ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

  • Ἡ Ἱστορία,ΔΕΝ ἀλλάζει !

  • Ἡ Μακεδονία εἶναι Ε Λ Λ Α Δ Α

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Kατηγορίες

  • Υπέρ της ζωής, κατά των εκτρώσεων

  • ΓΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ

  • Η ΒΟΡ.ΗΠΕΙΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

  • Ἀπό τήν Φλωρεντία,στήν ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

  • ΜΕΤΑΜΟΥΣΕΙΟΝ – Θ/Κ «Γ.ΑΒΕΡΩΦ»

  • Μαθαίνουμε…

  • ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

  • ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΝ

  • ΝΕΩΤΕΡΟ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ «ΗΛΙΟΥ»

  • ΜΕΓΑ ΛΕΞΙΚΟΝ (Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

  • ΛΕΞΙΚΟΝ ΗΣΥΧΙΟΥ

  • ΛΕΞΙΚΟΝ «LIDDEL-SCOTT»

  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

  • ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

  • 324 – 1453

  • ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ

  • 1 8 2 1

  • Ἀπομνημονεύματα Ἡρώων τοῦ 1821

  • Ὁ ΕΛΛΗΝΟ – ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ τοῦ…

  • ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ (1904-8)

  • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ’12- ’13

  • ΤΟ ΠΝ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ

  • Α’ ΠΠ (1914-18)

  • Μ.ΑΣΙΑ (1919-22)

  • O X I (1940-41)

  • ΙΩΑΝ.ΜΕΤΑΞΑΣ

  • ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΙΣ (9-24 Μαρ.1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ (1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1941)

  • Β’ ΠΠ (1 9 4 1 – 4)

  • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Θ/Κ «ΓΕΩΡ. ΑΒΕΡΩΦ»

  • ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

  • ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

  • ΕΓΕΡΤΗΡΙΟΝ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

  • Πρόσφατα σχόλια

    georgeiraklion στη Αβέρωφ: Δέκα «ολόκληρα» χρόνια…
    3 του Ιούνη ξεχείλισ… στη Τό Ὁλοκαύτωμα στήν Κάνδανο (3…
    Επικαιρότητα 28ης Μα… στη Ο κορονοϊός και η ελευθερία το…
    Γιώργης στη Αβέρωφ: Δέκα «ολόκληρα» χρόνια…
    ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ στη Ας σταματήσουμε επιτέλους την…
  • Ὁ Γκρεμιστής Κωστῆ Παλαμᾶ

  • Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ΣΗΜΑ 3 Δεκ.1912

  • ΟΡΚΟΣ ΕΦΗΒΩΝ

  • ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΙΚΩΝ

  • ——————————

  • ΦΟΡΕΣΙΕΣ καί ΑΡΜΑΤΑ τοῦ ’21

  • Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ (1838)

  • ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (1974) …ἡ ταινία

  • ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ

  • Μία ἀνοικτή πληγή Μνήμης 1914-23

  • Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

  • ——————————

  • Ζημίαι τῶν ἀρχαιοτήτων έκ τοῦ πολέμου καί τῶν στρατευμάτων κατοχῆς (1946)

  • Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ

  • ΘΑ ΑΝΟΙΞΗι Ο ΦΑΚΕΛΛΟΣ ;

  • ΑΘΑΝΑΤΟΙ !!!

  • 1944-49

  • ΑΓΕΛΑΣΤΟΣ ΠΕΤΡΑ

  • ΣΕΜΝΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΟΙ ΤΥΜΒΩΡΥΧΟΙ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΔΙΟΛΚΟΣ,ΓΙΑ 1500 ΧΡΟΝΙΑ

  • ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ

  • M.K.I.E.

  • Γιά ἀποπληρωμή ἐξωτ.χρεῶν,μόνο…

  • Ἡ ἔξοδός μας,εἶναι ἡ Κ_ _ _ά _α τους !

  • ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΕΙΣ…

  • INSIDE JOB

Στρατιωτικές εφαρμογές και επιπτώσεις του Συμφώνου Franklin-Bouillon-Κεμάλ

Posted by Μέλια στο 11 Μαΐου, 2022

.

Αντισυνταγµατάρχης (ΜΧ) Ιωάννης Σίψας
Ιστορικός

Το Σύµφωνο Franklin-Bouillon, ή όπως είναι γνωστότερο στο πλαίσιο της γαλλοτουρκικής προσέγγισης κατά τη δεύτερη και τρίτη δεκαετία του 1900, έγινε σε µια περίοδο µακροχρόνιων ανακατατάξεων των συνόρων των κρατών στο σύνολο τού τότε γνωστού κόσµου. Μην ξεχνάµε ότι είχε αρχίσει η διάλυση της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, είχαν προηγηθεί οι βαλκανικοί πόλεµοι, ο Α΄ Παγκόσµιος Πόλεµος και οι προσπάθειες των ισχυρότερων χωρών της Ευρώπης να εξασφαλίσουν τις δικές τους ζώνες επιρροής και ελέγχου στα υπό διαµόρφωση κράτη τόσο στο χώρο των Βαλκανίων όσο και στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, περιοχές στις οποίες η εφαρµογή των διάφορων πολιτικών επηρέαζε τα ελληνικά συµφέροντα1.

Από τις αρχές του 19ου αιώνα ο επερχόµενος διαµελισµός της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας διαφαινόταν ξεκάθαρα2. Οι Μεγάλες ∆υνάµεις (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία και Ρωσία) είχαν άµεσο ενδιαφέρον για τις περιοχές αυτές, κυρίως, λόγω των πλουτοπαραγωγικών πηγών και της γεωγραφικής θέσης τους που αποτελούσε «γέφυρα» σύνδεσης µε τη Μέση και Άπω Ανατολή. Θα µπορούσαµε να υποστηρίξουµε ότι δεν υπήρχε από τη µεριά των Ευρωπαίων ένα κοινό σχέδιο για την εκµετάλλευση και την προσάρτηση αυτών των εδαφών. Οι µεταξύ τους σχέσεις χαρακτηρίζονταν από αµοιβαία καχυποψία, µε αποτέλεσµα η εφαρµογή της πολιτικής τους απέναντι στην Τουρκία καθώς και οι µεταξύ τους σχέσεις να διέπονται από µια ανακολουθία. Ο καιροσκοπισµός αυτός είχε αρνητικό αντίκτυπο και στην Ελλάδα3.

