (κυρίως της Μικράς Ασίας) εναντίον της κεντρικής γραφειοκρατικής κυβέρνησης. Ο αγώνας αυτός, μεταξύ της πρωτεύουσας και των επαρχιών τέλειωσε, μετά από μερικές διακυμάνσεις, με τη νίκη του στρατού και των μεγάλων γαιοκτημόνων, δηλαδή με τη νίκη των επαρχιών εναντίον της πρωτεύουσας. Αρχηγός της νικηφόρας πλευράς ήταν ο Αλέξιος Κομνηνός.

Όλοι οι αυτοκράτορες της περιόδου των ανωμαλιών του 11ου αιώνα ήταν ελληνικής καταγωγής.

Το 1056, και ενώ Πατριάρχης ήταν ο Κηρουλάριος, η ηλικιωμένη αυτοκράτειρα Θεοδώρα αναγκάστηκε από τους αυλικούς να εκλέξει ως διάδοχό της τον ηλικιωμένο πατρίκιο Μιχαήλ ΣΤ’ Στρατιωτικό, που μετά το θάνατο της Θεοδώρας, βασίλευσε ένα περίπου χρόνο (1056-157). Εναντίον του εκδηλώθηκε αντίδραση, υπό την καθοδήγηση του στρατού της Μικράς Ασίας, που ανακήρυξε αυτοκράτορα τον στρατηγό του Ισαάκιο Α’ Κομνηνό, μέλος μιας μεγάλης οικογένειας μεγαλο-γαιοκτημόνων, που είχαν γίνει γνωστοί χάρη στους αγώνες τους με τους Τούρκους. Αυτή ήταν, κατά την περίοδο των ανωμαλιών, η πρώτη νίκη του στρατιωτικού κόμματος κατά της κεντρικής κυβέρνησης. Ο Μιχαήλ ΣΤ’ Στρατιωτικός υποχρεώθηκε να περάσει την υπόλοιπη ζωή του ως ιδιώτης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Τι απέγιναν τα αδέλφια του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου μετά την Άλωση;

Posted by Μέλια στο 27 Σεπτεμβρίου, 2021

Ο Θωμάς Παλαιολόγος

.

Μπατζακίδης Φ. Γεώργιος
Απόφοιτος του ΕΑΠ τμήμα ανθρωπιστικών σπουδών με μεταπτυχιακές σπουδές στον Ελληνικό πολιτισμό και Ιστορία.
Υποψήφιος Διδάκτωρ της Οθωμανικής Ιστορίας

Πού κατέληξαν οι Θωμάς και Δημήτριος Παλαιολόγος;

Ο Θωμάς Παλαιολόγος λίγο πριν αλώσουν οι Οθωμανοί την Πόλη, πήρε από τον ναό του Αγίου Ανδρέα την ιερή κάρα του Πρωτοκλήτου. Έτσι, φεύγοντας από την Πελοπόννησο (βρίσκονταν στον Μυστρά) για την Κέρκυρα, κι από την Κέρκυρα για Ανκόνα της Ιταλίας, την πήρε μαζί του.

Στο χρονικό του ο Σφραντζής μας διασώζει την πληροφορία αυτή, λέγοντας πως μόλις έφτασε στην Ανκόνα πήγε κατευθείαν στην Ρώμη για να παραδοθεί η κεφαλή του λειψάνου στον Πάπα Πίο τον Β‘.  Τελικά σε μια μεγαλοπρεπή τελετή την κάρα του Πρωτοκλήτου Αγίου Ανδρέα την παρέδωσε ο Βησσαρίων στον Πάπα.

Ο Δεσπότης Θωμάς Παλαιολόγος άρεσε πολύ στη Ρώμη, παρόλο που ήταν πενήντα χρονών ήταν πολύ όμορφος άντρας, όλοι έλεγαν ότι ήταν ο ομορφότερος των Παλαιολόγων. Η κόρη του Ελένη βασίλισσα της Σερβίας,  σύζυγος του Λαζάρου, είχε καταφύγει και αυτή στην Κέρκυρα μαζί με την πεθερά της (χήρα του ηγεμόνα των Σέρβων Γεωργίου Μπράνκοβιτς η οποία πέθανε στην Κέρκυρα). Η Ελένη πέρασε και αυτή στην Ιταλία.

Αργότερα με την βοήθεια του Πάπα, ο Θωμάς προσπάθησε να φέρει το 1465 από την Κέρκυρα τους δύο γιους του (Ανδρέα και Εμμανουήλ) και την ανύπαντρη κόρη του Ζωή. Η σύζυγος του Θωμά, η Αικατερίνη (κόρη του Κενταυρίωνος Ζαχαρία), είχε πεθάνει στην Κέρκυρα το 1462.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΜΕΛΙΑ | Με ετικέτα: , , , , , | Leave a Comment »

Η δυναστεία των Κομνηνών

Posted by Πετροβούβαλος στο 30 Αυγούστου, 2021

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Η επανάσταση του 1081 ανέβασε στο θρόνο τον Αλέξιο Κομνηνό, του οποίου ο θείος Ισαάκιος υπήρξε αυτοκράτορας, για ένα μικρό χρονικό διάστημα στα τέλη της 6ης δεκαετίας του 11ου αιώνα. (1057-1059).

Η βυζαντινή οικογένεια των Κομνηνών, η οποία αναφέρεται για πρώτη φορά στις πηγές επί Βασιλείου Β’, προέρχεται από ένα χωριό που δεν απέχει πολύ από την Αδριανούπολη. Αργότερα τα μέλη της οικογένειας εξελίχθηκαν σε μεγαλοκτηματίες της Μικράς Ασίας. Τόσο ο Ισαάκιος όσο και ο ανεψιός του Αλέξιος ξεχώριζαν λόγω των στρατιωτικών τους ικανοτήτων. Με τη καθοδήγηση του Αλέξιου το κόμμα των στρατιωτικών και οι μεγαλοκτηματίες των επαρχιών θριάμβευσαν κατά των γραφειοκρατών και της πολιτικής εξουσίας της πρωτεύουσας θέτοντας συγχρόνως τέλος στην εποχή των ανωμαλιών.