Στο εσωτερικό της Τουρκίας η κατάσταση ήταν έκρυθµη: η κακοδιοίκηση του σουλτάνου και οι σκανδαλώδεις ξενικές επεµβάσεις υποχρέωσαν τους διανοούµενους Τούρκους του εξωτερικού να συγκροτήσουν το Νεοτουρκικό Κοµιτάτο, που εξελίχθηκε γρήγορα στο γνωστό κίνηµα των Νεότουρκων γύρω στο 19084. Οι εξελίξεις στον τοµέα αυτό ήταν ραγδαίες. Οι Νεότουρκοι, µε αρχηγό τον Μουσταφά Κεµάλ, έδειξαν αποφασιστικότητα, θράσος και θάρρος. Γρήγορα παραγκώνισαν την κεντρική εξουσία, δηλαδή τον σουλτάνο, κατάφεραν να αναγνωριστούν από τις Μεγάλες ∆υνάµεις ως επίσηµοι διαπραγµατευτές, ενώ ταυτόχρονα εκµεταλλεύτηκαν στο έπακρο τη γνωστή ανακολουθία της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.

Η πολιτική της Γαλλίας

Στο διάστηµα 1910-1919 η πολιτική της Γαλλίας στο θέµα του διαµελισµού της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζεται από µια σειρά αδικαιολόγητων υποχωρήσεων και αδέξιων χειρισµών. Στις αρχές του αιώνα η οικονοµική και πολιτιστική παρουσία της Γαλλίας στο χώρο της Εγγύς Ανατολής ήταν εντυπωσιακή5. Οι αδέξιοι όµως χειρισµοί της κυβέρνησης του Παρισιού συνετέλεσαν στην απώλεια, µέσα σε µια δεκαετία, όσων πλεονεκτηµάτων είχαν αποκτηθεί κατά τη διάρκεια ολόκληρων αιώνων. Η ιδέα του διαµελισµού της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας από τις Μεγάλες ∆υνάµεις απόκτησε νέες διαστάσεις από την αρχή σχεδόν του Α΄ Παγκοσµίου Πολέµου.

Από τις πρώτες απόπειρες διαίρεσης του εδάφους σε ζώνες επιρροής υπήρξε το γαλλοβρετανικό Σύµφωνο Sykes-Picot (Μάιος 1911)6. Μετά τον τερµατισµό του πολέµου, η Γαλλία θα αναλάµβανε τη διοίκηση της Συρίας, της Κιλικίας και του Λιβάνου. Στους Βρετανούς θα παραχωρείτο το νότιο τµήµα της Μεσοποταµίας µε την περιοχή της Βαγδάτης. Στην πράξη όµως το σύµφωνο αυτό, λόγω, κυρίως, της στρατιωτικής ικανότητας της Βρετανίας, δεν εφαρµόστηκε. Η Εγγύς Ανατολή µε τη Συρία και την Παλαιστίνη τέθηκαν υπό βρετανικό έλεγχο, αφήνοντας ενοχληµένους τους Γάλλους7, µε έντονο το συναίσθηµα της ηττοπάθειας, γεγονός που λίγο αργότερα οδήγησε στην αναζήτηση διαφορετικών διπλωµατικών κινήσεων από εκείνες που είχαν συµφωνήσει µε τους συµµάχους τους8. Πίστευαν ότι έτσι θα διαφύλατταν το γόητρό τους αναλαµβάνοντας την πρωτοβουλία κάποιων διπλωµατικών κινήσεων προς εξασφάλιση των πολιτικοοικονοµικών συµφερόντων στην περιοχή της Εγγύς Ανατολής.

Το Νοέµβριο του 1919, στις περιοχές της Συρίας, της Κιλικίας και του Λιβάνου, οι βρετανικές δυνάµεις αντικαταστάθηκαν από γαλλικό στρατό κατοχής µε έδρα τη Βηρυτό. Σύντοµα όµως οι Γάλλοι βρέθηκαν αντιµέτωποι µε το πρόβληµα της δυναµικής αντίστασης του τουρκικού εθνικιστικού κινήµατος,  µε αποτέλεσµα, σε συνδυασµό µε την ανικανότητά τους να οργανώσουν σωστά τη διοίκηση του στρατού και των δηµόσιων υπηρεσιών9, το σχηµατισµό στην Κιλικία ενός κανονικού µετώπου επιχειρήσεων. Από την άνοιξη του 1920 η νέα γαλλική κυβέρνηση, υιοθετώντας µια καινούργια πολιτική προκειµένου να εξασφαλίσει τα συµφέροντά της, µεταµορφώθηκε σε υπερασπιστή της εδαφικής ακεραιότητας της Τουρκίας. Ο τεµαχισµός του οθωµανικού κράτους έπρεπε να περιοριστεί στο ελάχιστο προκειµένου να παραµείνει ισχυρό. Αυτή ακριβώς ήταν και η ιδεολογία του κεµαλικού κινήµατος. Η ιδέα της προσέγγισης µε τους Τούρκους εθνικιστές άρχισε να αποκτά οπαδούς στο Παρίσι. Υπήρχαν ενδείξεις ότι η υπόθεση της Κιλικίας µπορούσε να διευθετηθεί µε την παραχώρηση, για παράδειγµα, της επαρχίας της Κιλικίας στην Τουρκία, µε αντάλλαγµα την εξασφάλιση των οικονοµικών δικαιωµάτων των Γάλλων σε ολόκληρη την επικράτεια που ήλεγχε το κεµαλικό κίνηµα.

Η έναρξη των εχθροπραξιών στην Κιλικία προκάλεσε το Μάιο του 1920 την επαφή των Γάλλων µε τους Τούρκους εθνικιστές, προκειµένου να επιτευχθεί προσωρινή εκεχειρία στο µέτωπο της Κιλικίας10 . Σκοπός του Κεµάλ όµως ήταν να εκµεταλλευτεί την παρουσία του Γάλλου επισήµου για να αρχίσει διαπραγµατεύσεις µε µία από τις Μεγάλες ∆υνάµεις. Από τη στιγµή εκείνη ο δρόµος για την προσέγγιση είχε ανοίξει. Οι γαλλικές αρχές της Συρίας άρχισαν να εξετάζουν σοβαρά την πιθανότητα σύναψης µιας σύµβασης µε τους Τούρκους11.

Η συνθήκη των Σεβρών, που τελικά υπογράφηκε στις 10 Απριλίου 1920, περιείχε πράγµατι όρους ευνοϊκούς για την Ελλάδα. Από την πλευρά της Τουρκίας τη συνθήκη υπέγραψαν µόνο οι εκπρόσωποι του σουλτάνου. Οι Κεµαλικοί ήταν αποφασισµένοι να συνεχίσουν τον αγώνα τους. Η Γαλλία δέχτηκε να υπογράψει τη συνθήκη, προκειµένου να αποσοβήσει µια διάσπαση στους κόλπους του συµµαχικού συνασπισµού. Σύντοµα όµως άρχισε να αποζητά την ευκαιρία που θα προκαλούσε την αναθεώρηση των όρων, αφού η συνθήκη αυτή εξυπηρετούσε τα ελληνοβρετανικά συµφέροντα. Οι διεργασίες στο εσωτερικό της Γαλλίας –αλλαγή κυβέρνησης, κοινή γνώµη– επέβαλλαν µια πολιτική προσέγγισης µε τον Κεµάλ12. Την αφορµή που τόσο επίµονα ζητούσε η Γαλλία πρόσφεραν οι ελληνικές εκλογές το Νοέµβριο 1920, που προκάλεσαν την πτώση του Ελευθέριου Βενιζέλου και την άνοδο της παράταξης των βασιλοφρόνων στην εξουσία, δηλαδή την άνοδο στην εξουσία πολιτικών που είχαν εκφράσει κατά τον Α΄ Παγκόσµιο Πόλεµο γερµανόφιλα αισθήµατα. Έτσι, η γαλλική κυβέρνηση «αποδεσµεύτηκε» από τους περιορισµούς της συνθήκης των Σεβρών. Κατόπιν τούτου, η τάση για προσέγγιση µε την κεµαλική Τουρκία φούντωσε στο εσωτερικό της γαλλικής κυβέρνησης. Κυριότερος εκφραστής αυτής της πολιτικής υπήρξε ο βουλευτής Henri Franklin-Bouillon, πρώην υπουργός Προπαγάνδας και πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, ο οποίος αποτέλεσε, µετά από λίγους µήνες, µε την κυβέρνηση Briand, την αιχµή του δόρατος της γαλλικής εξωτερικής πολιτικής στην Εγγύς Ανατολή.

Στο µεσοδιάστηµα µέχρι την υπογραφή του Συµφώνου Franklin-Bouillon, λαµβάνει χώρα µια διπλωµατική δραστηριότητα της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά κράτη, που καταλήγει στη διάσκεψη του Λονδίνου µε τη συµµετοχή των Ευρωπαίων  συµµάχων της Ελλάδας και της Τουρκίας13. Η διάσκεψη αυτή το µόνο που κατάφερε ήταν ότι επισηµοποίησε το Ανατολικό Ζήτηµα και, παράλληλα, αναβάθµισε τους εθνικιστές Τούρκους, δηλαδή τους Κεµαλικούς, στο διεθνές προσκήνιο, αναγνωρίζοντάς τους ως επίσηµους συνοµιλητές. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, οι Γάλλοι άρχισαν τις διαπραγµατεύσεις µε τους Τούρκους για το ζήτηµα της Κιλικίας. Το πνεύµα που επικρατούσε ήταν φιλικό και υπήρχε διάθεση και από τις δύο πλευρές να ξεπεραστούν τα οποιαδήποτε εµπόδια.

Το γαλλοτουρκικό σύµφωνο υπογράφηκε στις 11 Μαΐου και περιελάµβανε την άµεση κατάπαυση των εχθροπραξιών στο µέτωπο της Κιλικίας, την εκκένωση της επαρχίας από τον τουρκικό στρατό και τις γαλλικές δυνάµεις κατοχής σε διάστηµα 30 ηµερών, την ανταλλαγή των αιχµαλώτων πολέµου, διαβεβαιώσεις για την προστασία των εθνικών µειονοτήτων, τη γαλλοτουρκική οικονοµική συνεργασία υπέρ των γαλλικών επιχειρήσεων και τη συνεργασία των γαλλικών και οθωµανικών κεφαλαίων για την ανάπτυξη της Κιλικίας. Η υπογραφή αυτού του συµφώνου (του Λονδίνου) αποτέλεσε την πρώτη υλοποίηση της γαλλοτουρκικής προσέγγισης, ενώ χρειάστηκαν επτά ολόκληροι µήνες για να τεθεί σε εφαρµογή. Οι αντιδράσεις που προκάλεσε στις άλλες ευρωπαϊκές δυνάµεις, και κυρίως στη Βρετανία, άργησαν να εκδηλωθούν, κάµφθηκαν όµως από τις «ικανότητες» της γαλλικής διπλωµατίας14. Ανάλογες διπλωµατικές κινήσεις έγιναν και από την πλευρά των Ιταλών. Η θεµελίωση της θέσης των Κεµαλικών πρόσθεσε νέες διαστάσεις στον ανταγωνισµό των Μεγάλων ∆υνάµεων στην Εγγύς Ανατολή.

Γρήγορα και οι Βρετανοί, υπό τον κίνδυνο του παραγκωνισµού τους από τα γεγονότα στην Τουρκία και φοβούµενοι µήπως οι εταίροι τους επωφεληθούν εις βάρος των συµφερόντων τους, θα οδηγηθούν σε αλλαγή της πολιτικής τους. Παρά την υπογραφή της γαλλοτουρκικής συµφωνίας, οι Τούρκοι καθυστερούσαν την εφαρµογή της, ακολουθώντας µια παρελκυστική πολιτική προς κέρδος χρόνου και για να ζυγίσουν τα πλεονεκτήµατα που πρόσφερε η γαλλική και η σοβιετική λύση. Αυτή η καθυστέρηση έκανε τους Γάλλους πιο ανυπόµονους και ταυτόχρονα πιο συγκαταβατικούς στα αιτήµατα των Τούρκων.