Οι πρώτοι τρεις Κομνηνοί πέτυχαν να κρατήσουν το θρόνο επί ένα αιώνα και τον μεταβίβαζαν από τον πατέρα στο γιο.

Χάρη στη δραστήρια κι επιδέξια διοίκησή του ο Αλέξιος Α’ (1081-1118) εξασφάλισε την αυτοκρατορία από σοβαρούς εξωτερικούς κινδύνους, οι οποίοι μερικές φορές απειλούσαν την ύπαρξη του κράτους. Η διαδοχή όμως του θρόνου δημιουργούσε πολλές δυσκολίες. Αρκετά πριν το θάνατό του, ο Αλέξιος, είχε ορίσει το γιο του Ιωάννη ως διάδοχό του, πράγμα που ερέθισε τη μεγαλύτερή του κόρη Άννα, την περίφημη συγγραφέα του ιστορικού έργου «Αλεξιάδα», η οποία δημιούργησε μια περίπλοκη συνωμοσία για να απομακρύνει τον Ιωάννη και να αναδείξει ως διάδοχο του θρόνου τον άντρα της (επίσης ιστορικό) Νικηφόρο Βρυέννιο. Ο ηλικιωμένος Αλέξιος παρέμεινε όμως σταθερός στην απόφασή του και, μετά το θάνατό του, τον διαδέχθηκε ο Ιωάννης.

Όταν ανέβηκε στο θρόνο ο Ιωάννης Β’ (1118-1143) αναγκάστηκε ν’ αντιμετωπίσει μια σκληρή δοκιμασία. Μια συνωμοσία εναντίον του αποκαλύφθηκε, αρχηγός της οποίας ήταν η αδελφή του Άννα, ενώ συγχρόνως είχε αναμιχθεί και η μητέρα του. Η απόπειρα αυτή απέτυχε, αλλά ο Ιωάννης μεταχειρίστηκε τους συνωμότες με πολλή επιείκεια τιμωρώντας τους περισσότερους με στέρηση της περιουσίας τους. Λόγω των μεγάλων του ηθικών προσόντων ο Ιωάννης ήταν γενικά σεβαστός, και ονομαζόταν «Καλο-Ιωάννης».

Τόσο οι Βυζαντινοί όσο και οι Λατίνοι συγγραφείς εξυμνούν τον χαρακτήρα του Ιωάννη. Ο Νικήτας Χωνιάτης τον χαρακτηρίζει ως «κορωνίδα» όλων των αυτοκρατόρων της οικογένειας των Κομνηνών. Ο Γίββων, που ήταν πάντα αυστηρός στις κρίσεις του για τους άρχοντες του Βυζαντίου, όταν αναφέρεται σ’ αυτόν «τον καλύτερο και μεγαλύτερο από τους πρίγκιπες των Κομνηνών», λέει ότι «ούτε ο φιλοσοφημένος Μάρκος Αυρήλιος δε θα καταφρονούσε τις ανεπιτήδευτες αρετές του διαδόχου του, οι οποίες πήγαζαν από την καρδιά του, δίχως να είναι δανεισμένες από τα σχολεία».

Καθώς ήταν αντίθετος με τις άσκοπες πολυτέλειες και τις σπάταλες ασωτίες, ο Ιωάννης επηρέασε την αυλή του, η οποία, στη διάρκεια της βασιλείας του έζησε μια αυστηρή και οικονομική ζωή χωρίς διασκεδάσεις, εορτές και τεράστια έξοδα. Αφετέρου η βασιλεία αυτού του εύσπλαχνου, ήρεμου και πολύ ηθικού αυτοκράτορα υπήρξε μια μικρή, αλλά συνεχής στρατιωτική εκστρατεία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Φιλολογία και Τέχνη (10ος αιώνας)

Posted by Πετροβούβαλος στο 20 Αυγούστου, 2021

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

.

Η εποχή των Μακεδόνων, την οποία χαρακτηρίζει μια μεγάλη δράση στον τομέα των εξωτερικών και εσωτερικών υποθέσεων, υπήρξε και μια περίοδος εντατικής ανάπτυξης στον τομέα της μάθησης, της φιλολογίας, της αγωγής και της τέχνης. Η εποχή αυτή γνώρισε την πιο αντιπροσωπευτική εμφάνιση των χαρακτηριστικών των βυζαντινών γραμμάτων, της οποίας κύριες εκφάνσεις ήταν η πρόοδος στον τομέα της προσέγγισης των «κοσμικών» προς τους θεολογικούς παράγοντες ή του συμβιβασμού της αρχαίας ειδωλολατρικής σοφίας με τις νέες χριστιανικές ιδέες, η ανάπτυξη της εγκυκλοπαιδικής γνώσης και τελικά η έλλειψη πρωτότυπων και δημιουργικών μεγαλοφυϊών.

Στη διάρκεια αυτής της περιόδου το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης υπήρξε, για μια ακόμα φορά, το κέντρο της μόρφωσης, της αγωγής και της φιλολογίας γύρω από το οποίο συγκεντρώθηκαν οι καλύτερες πνευματικές δυνάμεις της αυτοκρατορίας.