Μετά την ουσιαστική ακύρωση της συµφωνίας του Λονδίνου, ο Briand επέµενε στην προσέγγιση µε τους Κεµαλικούς και στο πλαίσιο αυτό έστειλε στην Άγκυρα έναν ανεπίσηµο αντιπρόσωπο, ο οποίος θα εξέταζε µε τον Κεµάλ τις πιθανότητες επίτευξης ενός συµβιβασµού. Το πρόσωπο αυτό, όπως αναφέραµε παραπάνω, ήταν ο Henri Franklin-Bouillon, προσωπικός φίλος του Briand και πρωτεργάτης της κίνησης για την προσέγγιση µε τους Τούρκους. Οι προτάσεις του Γάλλου διπλωµάτη είχαν πάρει συγκεκριµένη µορφή. Υπό την απειλή της σοβιετικής προσέγγισης της Τουρκίας, πρότεινε στους Τούρκους, ως εκδήλωση καλής θέλησης της Γαλλίας, την απόσυρση των δυνάµεων κατοχής από την Κιλικία. Πρόταση πολύ «επαναστατική» για την εποχή εκείνη. ∆ε δίστασε, ως εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης στις συνοµιλίες, να παρασύρει την κυβέρνηση του Παρισιού να υιοθετήσει τις απόψεις του και πολλές φορές στις διαπραγµατεύσεις εξέφραζε απόψεις και θέσεις χωρίς πρώτα να την έχει ενηµερώσει.

Η αλήθεια είναι ότι υπήρχαν κάποιες επιφυλάξεις της γαλλικής πλευράς για το αν έπρεπε να προχωρήσουν σε συµφωνία µε τους Τούρκους, οι οποίες όµως γρήγορα ξεπεράστηκαν µετά τη µάχη του Σαγγάριου και τη σταθεροποίηση του µετώπου που ακολούθησε. Η πολιτική της προσέγγισης µε τους Κεµαλικούς ήταν πια γεγονός. Στις 25 Σεπτεµβρίου κατέφθασε στην Άγκυρα ο Γάλλος απεσταλµένος σε κλίµα γενικής ευφορίας. Οι συνοµιλίες, έπειτα από σκληρές διαπραγµατεύσεις και µε την προσωπική παρέµβαση του Κεµάλ, κατέληξαν σε επιτυχία. Το τελικό κείµενο υπογράφηκε στις 20 Οκτωβρίου 1921. Οι όροι, που ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκοί για τη γαλλική πλευρά, περιελάµβαναν, µεταξύ άλλων, την άµεση κατάπαυση των εχθροπραξιών, την ανταλλαγή των αιχµαλώτων πολέµου, την εκκένωση της Κιλικίας από το γαλλικό στρατό µέσα σε διάστηµα δύο µηνών από τη στιγµή της επικύρωσης του συµφώνου από τις δύο κυβερνήσεις, τη δηµιουργία µικτής επιτροπής για την επίβλεψη της εκκένωσης, τη χορήγηση γενικής αµνηστίας από τις τουρκικές αρχές τη στιγµή της εγκατάστασής τους στην Κιλικία και την προστασία των εθνικών µειονοτήτων σύµφωνα µε τους όρους των διεθνών συµβάσεων.

Οι οικονοµικές διατάξεις του συµφώνου αναφέρονταν στα εξής: παραχώρηση της εκµετάλλευσης του σιδηροδρόµου της Βαγδάτης σε γαλλική εταιρεία που θα αναλάµβανε και τη δηµιουργία διακλαδώσεων στην περιοχή των Αδάνων, Τουρκία και Συρία θα είχαν το δικαίωµα να χρησιµοποιούν το δίκτυο για µεταφορά στρατού στην παραµεθόρια περιοχή, δυνατότητα εφαρµογής ειδικού τελωνειακού καθεστώτος, καθώς και πλήθος άλλων οικονοµικών και εµπορικών παροχών15 προς τους Γάλλους. Με άλλα λόγια, η Γαλλία ήταν υποχρεωµένη να αναγνωρίσει επίσηµα τις αξιώσεις των εθνικιστών σε θέµατα γενικότερης εξωτερικής πολιτικής, ενώ ταυτόχρονα είχε βγει κερδισµένη από τον ανταγωνισµό µε τους άλλους Συµµάχους, γεγονός που της επέτρεπε να χειρίζεται για πρώτη φορά, ύστερα από πολύ καιρό, τις υποθέσεις της Εγγύς Ανατολής από θέση ισχύος.

Η επικύρωση του γαλλοτουρκικού συµφώνου από την κυβέρνηση του Παρισιού πραγµατοποιήθηκε σε σύντοµο χρονικό διάστηµα. Το σύµφωνο θα ετίθετο σε ισχύ από τις 4 Νοεµβρίου. Οι τελευταίες µονάδες της Στρατιάς της Εγγύς Ανατολής έπρεπε εποµένως να έχουν εγκαταλείψει την Κιλικία πριν από τις 4 Ιανουαρίου 1922. Από τον Οκτώβριο οι Γάλλοι είχαν εξετάσει την πιθανότητα τουρκικών αντιποίνων σε βάρος του χριστιανικού πληθυσµού έπειτα από την εκκένωση της επαρχίας. Το Παρίσι είχε διαβεβαιώσει τους Συµµάχους ότι θα απαγόρευε κάθε είδους παραβίαση των διεθνών κανόνων περί προστασίας των εθνικών µειονοτήτων16. Παρ’ όλα αυτά, το επερχόµενο κύµα των προσφύγων ήταν δύσκολο να αντιµετωπιστεί. Η έξοδος από την περιοχή των Αδάνων υπήρξε καθολική. Από το λιµάνι της Μερσίνας οι πρόσφυγες –Αρµένιοι– κατευθύνονταν προς την Κύπρο, τη Συρία, την Παλαιστίνη, την Αίγυπτο, την Κωνσταντινούπολη και τη Σµύρνη κυρίως, οι οποίες όµως δήλωσαν αδυναµία να δεχτούν τόσο µεγάλο αριθµό προσφύγων. Η έξοδος του ελληνικού πληθυσµού είχε διαφορετικό χαρακτήρα. Υπήρχαν δύο ξεχωριστές κατηγορίες Ελλήνων, οι Οθωµανοί και οι Έλληνες υπήκοοι. Για τους πρώτους ίσχυαν όλες οι εγγυήσεις περί προστασίας των µειονοτήτων, ενώ η τύχη των δεύτερων εξαρτιόταν άµεσα από το είδος των σχέσεων ανάµεσα στις κυβερνήσεις της Άγκυρας και της Αθήνας, που δεν ήταν τόσο αγαστές. Ζητήθηκε, άστοχα, η προστασία της ελληνικής µειονότητας της Κιλικίας από τις τοπικές γαλλικές προξενικές αρχές. Τελικά, στάλθηκαν τρία µεταγωγικά από την Αθήνα στη Μερσίνα για να παραλάβουν τον ντόπιο ελληνικό πληθυσµό. Μετά από πολλές περιπέτειες, οι πρόσφυγες µεταφέρθηκαν στην Ελλάδα και σκορπίστηκαν στα νησιά του Αιγαίου17.

Η µεταβίβαση της εξουσίας έγινε χωρίς σοβαρά επεισόδια. Η αποχώρηση του γαλλικού στρατού από την Κιλικία άρχισε σταδιακά στις 3 ∆εκεµβρίου. Στις 24 εκκενώθηκαν τα Άδανα, στις 25 το Αιντάµη, στις 27 η Ταρσός, στις 30 το Κιλίς και στις 4 Ιανουαρίου 1922 η Μερσίνα και το Ντερτυόλ. Ωστόσο, η διάδοχος κατάσταση προβληµάτισε τους Γάλλους. Συµµορίες ατάκτων ξανάρχισαν δράση στο εσωτερικό της Συρίας, ενώ οι κεµαλικές αρχές αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τη δικαιοδοσία του Γάλλου προξενικού ακόλουθου. Επιπλέον, η κυβέρνηση της
Άγκυρας επέβαλλε στα εισαγόµενα γαλλικά εµπορεύµατα φόρο 25%, ενώ αντίστοιχα αµερικανικά, γερµανικά και ιταλικά επιβαρύνονταν µε 11%. Αυτό είχε αρνητικό αντίκτυπο στην εµπορική ανάπτυξη της Συρίας. Ήταν φανερό ότι οι Κεµαλικοί εποφθαλµιούσαν το βόρειο τµήµα της (Χάλεπι-Αλεξανδρέττα).

Τελευταία πρέπει να εξετάσουµε και την παράδοση του γαλλικού οπλισµού της Κιλικίας στους Τούρκους. Πρόκειται για έναν παράγοντα που έπαιξε σηµαντικό ρόλο στη µετέπειτα εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο ελληνοτουρκικό µέτωπο. Φαίνεται ότι κατά τη διάρκεια των διαπραγµατεύσεων της Άγκυρας ο Franklin-Bouillon είχε υποσχεθεί στους συνοµιλητές του ότι η Γαλλία ήταν διατεθειµένη να εγκαταλείψει επί τόπου το υλικό αυτό µόλις αποχωρούσαν οι δυνάµεις κατοχής από την Κιλικία. Υπόσχεση που δόθηκε χωρίς συγκεκριµένες οδηγίες από την κυβέρνηση του Παρισιού, συνετέλεσε όµως στην τελική συγκατάθεση των Τούρκων να υπογράψουν τη συµφωνία. Έτσι, επιστρέφοντας τον Οκτώβριο στη γαλλική πρωτεύουσα, ο Franklin-Bouillon παρέδωσε στο Υπουργείο Στρατιωτικών µια κατάσταση µε το πολεµικό υλικό που έπρεπε να παραχωρηθεί στους εθνικιστές. Οι πρωτοβουλίες αυτές έφεραν τη γαλλική κυβέρνηση σε δύσκολη θέση. Η χορήγηση πολεµικού υλικού ή οικονοµικής βοήθειας από τις συµµαχικές δυνάµεις προς τους Έλληνες ή Τούρκους είχε απαγορευτεί µε απόφαση του ανωτάτου συµβουλίου. Βρήκαν όµως και εδώ τη λύση. Οι ιδιώτες ήταν ελεύθεροι να προβούν στο εµπόριο όπλων προς τις δύο αντιµαχόµενες πλευρές. Έπειτα από κάποιες αµφιταλαντεύσεις της γαλλικής κυβέρνησης και µε συντονισµένες προσωπικές προσπάθειες, ο FranklinBouillon, στις αρχές του Ιανουαρίου 1922, στις Κάννες, στο παρασκήνιο διεθνούς διάσκεψης κορυφής, έπεισε τον Briand να παραχωρήσει δωρεάν το πολεµικό υλικό της Κιλικίας στους Τούρκους

 Επίσης, αποφασίστηκε η χορήγηση δέκα αεροπλάνων µε τα ανταλλακτικά τους, καθώς και ολόκληρο το υλικό τηλεπικοινωνιών. Γάλλοι τεχνικοί θα αναλάµβαναν την εκπαίδευση του κεµαλικού στρατού στη χρήση αυτού του πολεµικού υλικού.

Οι προσπάθειες που κατέβαλλε ο Franklin-Bouillon στο διάστηµα αυτό µέχρι και την εφαρµογή των συµφωνηθέντων, ώστε να ξεπεραστούν πράγµατι τα σοβαρά εµπόδια που µονίµως ανέκυπταν, ήταν υπεράνθρωπες. Στις 25 Ιανουαρίου τηλεγραφώντας στον Γιουσούφ Κεµάλ έλεγε τα εξής: «Είµαι βέβαιος ότι η εξοχότητά σας θα εκτιµήσει, όπως αρµόζει, το πνεύµα µε το οποίο ενήργησε η γαλλική κυβέρνηση. Είµαι ευτυχής που κατάφερα να τακτοποιήσω την υπόθεση αυτή µε τον τρόπο που σας είχα εκθέσει στο Ακ-Σεχίρ. Εκφράζοντας την προσωπική µου γνώµη σας ζητώ, ως φίλος, να δείξετε υποµονή και εµπιστοσύνη. Είµαι βέβαιος ότι αν επικρατήσει το πνεύµα της µετριοπάθειας που χαρακτήρισε τις συνοµιλίες µας, θα καταλήξουµε γρήγορα στην ειρήνη. Το Φεβρουάριο πρόκειται να συνέλθει στο Παρίσι µια διάσκεψη, σε επίπεδο πρωθυπουργών, για να µελετήσει τις δυνατότητες για µια µεσολάβηση που θα ήταν αποδεκτή και από τις δύο πλευρές. Σας παρακαλώ να διαβιβάσετε στην Αυτού Εξοχότητα τον Μουσταφά Κεµάλ, τη διαβεβαίωση της αναλλοίωτης φιλίας µου και να δεχτείτε την έκφραση της βαθιάς µου συµπάθειας».