Ο αυτοκράτορας Λέων ΣΤ’ ο Σοφός, μαθητής του Φωτίου, αν και δεν ήταν προικισμένος με πολλές φιλολογικές δυνατότητες, έγραψε αρκετές ομιλίες, εκκλησιαστικούς ύμνους και άλλα έργα. Η μεγαλύτερη υπηρεσία που πρόσφερε έγκειται στις προσπάθειές του να ενισχύσει την πνευματική ατμόσφαιρα που δημιούργησε ο Φώτιος, «ετοιμάζοντας έτσι για τον εαυτό του», όπως λέει ένας ιστορικός, «μια τιμητική θέση στην ιστορία της βυζαντινής αγωγής γενικά και της εκκλησιαστικής της αγωγής ειδικά». Ο Λέων υποστήριξε και υπερασπίστηκε όλους τους ανθρώπους των γραμμάτων της εποχής του και «το αυτοκρατορικό ανάκτορο μεταμορφώθηκε μερικές φορές σε μια νέα Ακαδημία ή Λύκειο».

Εξέχουσα φυσιογνωμία της μορφωτικής κίνησης του 11ου αιώνα υπήρξε ο Κωνσταντίνος Ζ’ Πορφυρογέννητος, ο οποίος πρόσφερε πολλά για την πνευματική πρόοδο του Βυζαντίου όχι μόνον υπερασπίζοντας την εκπαίδευση, αλλά και γράφοντας πολλά πρωτότυπα έργα. Ο Κωνσταντίνος ανέθεσε όλες τις διοικητικές υποθέσεις στον Ρωμανό Λεκαπηνό αφιερώνοντας το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου του στον τομέα που τον ενδιέφερε και πέτυχε να γίνει η καρδιά μιας εντατικής φιλολογικής και επιστημονικής κίνησης, στην οποία συνέβαλε πολύ και ο ίδιος προσωπικά. Έγραφε πολύ, παρακινούσε τους άλλους να γράφουν και προσπάθησε να εξυψώσει την αγωγή του λαού του σε ανώτερο επίπεδο.

Το όνομά του είναι στενά συνδεδεμένο με την ανέγερση πολλών και εξαιρετικών κτιρίων. Αλλά και ο ίδιος ενδιαφερόταν με πάθος για την τέχνη και τη μουσική, ξοδεύοντας μεγάλα χρηματικά ποσά για ανθολογίες αρχαίων συγγραφέων.
Διατηρείται ένας μεγάλος αριθμός των έργων της εποχής του Κωνσταντίνου Ζ’, από τα οποία μερικά έχουν γραφεί από τον ίδιο, ενώ άλλα έγιναν με τη προσωπική του ενίσχυση ή υπό μορφή ανθολογιών αρχαίων κειμένων ή εγκυκλοπαιδειών (με αποσπάσματα σχετικά με διάφορα θέματα) που έγιναν μετά από δική του υπόδειξη.

Ανάμεσα στα έργα του βρίσκουμε τη βιογραφία του παππού του Βασίλειου Α’, καθώς και το έργο του σχετικά με τη διοίκηση της αυτοκρατορίας, το οποίο αφιερώνει στο γιο και διάδοχό του και περιέχει ενδιαφέρουσες και αξιόλογες πληροφορίες γύρω από τη γεωγραφία ξένων χωρών, τις σχέσεις του Βυζαντίου με τα γειτονικά του κράτη και τη βυζαντινή διπλωματία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Νομοθετικές και διοικητικές ρυθμίσεις (10ος αιώνας)

Posted by Πετροβούβαλος στο 25 Ιουλίου, 2021

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

.

Η περίοδος της Μακεδονικής δυναστείας υπήρξε μια εποχή έντονης νομοθετικής δράσης. Ο Βασίλειος Α’ ήθελε να δημιουργήσει ένα γενικό κώδικα ελληνορωμαϊκού ή βυζαντινού νόμου, που θα παρείχε μια χρονολογική ταξινόμηση κάθε πράξης νομοθετικής, παλιάς ή νέας. Σχεδίαζε δηλαδή την αναζωογόνηση και προσαρμογή στις νέες συνθήκες του νομοθετικού έργου του Ιουστινιανού, και την προσθήκη, σ’ αυτόν, των νόμων που παρουσιάστηκαν αργότερα. Τα 4 μέρη του κώδικα του Ιουστινιανού, γραμμένα τα περισσότερα στα λατινικά και ογκώδη όπως ήταν, τα μελετούσαν συνήθως στη συντομευμένη ελληνική τους έκδοση ή σε ερμηνείες και αποσπάσματα με βάση το λατινικό πρωτότυπο. Πολλά από αυτά όμως, αν και τα χρησιμοποιούσαν αρκετά, ήταν πολύ ανακριβή και συχνά ακρωτηρίαζαν τα πρωτότυπα κείμενα.

Ο Βασίλειος Α’ σκόπευε να αχρηστεύσει τους παλιούς νόμους, ακυρώνοντάς τους και εισάγοντας νέους. Οι λατινικοί όροι και οι εκφράσεις που διατηρήθηκαν στο νέο κώδικα έπρεπε να εξηγηθούν στα ελληνικά, επειδή η ελληνική θα ήταν η γλώσσα του νομοθετικού έργου του Βασιλείου. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας χαρακτήριζε τη μεταρρυθμιστική του προσπάθεια στον τομέα του Δικαίου «ανακάθαρση των παλαιών νόμων».

Γνωρίζοντας ότι η επεξεργασία του νέου κώδικα θα κρατούσε πολύ, ο Βασίλειος εξέδωσε ένα μικρότερο έργο, τον «Πρόχειρο Νόμο», για να βοηθήσει όσους ενδιαφέρονταν να γνωρίσουν σε συντομία του νόμους, με βάση τους οποίους διοικείτο η αυτοκρατορία. Ο πρόλογος του «Πρόχειρου Νόμου» αναφέρεται στους νόμους του κράτους ως νόμους που καθιερώνουν στην αυτοκρατορία τη δικαιοσύνη και με βάση τους οποίους «υψώνεται ένα έθνος» (Παροιμίες 14:34).