Η διάσκεψη πραγµατοποιήθηκε, τελικά, στις 22 Μαρτίου σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών και αποφασίστηκε η αποχώρηση του ελληνικού στρατού από τη Μικρά Ασία, η αποτροπή αντιποίνων σε βάρος των χριστιανικών µειονοτήτων και ο σχηµατισµός ουδέτερης ζώνης στη Θράκη µε υποχώρηση του ελληνικού στρατού πίσω από τη γραµµή Ραιδεστού-Μήδειας. Μη έχοντας άλλα περιθώρια επιλογής, η κυβέρνηση της Αθήνας συµµορφώθηκε µε τις αποφάσεις των Συµµάχων. Η εθνικιστική Τουρκία όµως είχε αποφασίσει να λύσει µε δυναµικό τρόπο τις διαφορές της µε την Ελλάδα. Η ειρήνη, όπως την είχε σχεδιάσει, ερχόταν ως φυσική συνέπεια της  εξουδετέρωσης της µακραίωνης ελληνικής παρουσίας στο µικρασιατικό χώρο. Με την παραχώρηση του πολεµικού υλικού της Κιλικίας, η τύχη της ελληνικής εκστρατείας στη Μικρά Ασία είχε και τυπικά κριθεί, οκτώ µήνες πριν τη γνωστή της κατάληξη.

Συµπεράσµατα

Όταν η Γαλλία ανέλαβε την ευθύνη για τη διοίκηση της Κιλικίας, µιας αναµφίβολα ταραχώδους περιοχής, έπρεπε να προβλέψει τις επερχόµενες επιπλοκές, συνειδητοποιώντας την αδυναµία της να µπορέσει να την ελέγξει και να τη διατηρήσει στην κατοχή της. Παρασύρθηκε από τον άκρατο ανταγωνισµό που είχε µε τη Μ. Βρετανία στην προσάρτηση όσο το δυνατόν περισσοτέρων εδαφών της Μικράς Ασίας, χωρίς να έχει και την κατάλληλη στρατιωτική και οικονοµική υποδοµή για να τα διατηρήσει. Ταυτόχρονα όµως πρέπει να τονιστεί ότι την εποχή εκείνη είχε δηµιουργηθεί από τις δύο ∆υνάµεις µια «πελατεία» που εξυπηρετούσε επί τόπου τα συµφέροντά τους. Το γεγονός αυτό τους οδήγησε ακόµη περισσότερο στη σκέψη της προσέγγισης µε τις εµπεπλεγµένες χώρες, µε σκοπό την απόκτηση περισσοτέρων οφελών και τη διατήρηση των κεκτηµένων. Έτσι, η εκκρεµότητα της Κιλικίας ήταν µια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τη Γαλλία να προσεγγίσει το κεµαλικό κίνηµα, την ανερχόµενη δύναµη στην Εγγύς Ανατολή, καθώς ήδη από το 1919 το ενδιαφέρον των Άγγλων ήταν στραµµένο προς την Ελλάδα. Η γαλλική κυβέρνηση χειρίστηκε την όλη υπόθεση µε µεγάλη διπλωµατική οξυδέρκεια. Το τέλος αυτής της προσπάθειας τη βρήκε ως τον κυριότερο ρυθµιστή των εξελίξεων στην περιοχή της Μικράς Ασίας.

Η πραγµατοποίηση αυτής της προσέγγισης ουσιαστικά οφείλεται στην προσπάθεια τριών προσώπων. Του Briand, που υποστήριξε σθεναρά την προσέγγιση µε τους Κεµαλικούς λόγω των οικονοµικών πλεονεκτηµάτων που θα επιτυγχάνονταν, εγκαινιάζοντας παρασκηνιακές διαβουλεύσεις µε την αποστολή του FranklinBouillon στην Άγκυρα για να διασφαλίσει την επιτυχή έκβαση της προσπάθειας. Του Κεµάλ, που παρέµεινε πιστός στο όραµά του για ουσιαστική προσέγγιση και αναγνώριση του εθνικιστικού κινήµατος από τις Μεγάλες ∆υνάµεις της ∆ύσης, παρ’ όλα τα εµπόδια που πρόβαλε η σοβιετόφιλη παράταξη, και, τέλος, του FranklinBouillon, ο οποίος χειρίστηκε την όλη υπόθεση µε αφάνταστη οξυδέρκεια, αναλαµβάνοντας πρωτοβουλίες δίχως να έχει την έγκριση της κυβέρνησης που εκπροσωπούσε και που είχε τη σηµαντικότερη συµβολή στην τελική επίτευξη της προσέγγισης.

Η υπογραφή του γαλλοτουρκικού συµφώνου ουσιαστικά αναγνώριζε το κεµαλικό κίνηµα ως εγγυήτρια δύναµη στη ∆ύση, ενώ, παράλληλα, στο στρατιωτικό τοµέα έδινε τη δυνατότητα στον κεµαλικό στρατό να αποδεσµεύσει µεγάλο µέρος των δυνάµεων του από το µέτωπο της Κιλικίας και ταυτόχρονα να αποκτήσει σηµαντικό πολεµικό υλικό, γεγονός που ανέτρεψε την ισορροπία των δυνάµεων και επέτρεψε στους Τούρκους να εξαπολύσουν την τελική επίθεση εναντίον των ελληνικών δυνάµεων λίγους µήνες αργότερα.

Ουσιαστικά η επιλογή της Γαλλίας να χρησιµοποιήσει την κεµαλική Τουρκία ως φορέα για την εξυπηρέτηση των δικών της συµφερόντων στην περιοχή της Εγγύς Ανατολής έφερε σε µεγάλο διπλωµατικό αδιέξοδο και αποµόνωση την ελληνική κυβέρνηση. Επίσης, πρέπει να τονιστεί ότι η Γαλλία δεν ακολούθησε αυτή την πολιτική εξαρχής και µε ειλικρινείς διαθέσεις προς τους επαναστάτες Τούρκους. Η διπλωµατία της ήταν προσανατολισµένη σε µία προσπάθεια να αντλήσει θετικά αποτελέσµατα από οποιαδήποτε τροπή των πραγµάτων, παίζοντας συγχρόνως σε διάφορα µέτωπα και ανάλογα µε την εξέλιξη του µετώπου των στρατιωτικών επιχειρήσεων µε τους Έλληνες.

Η οριστική αποµόνωση της Ελλάδας επήλθε µε την αναθέρµανση των γαλλοβρετανικών σχέσεων το Νοέµβριο του 1921, ταυτόχρονα µε µια απρόσµενη σύµπτωση απόψεων των δύο ∆υνάµεων στα ελληνοτουρκικά, γεγονός που οφείλεται ουσιαστικά στη µετατόπιση του επίκεντρου ενδιαφέροντος, την εποχή εκείνη, από την Εγγύς Ανατολή στην κεντρική Ευρώπη. Ξαφνικά, στις αρχές του 1922 Έλληνες και Τούρκοι αφέθηκαν να ρυθµίσουν µόνοι τους τις διαφορές τους, αφού πρώτα οι Κεµαλικοί είχαν ενισχυθεί σε πολύ µεγάλο βαθµό. Συνέπεια αυτού
ήταν η µαζική φυγή του χριστιανικού πληθυσµού από την Κιλικία και αργότερα η γενικότερη έξοδος και ο ξεριζωµός όλου του ελληνικού στοιχείου από τη Μικρά Ασία, έπειτα από πολλές εκατοντάδες χρόνια.

Τελικά, θα µπορούσαµε να υποστηρίξουµε ότι η επίτευξη της γαλλοτουρκικής προσέγγισης είχε περισσότερο διπλωµατικό παρά στρατιωτικό βάρος, γιατί ήδη οι Τούρκοι τροφοδοτούνταν µε πολεµικό υλικό, σε τεράστιες ποσότητες, από τη Σοβιετική Ένωση. Στο πολιτικό επίπεδο όµως επετεύχθη η διάσπαση του συµµαχικού συνασπισµού µε την επίσηµη αναγνώριση του κεµαλικού κινήµατος από µια ∆ύναµη της ∆ύσης, µε αποτέλεσµα οι Τούρκοι να επιστρέψουν στο µέτωπο µε αναπτερωµένες τις ελπίδες τους για την τελική επικράτηση…

***

 1 Από αποµνηµονεύµατα εκείνων που συµµετείχαν στο Συνέδριο της Ειρήνης, είτε ως πολιτικοί αρχηγοί της εποχής είτε ως εµπειρογνώµονες και σύµβουλοι πολιτικών αρχηγών, ενώ είχαν διαφορές µεταξύ τους, προκύπτει ότι συµφωνούσαν στο εξής: η απόφαση των Συµµάχων για την απόβαση των ελληνικών µεραρχιών στη Μικρά Ασία είχε πολύ µικρή σχέση µε οποιαδήποτε διάθεσή τους να συµβάλλουν στην πραγµατοποίηση της Μεγάλης Ιδέας ή στην προστασία των χριστιανών της Μικράς Ασίας. Για τους Συµµάχους η ελληνική απόβαση ήταν, κυρίως, ένα προσωρινό µέτρο προορισµένο να διαρκέσει όσο χρόνο θα απαιτούσε για να λυθεί το Ανατολικό Ζήτηµα, να φτάσουν δηλαδή σε συµφωνία µεταξύ τους για το διαµελισµό της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας.

2 Αίτια κατάρρευσης ήταν η θρησκεία –εµπόδιο στις µεταρρυθµίσεις, αντίδραση της αριστοκρατίας και ύπαρξη εντός του κράτους εταίρων πραγµατικών κρατών–, η εξασθένηση της κεντρικής εξουσίας, η οικονοµική κατάρρευση και η ιµπεριαλιστική πολιτική της Ρωσίας.

3 Γιώργος Λαµψίδης, Οι πρόσφυγες του 1922, β΄ έκδοση, Θεσσαλονίκη 1989.

4 Κωνσταντίνος Βακαλόπουλος, Νεότουρκοι και Μακεδονία, Θεσσαλονίκη 1988.

5 Το 60% του οθωµανικού δηµόσιου χρέους βρισκόταν υπό γαλλικό έλεγχο, ενώ η συµµετοχή των κεφαλαίων στη βιοµηχανική και εµπορική ανάπτυξη της αυτοκρατορίας έφτανε το 54%, µε κύριο δίαυλο διοχέτευσης των κεφαλαίων την οθωµανική τράπεζα, που βρισκόταν κάτω από γαλλικό έλεγχο. Επίσης, από το 15ο αιώνα η Γαλλία είχε επωµισθεί το ρόλο του προστάτη των χριστιανικών µειονοτήτων, ενώ τα γαλλικά είχαν σχεδόν καθιερωθεί ως ηµιεπίσηµη γλώσσα του οθωµανικού κράτους.

6 Το Σύµφωνο Sykes-Picot δεν ικανοποίησε τους Γάλλους. Τα νότια όρια της δικής τους ζώνης αντί να φτάνουν µέχρι το Σινάι σταµατούσαν στο λιµάνι της Άκρας.

7 Στη Γαλλία η κοινή γνώµη, δοκιµασµένη ακόµη από την εµπειρία του Μεγάλου Πολέµου, αποδέχτηκε σχεδόν αδιαµαρτύρητα την απώλεια της Παλαιστίνης και τον κίνδυνο που εγκυµονούσε για τη Συρία. Το ∆εκέµβριο του 1918 ο Clemenceau δέχτηκε να αποσπάσει από τη Συρία την περιοχή της Μοσούλης και να την παραχωρήσει στους Βρετανούς, οι οποίοι αναγνώριζαν τα δικαιώµατα της Γαλλίας στη Συρία, στην Κιλικία και στο Λίβανο. Ολέθριο λάθος της γαλλικής διπλωµατίας, που έφτασε το φθινόπωρο του 1919 να εγκαταλείψει τις διεκδικήσεις της στα ζητήµατα της Παλαιστίνης και της Μοσούλης.

8 Λήµµα «Συνθήκη Σεβρών», Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα, τ. 53, Αθήνα 1992, 261.