Ο «Πρόχειρος Νόμος» διαιρέθηκε σε 40 «τίτλους» και περιείχε τα κυριότερα νομοθετικά ζητήματα, και κυρίως εκείνα που σχετίζονται με το οικογενειακό και το ποινικό δίκαιο. Κύρια πηγή του ήταν κυρίως για τα πρώτα 21 μέρη, οι εισηγήσεις του Ιουστινιανού, ενώ τα υπόλοιπα μέρη του κώδικα του Ιουστινιανού χρησιμοποιήθηκαν πολύ λιγότερο. Τόσο συνηθισμένη ήταν η προσφυγή στις αναθεωρημένες και συντομευμένες ελληνικές εκδόσεις του παλιού αυτού Κώδικα ώστε και αυτοί που επεξεργάστηκαν τον «Πρόχειρο Νόμο» χρησιμοποίησαν αυτές τις εκδόσεις περισσότερο από το λατινικό πρωτότυπο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Εκκλησιαστικά ζητήματα του 10ου αιώνα

Posted by Πετροβούβαλος στο 14 Ιουλίου, 2021

Xάρτης που αποτυπώνει εδαφικά το Μεγάλο Σχίσμα του 1054. Με Γαλάζιο ο Ορθόδοξοι, με πορτοκαλί οι παπικοί και με πράσινο άλλα θρησκεύματα

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Το μεγαλύτερο γεγονός στην εκκλησιαστική ζωή του Βυζαντίου, την εποχή της δυναστείας των Μακεδόνων, υπήρξε ο οριστικός χωρισμός της χριστιανικής εκκλησίας σε Ανατολική Ορθόδοξη και Δυτική Καθολική, που έλαβε χώρα στα μέσα του 11ου αιώνα, ύστερα από πολλές διαμάχες που κράτησαν σχεδόν δύο αιώνες.

Η πρώτη ενέργεια του Βασιλείου Α’ (σχετικά με τα εκκλησιαστικά ζητήματα) ήταν η εκθρόνιση του Πατριάρχη Φωτίου και η επαναφορά του Ιγνατίου, που είχε εκθρονιστεί (την εποχή του Μιχαήλ Γ’). Με το μέτρο αυτό ο Βασίλειος ήλπιζε να ενισχύσει τη θέση του στο θρόνο, ο οποίος ουσιαστικά δεν του ανήκε. Πίστευε ότι με το να επαναφέρει τον Ιγνάτιο εκπλήρωνε διπλό σκοπό:

  • αποκαθιστούσε δηλαδή ειρηνικές σχέσεις με τον Πάπα, ενώ συγχρόνως
  • κέρδιζε την υποστήριξη του λαού του Βυζαντίου, ο οποίος στην πλειοψηφία του ήταν με το μέρος του Ιγνατίου.

Γράφοντας στον Πάπα, τόσο ο Βασίλειος όσο και ο Ιγνάτιος, αναγνώριζαν την εξουσία κι αυθεντία του για τις υποθέσεις της Ανατολικής Εκκλησίας. Τα γράμματα αυτά δείχνουν ότι τη στιγμή αυτή ο Πάπας θριάμβευε φαινομενικά στην Ανατολή. Ο Πάπας Νικόλαος Α’ όμως δεν έζησε να δει τη νίκη αυτή, γιατί τα γράμματα που του έστειλαν από το Βυζάντιο έφτασαν μετά το θάνατό του και τα έλαβε ο διάδοχός του Αδριανός Β’.

Στις Συνόδους της Ρώμης και αργότερα στη Κωνσταντινούπολη, το 869, παρουσία των αντιπροσώπων του Πάπα, εκθρονίστηκε κι αναθεματίστηκε τόσο ο Φώτιος όσο και οι οπαδοί του. Η Σύνοδος της Κωνσταντινούπολης του 869 αναγνωρίστηκε ως Οικουμενική από τη Δυτική Εκκλησία, και τέτοια θεωρείται ακόμη και σήμερα.

Στην εκκλησιαστική ζωή της, λοιπόν, η αυτοκρατορία υποχώρησε στον Πάπα σε όλα τα σημεία. Τελείως διαφορετική υπήρξε όμως η στάση του αυτοκράτορα έναντι των θρησκευτικών θεμάτων της Βουλγαρίας, όπου ο λατινικός κλήρος θριάμβευε στα τέλη της βασιλείας του Μιχαήλ Γ’. Παρά τη δυσαρέσκεια του Πάπα και την αντίθεση των αντιπροσώπων του, ο Βασίλειος Α’ πέτυχε την απομάκρυνση από τη Βουλγαρία των Λατίνων ιερέων, ενώ ο βασιλιάς της Βουλγαρίας Βόρις ενώθηκε και πάλι με την Ανατολική Εκκλησία. Το γεγονός αυτό επηρέασε πολύ τη μετέπειτα ιστορία του βουλγαρικού λαού.

Κατά την περίοδο της καθαίρεσής του, ο εκθρονισμένος και αφορισμένος Φώτιος συνέχισε να ελκύει το θαυμασμό των οπαδών του, που του έμειναν πιστοί σε όλη τη διάρκεια της πατριαρχίας του Ιγνατίου. Ο ίδιος ο Βασίλειος αναγνώρισε την κακή συμπεριφορά του προς τον Φώτιο και προσπάθησε να τη διορθώσει, με το να αρχίζει να τον καλεί στην αυλή του, όπου του εμπιστεύθηκε την αγωγή των παιδιών του. Αργότερα, μετά το θάνατο του Ιγνατίου, ο Βασίλειος προσέφερε στον Φώτιο τον πατριαρχικό θρόνο, πράγμα που αποτέλεσε την αρχή μιας νέας τακτικής, έναντι του Πάπα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Εξωτερική πολιτική επί δυναστείας των Μακεδόνων (10ος αιών)

Posted by Πετροβούβαλος στο 5 Ιουλίου, 2021

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Οι σχέσεις με τη Βουλγαρία, την εποχή των Μακεδόνων αυτοκρατόρων, υπήρξαν εξαιρετικά σημαντικές για την αυτοκρατορία. Αν και την εποχή του βασιλιά Συμεών η Βουλγαρία είχε εξελιχθεί σ’ ένα ισχυρό εχθρό του Βυζαντίου, απειλώντας και την πρωτεύουσά της ακόμα, οι βασιλιάδες της δυναστείας των Μακεδόνων υπέταξαν το κράτος αυτό μετατρέποντάς το σε μια επαρχία του Βυζαντίου.

Στη διάρκεια της βασιλείας του Βασιλείου Α’ δημιουργήθηκαν ειρηνικές σχέσεις με τη Βουλγαρία. Αμέσως μετά το θάνατο του Μιχαήλ Γ’, οι συζητήσεις που διεξήχθηκαν, σχετικά με την εκ νέου ένωση της βουλγαρικής με την ελληνική Εκκλησία, είχαν καλά αποτελέσματα και ο βασιλιάς Βόρις έφτασε στο σημείο να στείλει το γιο του Συμεών να σπουδάσει στην Κωνσταντινούπολη. Οι φιλικές αυτές σχέσεις υπήρξαν πολύ χρήσιμες και για τις δυο πλευρές. Απαλλαγμένος από κάθε ανησυχία, σχετική με τα βόρεια σύνορά του, ο Βασίλειος μπορούσε να ρίξει όλες του τις δυνάμεις στον αγώνα τόσο με τους Άραβες της Ανατολής, στην καρδιά της Μ. Ασίας, όσο και με τους Μουσουλμάνους της Δύσης στην Ιταλία. Ο Βόρις, από την άλλη πλευρά, είχε ανάγκη από ειρήνη για την εσωτερική ανασυγκρότηση του βασιλείου του, το οποίο μόλις είχε δεχθεί τον Χριστιανισμό.

Με την ενθρόνιση του Λέοντα ΣΤ’ (886) διασπάστηκε η ειρήνη με τους Βούλγαρους λόγω μιας διαφωνίας σχετικά με την εκπλήρωση ορισμένων φορολογικών καθηκόντων, των οποίων η παραμέληση έβλαπτε σοβαρά το εμπόριο των Βουλγάρων. Η Βουλγαρία την εποχή αυτή διοικείτο από τον περίφημο βασιλιά της Συμεών, γιο του Βόριδα. Η «αγάπη την οποία είχε για τη μόρφωσή του οδήγησε στο να διαβάσει και πάλι τα βιβλία των αρχαίων», ενώ συγχρόνως η ίδια αγάπη είχαν σαν αποτέλεσμα στο να προσφέρει στο κράτος μεγάλες υπηρεσίες στον τομέα του πολιτισμού και τη αγωγής. Τα μεγάλα πολιτικά του σχέδια επρόκειτο να πραγματοποιηθούν σε βάρος του Βυζαντίου.

Ο Λέων ΣΤ’, έχοντας επίγνωση του ότι δεν μπορούσε να αντισταθεί αποτελεσματικά στον Συμεών, επειδή ο στρατός του ήταν απασχολημένος στον πόλεμο με τους Άραβες, ζήτησε βοήθεια από τους Μαγυάρους, οι οποίοι συμφώνησαν να εισβάλουν ξαφνικά στη Βουλγαρία από το Βορρά, αποβλέποντας στην απόσπαση της προσοχής του Συμεών από τα σύνορα του Βυζαντίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »

Η αυγή των Οθωμανών

Posted by Πετροβούβαλος στο 26 Ιουνίου, 2021

Ο Οσμάν Α΄ ή Οσμάν Γαζής (που σημαίνει νικητής), (τουρκ. Osman Gazi, 13 Φεβρουαρίου 1258 – 1 Αυγούστου 1326) ήταν ιδρυτής και σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

αναδημοσίευση από τον Ερανιστή
άρθρο του Μανόλη Πλούσου

.

Μετά την ήττα των Βυζαντινών στην μάχη του Ματζικέρτ στα 1071 μ.Χ. από τους Σελτζούκους, η Μικρά Ασία ουσιαστικά παραδόθηκε στις ορδές των τουρκομανικών φυλών που γρήγορα δημιούργησαν ένα ισχυρό κράτος, το σουλτανάτο του Ρουμ. Με έδρα το Ικόνιο οι Σελτζούκοι του Ρουμ διαφέντευαν όλη την περιοχή της ανατολικής Μικράς Ασίας από τη λίμνη Βαν μέχρι την Βιθυνία.

Πλήθος τουρκομανικών πληθυσμών άρχισε να κατακλύζει σταδιακά την Ανατολία κινούμενο από το Τουρκεστάν, περιοχή πέριξ της λίμνης Βαϊκάλης, που αποτελούσε την κοιτίδα όλων των τουρκομανικών φυλών, προς τα ανατολικά. Οι θρύλοι για τα πλούτη της Ανατολίας θα ωθήσουν τους γαζήδες να κινηθούν με ορμή αποτελειώνοντας τα τελευταία απομεινάρια της Βυζαντινής εξουσίας στην περιοχή. Το σουλτανάτο του Ρουμ μεσουράνησε όσο του επέτρεψαν οι… γνωστοί ταραξίες της ιστορίας, οι Μογγόλοι. Οι απόγονοι του φοβερού και τρομερού Τζένγκις Χαν κατάφεραν να υποτάξουν τους Σελτζουκίδες στα 1243 στην μάχη του Κιοσέ Νταγ, κοντά στην Αττάλεια της σημερινής Τουρκίας.

Η οπισθοχώρηση των Μογγόλων από την περιοχή δημιούργησε μια πανσπερμία αντιμαχόμενων σουλτανάτων. Στα ανατολικά με έδρα το Ικόνιο είχε στηθεί το σουλτανάτο της Καραμανίας, δυτικότερα υπήρχε το σουλτανάτο του Τζερμιγιάν, ενώ στις ακτές της Μικράς Ασίας στο Αιγαίο από το νότο προς το βορρά κυριαρχούσαν κατά σειρά τα σουλτανάτα του Τεκέ, του Μεντεσέ, του Αϊδινίου, του Σαρουχάν και του Καρασί στην περιοχή των Δαρδανελίων. Εκτός από τις συγκρούσεις μεταξύ τους τα σουλτανάτα αυτά πολεμούσαν και τους Βυζαντινούς. Οι τελευταίοι, παραδομένοι από καιρό στις εμφύλιες διαμάχες και έχοντας απολέσει στα 1204 την Βασιλεύουσα, αδυνατούσαν να προτάξουν μια στοιχειώδη αντίσταση στις επιδρομές των γαζήδων. Παράλληλα, η διάλυση των ακριτικών σωμάτων καθώς και οι καταπιέσεις των βυζαντινών φεουδαρχών έκαναν τους χριστιανικούς πληθυσμούς λιγότερο διατεθειμένους να πολεμήσουν. Ουσιαστικά οι Βυζαντινοί ήταν κύριοι μερικών καλά οχυρωμένων πόλεων, αλλά αδυνατούσαν να ελέγξουν την περιφέρεια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: , | Leave a Comment »

Η Μακεδονική Δυναστεία (867-1081)

Posted by Πετροβούβαλος στο 21 Ιουνίου, 2021

αναδημοσίευση από την Βυζαντινή Ιστορία

.

Η εποχή της Μακεδονικής δυναστείας διαιρείται σε δύο άνισες περιόδους, ως προς τη σημασία και τη διάρκεια. Η πρώτη περίοδος διαρκεί από το 867 μέχρι το 1025, το έτος δηλαδή του θανάτου του αυτοκράτορα Βασιλείου Β’, ενώ η δεύτερη και σύντομη περίοδος κρατάει από το 1025 μέχρι το 1056, οπότε πέθανε η Θεοδώρα, το τελευταίο μέλος της δυναστείας αυτής.

Η πρώτη περίοδος ήταν η πιο λαμπρή περίοδος της πολιτικής ζωής του Βυζαντίου. Ο αγώνας στην Ανατολή και το Βορρά με τους Άραβες, Βούλγαρους και Ρώσους στέφθηκε από λαμπρή επιτυχία του βυζαντινού στρατού, στα 50 τελευταία χρόνια του 10ου και στις αρχές του 11ου αιώνα.

Το πράγμα αυτό κατορθώθηκε παρά τις αποτυχίες στο τέλος του 9ου και στις αρχές του 10ου αιώνα. Ο θρίαμβος του Βυζαντίου ήταν μεγάλος κυρίως την εποχή του Νικηφόρου Φωκά και του Ιωάννη Τσιμισκή, για να φτάσει στο αποκορύφωμά του στη διάρκεια της βασιλείας του Βασιλείου Β’. Την εποχή του τελευταίου, οι χωριστικές κινήσεις της Μικράς Ασίας κατεστάλησαν, η επιρροή του Βυζαντίου στη Συρία ενισχύθηκε, η Αρμενία εν μέρει προσαρτήθηκε στην αυτοκρατορία και εν μέρει έγινε υποτελής του Βυζαντίου, η Βουλγαρία μεταβλήθηκε σε επαρχία του Βυζαντίου και η Ρωσία, παίρνοντας τον Χριστιανισμό από το Βυζάντιο, απέκτησε πιο στενές θρησκευτικές, πολιτικές, εμπορικές και πολιτιστικές σχέσεις με την αυτοκρατορία.

Την εποχή αυτή η αυτοκρατορία γνώρισε την πιο μεγάλη της δύναμη και δόξα. Η έντονη νομοθετική εργασία, που καρπός της είναι ένας γιγάντιος κώδικας, τα Βασιλικά και ένας αριθμός περίφημων διαταγμάτων, τα οποία εκδόθηκαν κατά της καταστρεπτικής ανάπτυξης των μεγαλοκτηματιών, καθώς κι η πνευματική πρόοδος που συνδέεται με τα ονόματα του Πατριάρχη Φωτίου και του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου, προσθέτουν μεγαλύτερη δόξα και σπουδαιότητα στην πρώτη περίοδο της Μακεδονικής δυναστείας.

Μετά το 1025, όταν η δυναμική προσωπικότητα του Βασιλείου Β’ εξαφανίστηκε, η αυτοκρατορία αντιμετώπισε μια περίοδο επαναστάσεων της αυλής και αναρχίας, η οποία οδήγησε στην κρίσιμη εποχή του 1056-1081. Με την άνοδο στο θρόνο, το 1081, του πρώτου από τους Κομνηνούς, η αυτοκρατορία επανέκτησε τη δύναμή της. Η εσωτερική τάξη αποκαταστάθηκε και για ένα διάστημα η καλλιτεχνική και πνευματική δραστηριότητα αναπτύχθηκε για μια ακόμα φορά.

ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑΣ

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | 2 Σχόλια »

Να ξεσκλαβωθούμε ή να πεθάνουμε

Posted by Μέλια στο 12 Ιουνίου, 2021

.

Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

Οι Έλληνες, από την Άλωση, είχαν ως επιδίωξη να απελευθερωθούν από την τυραννία των Βαρβάρων κατακτητών και να αποκαταστήσουν την Χριστιανική Αυτοκρατορία της Ανατολής.  Τα πρώτα μετά την Άλωση χρόνια, ήταν δύσκολα για τους Έλληνες, λόγω της κεκτημένης ορμής των εισβολέων.  Το ηθικό τους όμως, αναπτερώθηκε μετά τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου (στις 7 Οκτωβρίου 1571) και τη συντριβή του Οθωμανικού στόλου.

Είναι χαρακτηριστικό αυτό το οποίο γράφεται στο Χρονικό του Γαλαξιδίου (σελίδες 212 – 214): «Έστοντας οι Φράγκοι να νικήσουνε την Τούρκικη Αρμάτα, επαραγγείλασι σε όλους τους Χριστιανούς πώς να σηκώσουνε άρματα κατά τους Τούρκους, και αυτοί θα τους συντρέξουνε.  Ακούοντας γουν τέτοια παρηγορητικά λόγια οι Χριστιανοί, με μεγάλη χαρά και πολύ κρυφά ετοιμαστήκασι για να βαρέσουνε τους Τούρκους.  Κι εμείνασι σύμφωνοι πως άλλοι της στεριάς και άλλοι του πελάγου να βαρέσουσι τους Τούρκους λέγοντας Ή ΝΑ ΠΕΘΑΝΟΜΕ Ή ΝΑ ΞΕΣΚΛΑΒΩΘΟΥΜΕ ΚΑΙ ΟΠΟΙΟΣ ΜΕΤΑΝΟΙΩΣΕΙ Ή ΠΡΟΔΩΣΕΙ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΕΙΠΑΜΕ ΝΑ ΜΗΝ ΙΔΗ ΘΕΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟ.  Και εβάλασι όλοι τα χέρια απάνου σταις εικόναις και επήκασι φοβερόν όρκον».

Ο Πάπας και οι άλλοι ηγεμόνες της Δύσης κοίταζαν τα συμφέροντά τους.   Όταν, όμως, οι Έλληνες διαπίστωναν ότι έστω ένας από αυτούς, όπως ο Δούκας του Νεβέρ, διέθεταν έστω και ίχνος προθυμίας προς απελευθέρωση του Ελληνικού Έθνους, τον αγκάλιαζαν και με χίλιους τρόπους προσπαθούσαν να τον πείσουν να τους βοηθήσει να απελευθερωθούν.   Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Επισκόπου Μάνης Νεοφύτου, ο οποίος το 1612 απέστειλε επιστολή στον Νεβέρ, στην οποίαν τον προσονομάζει Κωνσταντίνο Παλαιολόγο προτρέποντάς τον να απελευθερώσει την κατακτηθείσα Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.  Μεταξύ άλλων γράφει: «Έπαρε καράβι και σορδία και κόπιασε, όπου να ενωθούμε στο Πόρτο Λεκάγιο, να πληροφορηθούν ο λαός και να βάλλωμε πάσα όρδινο και αν ορίσεις και είνε μπεζόνια να έρθουμε εις τους ορισμούς της. 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in 1821-30, Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΜΕΛΙΑ | Με ετικέτα: , , | Leave a Comment »

Το Βυζάντιο και εμείς

Posted by Πετροβούβαλος στο 11 Ιουνίου, 2021

αναδημοσίευση από το «Άμπελος Αληθινή«

Σερ Στήβεν Ράνσιμαν: «Χρειαζόμαστε την πνευματική μετριοφροσύνη«,
6/11/2000,

Επιμέλεια-Επιλογή αποσπασμάτων: Λαμπρινή Χ. Θωμά

.

Η συνέντευξη που ακολουθεί δόθηκε από το σερ Στήβεν Ράνσιμαν, στο Ελσισιλντς της Σκωτίας, στον πατρογονικό πύργο του, τον Οκτώβρη του 1994, για λογαριασμό της ΕΤ3, στις δημοσιογράφους Χρύσα Αράπογλου και Λαμπρινή Χ. Θωμά.

Για τεχνικούς λόγους, δεν «βγήκε» ποτέ στον αέρα.

Και οι δύο δημοσιογράφοι θεωρούν την συνέντευξη αυτή από τις πιο σημαντικές της καριέρας τους, μια και ανήκει στο είδος των «συζητήσεων» που σε διαμορφώνουν και δεν ξεχνάς ποτέ. Θεωρούν ότι πρέπει να δει το φως της δημοσιότητας, έστω και με μια τόσο θλιβερή αφορμή, όπως ο θάνατος του μεγάλου φιλέλληνα. Ο Flash.gr δημοσιεύει, για πρώτη φορά, αδημοσίευτα αποσπάσματα από την συνέντευξη αυτή.

Δημοσιογράφος: Πώς νοιώθει ένας άνθρωπος που ασχολείται τόσα χρόνια με το Βυζάντιο; Κουραστήκατε;

Δύσκολο να απαντήσω. Το ενδιαφέρον μου ποτέ δεν εξανεμίστηκε. Οταν άρχισα να μελετώ το Βυζάντιο, υπήρχαν πολλοί λίγοι άνθρωποι σ’ αυτήν τη χώρα (σ.σ. τη Μεγάλη Βρετανία) που ενδιαφέρονταν, έστω και ελάχιστα για το Βυζάντιο. Μ’ αρέσει να πιστεύω πως «δημιούργησα» ενδιαφέρον για το Βυζάντιο. Αυτό που με ικανοποιεί, ιδιαίτερα σήμερα, είναι ότι πλέον υπάρχουν αρκετοί, πολλοί καλοί εκπρόσωποι (σ.σ. της σπουδής του Βυζαντίου) στη Βρετανία. Μπορώ να πω ότι αισθάνομαι πατρικά απέναντί τους. Είμαι ευτυχής, λοιπόν, που επέλεξα το Βυζάντιο ως το κύριο ιστορικό μου ενδιαφέρον.

Κι ήταν ελκυστικό για σας όλα αυτά τα χρόνια;

Πιστεύω πως κάθε γεγονός της ιστορίας, αν αρχίσεις να το μελετάς σε βάθος, μπορεί να γίνει συναρπαστικό. Το δε Βυζάντιο το βρίσκω εξαιρετικά συναρπαστικό, γιατί ήταν ένας αυθύπαρκτος πολιτισμός. Για να μελετήσεις το Βυζάντιο, πρέπει να μελετήσεις την τέχνη, να μελετήσεις τη θρησκεία, να μελετήσεις έναν ολόκληρο τρόπο ζωής, που είναι πολύ διαφορετικός από το σημερινό.

Καλύτερος ή χειρότερος;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, Εκκλησία | Με ετικέτα: , , , | Leave a Comment »

Φιλολογία, επιστήμη, τέχνη (9ος αιώνας)

Posted by Πετροβούβαλος στο 6 Ιουνίου, 2021

αναδημοσίευση από τη Βυζαντινή Ιστορία

.

Μια κίνηση με τόσο βάθος, τόση πλοκή και τόση ένταση (όπως η Εικονομαχία) ήταν επόμενο να προκαλέσει μια μεγάλη φιλολογική δράση. Δυστυχώς όμως η φιλολογία των Εικονομάχων καταστράφηκε σχεδόν τελείως από τους θριαμβευτές Εικονολάτρες και σήμερα είναι γνωστή μόνον από σπάνια αποσπάσματα, τα οποία βρίσκονται στα έργα των αντιπάλων τους, που τα χρησιμοποιούσαν με σκοπό την αναίρεσή τους. Μπορεί συνεπώς να λεχθεί ότι στην πράξη όλα τα φιλολογικά έργα που διασώθηκαν από την εικονοκλαστική περίοδο αντιπροσωπεύουν μόνο τη μια άποψη.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΥΓΚΕΛΟΣ

Όπως κι η προηγούμενη περίοδος της δυναστείας του Ηρακλείου, έτσι και η εποχή των Εικονομάχων δεν είχε ιστορικούς, αν και οι χρονογράφοι της περιόδου αυτής άφησαν αρκετά έργα που είναι χρήσιμα για μια σωστή κατανόηση της βυζαντινής χρονογραφίας και των πηγών της, αλλά αποτελούν και αξιόλογα βοηθήματα για τη μελέτη της εικονοκλαστικής περιόδου.

Ο Γεώργιος Σύγκελλος, που πέθανε στις αρχές του 9ου αιώνα, άφησε την «Εκλογή Χρονογραφίας», η οποία αρχίζει από τη θεμελίωση του κόσμου για να φτάσει μέχρι την εποχή της βασιλείας του Διοκλητιανού (284 μ.Χ.). Ενώ το έργο αυτό δε φωτίζει καθόλου την Εικονοκλαστική περίοδο (επειδή ο συγγραφέας δεν ασχολήθηκε με τα σύγχρονά του γεγονότα) είναι πολύ σπουδαίο για τη διευκρίνιση που κάνει για μερικά προβλήματα της αρχαίας ελληνικής χρονογραφίας, της οποίας τα έργα χρησιμοποιεί ως πηγές του.

ΘΕΟΦΑΝΗΣ Ο ΟΜΟΛΟΓΗΤΗΣ

Ύστερα από υπόδειξη του Γεώργιου Συγκέλλου, το χρονικό του συνεχίστηκε στις αρχές του ίδιου αιώνα από το φίλο του Θεοφάνη τον Ομολογητή, του οποίου η επίδραση (ως χρονογράφου) στη μεταγενέστερη φιλολογία ήταν πολύ μεγάλη. Υπήρξε σφοδρός εχθρός των Εικονομάχων, στη διάρκεια της δεύτερης περιόδου της κίνησης. Δικάστηκε από τον Λέοντα Ε’, τον Αρμένιο, φυλακίστηκε για ένα διάστημα και εξορίστηκε σ’ ένα νησί του Αιγαίου Πελάγους, όπου και πέθανε το 817.

Το χρονικό του Θεοφάνη ασχολείται με την περίοδο μεταξύ της βασιλείας του Διοκλητιανού και της πτώσης του αυτοκράτορα Μιχαήλ Α’, Ραγκαβέ. Παρά την καθαρά ορθόδοξη άποψη που υποστηρίζει και που είναι έκδηλη στην ανάλυση των ιστορικών γεγονότων και προσώπων και παρά την προκατάληψη που χαρακτηρίζει την εξιστόρηση, το έργο του Θεοφάνη είναι πολύ χρήσιμο όχι μόνο γιατί περιέχει πλούσιο υλικό από παλαιότερες πηγές (μερικές απ’ τις οποίες δεν έχουν διασωθεί), αλλά και γιατί σαν μια σύγχρονη με την εικονοκλαστική περίοδο πηγή αφιερώνει πολύ περισσότερο χώρο σ’ αυτήν από όσο αφιερώνουν άλλοι χρονογράφοι του Βυζαντίου.

Το έργο του Θεοφάνη υπήρξε πολύτιμη πηγή για τους μεταγενέστερους χρονογράφους. Η λατινική μετάφραση του χρονικού του, την οποία έκανε ο βιβλιοθηκάριος του Πάπα, Αναστάσιος, τα 50 τελευταία χρόνια του 9ου αιώνα, υπήρξε επίσης χρήσιμη για τη Μεσαιωνική χρονογραφία της Δύσης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ΙΣΤΟΡΙΚΟ | Με ετικέτα: | Leave a Comment »