9 Αρχείο ΓΕΣ/∆ΙΣ, Α΄ Παγκόσµιος Πόλεµος-Μικρασιατική Εκστρατεία, Φ.300/Γ/3, Οι Γάλλοι εν Κιλικία (Πληροφορίαι πολιτικής και στρατιωτικής φύσεως).

10 Ο Robert de Caix κατέφθασε στην Άγκυρα µε σκοπό την έναρξη διαπραγµατεύσεων µε τους Τούρκους για την επίτευξη εκεχειρίας στο µέτωπο της Κιλικίας.

11 Στις 3 Ιουνίου 1920 ο ύπατος αρµοστής Στρατηγός Henri Gourand έλεγε τα εξής: «Το σχέδιο ειρήνης µε την Τουρκία ευνοεί τόσο πολύ την Ελλάδα, ώστε είναι αδύνατο να αποτραπεί µια αιµατηρή σύγκρουση. Για αυτό καλό είναι να µην καθυστερούµε, θα ήταν προς όφελός µας αν το Υπουργείο Εξωτερικών έθετε τις βάσεις για µια συνεννόηση µε τους Κεµαλικούς, αποτέλεσµα της οποίας θα ήταν η οριστική κατάπαυση των εχθροπραξιών µε τις γαλλικές δυνάµεις στην Κιλικία».

12 Ένας λόγος που προκάλεσε την έκρηξη του τουρκόφιλου ρεύµατος στη Γαλλία υπήρξε και η διπλή επαφή ανάµεσα στην εθνικιστική Τουρκία και τη Σοβιετική Ένωση.

13 Στους κόλπους της τουρκικής αντιπροσωπείας υπήρχε αντιπαλότητα µεταξύ της κυβέρνησης του σουλτάνου και των εθνικιστών για το ποιος θα εκπροσωπούσε το κράτος. Οι δύο πλευρές προσπαθούσαν να επιβληθούν η µία στην άλλη.

14 Ο Briand υποστήριξε ότι είχε ενηµερώσει ανάλογα τον Lloyd George κατά τη διάρκεια της διάσκεψης του
Λονδίνου και ότι ο Βρετανός Πρωθυπουργός δεν είχε προβάλει καµία αντίρρηση. Χαρακτηριστικά δήλωσε: «∆ήλωσα, µάλιστα, ότι δεν είχα σκοπό να υπογράψω µια τέτοια συµφωνία παρά µόνο την τελευταία στιγµή, αφού διαπίστωσα πρώτα ότι οι προσπάθειες του Ανώτατου Συµβουλίου (για µια εκεχειρία µεταξύ Ελλήνων και Τούρκων) είχαν καταλήξει σε αδιέξοδο. Υπήρξα απόλυτα συνεπής. Κανείς δεν µπορεί να αµφισβητήσει την τιµιότητα της Γαλλίας απέναντι στους συµµάχους της, από τη στιγµή µάλιστα που απέτρεψα τους Τούρκους από κάθε συζήτηση γύρω από τα πετρέλαια της Μοσούλης και από την επέκταση της δικής µας ζώνης επιρροής µέσα στην οθωµανική επικράτεια».

15 Το πλήρες κείµενο του Συµφώνου Franklin-Bouillon µεταφρασµένο από τα γαλλικά στα ελληνικά από τον Συνταγµατάρχη ∆. Καραλή τη 14η Οκτωβρίου 1921 βρίσκεται στο Αρχείο ΓΕΣ/∆ΙΣ, Α΄ Παγκόσµιος Πόλεµος-Μικρασιατική Εκστρατεία, Φ.327/Η/4.

16 Η περιοχή της Κιλικίας παρουσίαζε την εξής πληθυσµιακή κατανοµή: 238.000 µουσουλµάνοι, 45.000 Αρµένιοι, 13.000 Έλληνες και 4.000 διαφόρων εθνικοτήτων.

17 Η ελληνική κυβέρνηση αρχικά έδωσε εντολή στα πλοία να αποβιβάσουν τους πρόσφυγες στην Κύπρο, χωρίς να ενηµερώσουν τις αγγλικές αρχές, που αναπόφευκτα αντέδρασαν. Τα πλοία εγκατέλειψαν τη Λάρνακα γεµάτα µε κατεύθυνση προς τη Σµύρνη, ενώ υπήρχαν και κρούσµατα ευλογιάς. Εκεί όµως συνάντησαν το ίδιο πρόβληµα. Στη συνέχεια έγινε µία προσπάθεια προσωρινής εγκατάστασης των προσφύγων στη Συρία. Εκεί όµως υπήρξε η αντίδραση των Γάλλων, που δεν ήθελαν να χαλάσουν το καλό κλίµα που δηµιούργησε στις σχέσεις τους µε τους Τούρκους η συµφωνία που επετεύχθη.

18 Το υλικό αυτό περιελάµβανε 10.000 Mauser µε τα αντίστοιχα φυσίγγια, 2.000 άλογα και 10.000 στρατιωτικές στολές εκστρατείας…

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Βακαλόπουλος, Κωνσταντίνος, Νεότουρκοι και Μακεδονία, Εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1988.

Γενικό Επιτελείο Στρατού/∆ιεύθυνση Ιστορίας Στρατού, Επίτοµος Ιστορία Εκστρατείας της Μικράς Ασίας (1919-22), Αθήνα 1967.

∆ούσµανης, Βίκτωρ, Εσωτερική όψις της Μικρασιατικής καταστροφής, Εκδόσεις Πυρσός, Αθήνα 1928.

Λαµψίδης, Γιώργος, Οι Πρόσφυγες του ’22, Β΄ Έκδοση, Εκδόσεις Κυριακίδη,Θεσσαλονίκη 1989.

Λήµµα «Συνθήκη Σεβρών», Πάπυρος Larousse Britannica, τόµος 53, Εκδόσεις Πάπυρος, Αθήνα 1992.

Μουρέλος, Γιάννης, Η Γαλλοτουρκική προσέγγιση του 1921, το Σύµφωνο FranklinBouillon και η εκκένωση της Κιλικίας, τόµος ∆΄, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, Αθήνα 1983.

Αντιγραφή Μέλια. για το Αβέρωφ από pdf του Γενικού Επιτελείου Στρατού

Εικόνα: «Ο Ατατούρκ με τον Γάλλο διπλωμάτη Franklin Bouillon, Άγκυρα 16 Ιουνίου 1921 από: wikimedia.commons

.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: