ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

  • Ἡ Ἱστορία,ΔΕΝ ἀλλάζει !

  • Ἡ Μακεδονία εἶναι Ε Λ Λ Α Δ Α

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Kατηγορίες

  • Η ΘΡΑΚΗ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ !

  • ΓΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ

  • Η ΒΟΡ.ΗΠΕΙΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

  • Ἀπό τήν Φλωρεντία,στήν ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

  • ΜΕΤΑΜΟΥΣΕΙΟΝ – Θ/Κ «Γ.ΑΒΕΡΩΦ»

  • Μαθαίνουμε…

  • ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

  • ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΝ

  • ΝΕΩΤΕΡΟ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ «ΗΛΙΟΥ»

  • ΜΕΓΑ ΛΕΞΙΚΟΝ (Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

  • ΛΕΞΙΚΟΝ ΗΣΥΧΙΟΥ

  • ΛΕΞΙΚΟΝ «LIDDEL-SCOTT»

  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

  • ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

  • 324 – 1453

  • ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ

  • 1 8 2 1

  • Ἀπομνημονεύματα Ἡρώων τοῦ 1821

  • Ὁ ΕΛΛΗΝΟ – ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ τοῦ…

  • ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ (1904-8)

  • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ’12- ’13

  • ΤΟ ΠΝ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ

  • Α’ ΠΠ (1914-18)

  • Μ.ΑΣΙΑ (1919-22)

  • O X I (1940-41)

  • ΙΩΑΝ.ΜΕΤΑΞΑΣ

  • ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΙΣ (9-24 Μαρ.1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ (1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1941)

  • Β’ ΠΠ (1 9 4 1 – 4)

  • 1944-49

  • ΑΘΑΝΑΤΟΙ !!!

  • ΑΡΧΕΙΟΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ

  • ΘΑ ΑΝΟΙΞΗι Ο ΦΑΚΕΛΛΟΣ ;

  • Tηλεοπτικές Προτάσεις

  • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Θ/Κ «ΓΕΩΡ. ΑΒΕΡΩΦ»

  • ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

  • ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

  • ΕΓΕΡΤΗΡΙΟΝ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

  • Πρόσφατα σχόλια

    Μέλια στο Συλλογή ειδήσεων 26ης Απριλίου…
    ΑΣΧΕΤΟΣ στο ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΣΤΗ ΓΗΡΑΣΜΕΝΗ ΕΛΛΑΔΑ:…
    Φαίη στο Η Ευρώπη δολοφονεί εν ψυχρώ τι…
    Φαίη στο Δείτε πως αναγκάζει η Ι.Μ.Θ. τ…
    Φαίη στο Η Ευρώπη δολοφονεί εν ψυχρώ τι…
  • Ὁ Γκρεμιστής Κωστῆ Παλαμᾶ

  • Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ΣΗΜΑ 3 Δεκ.1912

  • ΟΡΚΟΣ ΕΦΗΒΩΝ

  • ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΙΚΩΝ

  • ——————————

  • ΦΟΡΕΣΙΕΣ καί ΑΡΜΑΤΑ τοῦ ’21

  • Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ (1838)

  • ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (1974) …ἡ ταινία

  • ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ

  • Μία ἀνοικτή πληγή Μνήμης 1914-23

  • Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

  • ΣΥΛΛΟΓΗ ΥΠΟΓΡΑΦΩΝ γιά γερμ.ἀποζημιώσεις

  • ——————————

  • Ζημίαι τῶν ἀρχαιοτήτων έκ τοῦ πολέμου καί τῶν στρατευμάτων κατοχῆς (1946)

  • Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ

  • ΝΕΟΝ ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ

  • ΑΓΕΛΑΣΤΟΣ ΠΕΤΡΑ

  • ΣΕΜΝΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΟΙ ΤΥΜΒΩΡΥΧΟΙ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΔΙΟΛΚΟΣ,ΓΙΑ 1500 ΧΡΟΝΙΑ

  • ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ

  • M.K.I.E.

  • Γιά ἀποπληρωμή ἐξωτ.χρεῶν,μόνο…

  • Ἡ ἔξοδός μας,εἶναι ἡ Κ_ _ _ά _α τους !

  • ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΕΙΣ…

  • INSIDE JOB

Οι ‘‘Caesares’’ του Αυσονιου: Παρατηρησεις και Επισημανσεις – μέρος 3ο (και τελευταίο)

Posted by Πετροβούβαλος στο Ιανουαρίου 19, 2017

άρθρο του Βασιλείου Παππά
το 1ο μέρος ΕΔΩ
το 2ο μέρος ΕΔΩ

.

Τα σχόλια του Αυσονίου, η επιμονή του να τονίζει τη δίκαιη τιμωρία των κακών αυτοκρατόρων, τα αποφθέγματα που διασκορπίζει στο έργο του, είναι στοιχεία που μας κάνουν να πιστεύουμε ότι οι Caesares αποτελούν έμμετρο ηθογραφικό έργο που έχει διπλό στόχο: την ψυχαγωγία αλλά και τη διδασκαλία του αναγνώστη. Ο διδακτικός σκοπός της συλλογής φαίνεται εξάλλου και από τη σοβαρή διάθεση που επιδεικνύει ο ποιητής σε ολόκληρο το έργο.

Όπως προαναφέρθηκε (σ.63), ο Αυσόνιος σε πολλά έργα του είναι αστείος και σκωπτικός. Στους Caesares, όμως, μοιάζει να συνδυάζει την τέχνη με το επάγγελμά του. Είναι ποιητής, αλλά και δάσκαλος των αναγνωστών του. Αλλά από ποιούς συγγραφείς αντλεί ο Αυσόνιος υλικό για το δεύτερο μέρος της συλλογής; Επίσης, τι ακολουθούσε μετά το κολοβό τετράστιχο του Ελαγάβαλου; Τα ερωτήματα αυτά έχουν απασχολήσει σε μεγάλο βαθμό τους μελετητές του Αυσονίου και ο καθένας προσπαθεί να δώσει την πιο ευλογοφανή απάντηση.

Πολλοί (σ.64) θεωρούν ότι ο Αυσόνιος αντλεί το υλικό του για το δεύτερο τμήμα της συλλογής από τον Μάριο Μάξιμο (σ.65). Την άποψη αυτή τη στηρίζουν κυρίως στο γεγονός ότι στο δεύτερο μέρος των Caesares ο Αυσόνιος ασχολείται με τους ίδιους αυτοκράτορες με τους οποίους ασχολήθηκε ο Μάριος Μάξιμος (από τον Νέρβα έως τον Ελαγάβαλο).

Ο Green υποστηρίζει: «Γι’ αυτούς τους Καίσαρες ο Αυσόνιος σίγουρα θα είχε χρησιμοποιήσει κάποια πηγή, και εφόσον χρησιμοποίησε τον Σουητώνιο για την πρώτη δωδεκάδα, θα μπορούσε να είχε συνεχίσει το έργο του έχοντας ως πρότυπό του τον Μάξιμο, που κατά κάποιο τρόπο ήταν ο συνεχιστής του Σουητωνίου» (σ.66). Στο ερώτημα γιατί ο ποιητής δεν αναφέρει το όνομα του Μαξίμου, όπως μνημονεύει τον Σουητώνιο, ο ίδιος μελετητής δίνει μία εύλογη απάντηση: «όταν ο Αυσόνιος επρόκειτο να συνεχίσει πιο πέρα από τον Δομιτιανό, το κύρος που θα κέρδιζε αναφέροντας τον Μάξιμο δεν θα ήταν το ίδιο [σε σύγκριση μ’ εκείνο που θα του προσέδιδε το όνομα του Σουητωνίου] ακόμη και αν τον είχε χρησιμοποιήσει» (σ.67).

Ο Green πάλι, μετά την απόπειρά του να βρει κάποια κοινά σημεία ανάμεσα στον Αυσόνιο και τις έμμεσες μαρτυρίες του Μαξίμου, όπως διασώζονται στην Historia Augusta, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πιθανότητα της αποκλειστικής εκμετάλλευσης του Μαξίμου από τον Αυσόνιο φαίνεται πως είναι μάλλον χλωμή και αμφίβολη (σ.68). Οι ομοιότητες που υπάρχουν ανάμεσα στους δύο (η όχι και τόσο ευνοϊκή στάση τους απέναντι στον Αδριανό, η απέχθειά τους προς τη Φαυστίνα, τη μητέρα του Κομμόδου, η αναφορά στην απροθυμία του Ελβίου Περτίνακα να αναλάβει το αυτοκρατορικό αξίωμα και στην ταπεινή καταγωγή του Σεβήρου), ίσως να δικαιολογούνται από το γεγονός ότι μπορεί να προέρχονται από κοινή πηγή, άγνωστη σε μας.

Συμπερασματικά, θα λέγαμε ότι είναι πολύ πιθανό πως ο Αυσόνιος είχε διαβάσει τις βιογραφίες του Μαξίμου και είχε αντλήσει από εκεί υλικό για τους Caesares του. Δεν μπορούμε, όμως, να προσδιορίσουμε με βεβαιότητα τί πήρε από εκείνον, ή να υποστηρίξουμε ότι, όσον αφορά το δεύτερο μέρος της συλλογής, το έργο μας αποτελεί συντόμευση των βιογραφιών του Μαξίμου.

Σχετικά με το δεύτερο τμήμα της συλλογής, αλλά και με το αντίστοιχο που ακολουθούσε το τετράστιχο του Ελαγάβαλου και που δεν σώζεται σήμερα, κάποιοι μελετητές πιστεύουν ότι ο ποιητής χρησιμοποίησε μία συλλογή βιογραφιών (Kaisergeschichte την είχε ονομάσει ο A. Enmann) (σ.69), που και αυτή είναι χαμένη για εμάς, αλλά μπορούμε να εικάσουμε ότι υπήρχε από άλλα παρόμοια έργα που έχουμε στη διάθεσή μας, π.χ. Caesares του Αυρηλίου Βίκτορα, Breviarium ab urbe condita του Eυτροπίου, Historia Augusta. Στα έργα αυτά φαίνεται να υπάρχει μία κοινή επιλογή γεγονότων και λαθών, ακόμη και κοινό λεξιλόγιο, ειδικότερα στις αφηγήσεις που αφορούν τον σκοτεινό (λόγω των πολλών μνηστήρων, σφετεριστών και διεκδικητών του αυτοκρατορικού θρόνου) τρίτο μεταχριστιανικό αιώνα. Είναι πιθανό ότι ο Αυσόνιος άντλησε υλικό από μία παρόμοια συλλογή, που θα τον βοήθησε σημαντικά προσφέροντάς του πληροφορίες για την περίοδο αυτή.

Τι ακολουθούσε, όμως, μετά το τετράστιχο του Ελαγάβαλου; Δεν χωρά αμφιβολία ότι το έργο του Αυσονίου συνεχιζόταν, ίσως μέχρι την εποχή του (σ.70). Η μαρτυρία του Giovanni Mansionario (σ.71) δίνει τη δυνατότητα στους μελετητές να διατυπώσουν ενδιαφέρουσες υποθέσεις για την έκταση των Caesares και για το τι ακολουθούσε στο χαμένο τμήμα τους.

Ο Βερονέζος αρχαιολόγος, αφού αναφέρει στη λίστα του τη συλλογή μας (σ.72), αμέσως μετά αναφέρει: “item ad eundem de imperatoribus res novas molitis a decio usque ad dioclecianum versu iambico trimetro iuxta libros eusebii nannetici ystorici”. Μετά από αυτή τη δήλωση, εύλογα προκύπτουν τα εξής ερωτήματα: σε ποιο έργο αναφέρεται ο Μansionario; Είναι νόθο έργο του Αυσονίου ή γνήσιο που δεν σώζεται; Τι σημαίνει η φράση “res novas molitis”; Ποιος είναι ο Eusebius Nanneticus και το σπουδαιότερο, ποια η σχέση αυτού του έργου με τους Caesares;

Αρκετοί ερευνητές συμφωνούν ότι το έργο που περιγράφει ο Mansionario είναι γνήσιο (σ.73). Φαίνεται ότι ο Ιταλός γνώριζε καλά τι έλεγε, καθώς η συγκεκριμένη πληροφορία που μας παρέχει είναι ασυνήθιστα πλήρης. Δεν παραθέτει μόνο έναν απλό τίτλο, αλλά δίνει πληροφορίες για το περιεχόμενο του έργου, το μέτρο του και την ιστορική πηγή του, τακτική που δεν ακολουθεί στους Caesares.

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα σε ποιο έργο αναφέρεται ο Mansionario, πρέπει πρώτα να εξηγήσουμε τι σημαίνει η φράση “res novas molitis”, ώστε να καταλάβουμε και ποιο ήταν το περιεχόμενό του. Ο Green θεωρεί ότι ο Mansionario με αυτή του τη φράση αναφέρεται στους σφετεριστές του αυτοκρατορικού θρόνου (δηλώνει μάλιστα ότι με την ίδια σημασία χρησιμοποιεί τη φράση και ο Τάκιτος, Annales 15.35) (σ.74). Ο Burgess δίνει μία παραπλήσια ερμηνεία. Γράφει πως η φράση αυτή δεν είναι ασυνήθιστη και ότι γενικά το “res novas molire” σημαίνει «εξεγείρομαι» ή «επαναστατώ» και συγκεκριμένα μαζί με το ουσιαστικό “imperatores” ερμηνεύεται ως «σφετερίζομαι το αυτοκρατορικό αξίωμα», όπου το «σφετερίζομαι» χρησιμοποιείται πάντα για τις αποτυχημένες προσπάθειες που καταβάλλει κάποιος για να γίνει αυτοκράτορας και όχι για τους νόμιμους αυτοκράτορες.

Από αυτές τις ερμηνείες είναι φανερό ότι ο Αυσόνιος πρέπει να συνέθεσε μία ποιητική συλλογή που είχε ως θέμα της τους σφετεριστές του αυτοκρατορικού θρόνου (σ.75) και ειδικότερα εκείνους που έδρασαν ανάμεσα στα χρόνια της διακυβέρνησης του Δεκίου (249-251 μ.Χ.) και αυτής του Διοκλητιανού (284-305 μ.Χ.). Σε αυτό το χρονικό πλαίσιο ο Αυσόνιος θα πραγματευόταν και τους Γαλάτες αυτοκράτορες που ασφαλώς τους γνώριζε αρκετά.

Ποιος, όμως, είναι αυτός ο Eusebius Nanneticus; Τι περισσότερο γνωρίζουμε γι’ αυτόν, πέρα από το ότι το όνομά του είναι ελληνικό και η καταγωγή του από τη γαλλική πόλη Nantes; Πρόκειται σίγουρα για κάποιον ιστορικό, που συνέθεσε εκτενές έργο (“iuxta libros”) για τους Ρωμαίους αυτοκράτορες. Από εδώ και πέρα, οι γνώμες των μελετητών διίστανται. Ο Green υποστηρίζει ότι ο Ευσέβιος αυτός ήταν Έλληνας και μάλιστα ίσως ήταν και μακρινός συγγενής του Αυσονίου. Υποθέτει ότι είναι μάλλον αυτός ο ιστορικός για τον οποίο μιλά ο Ευάγριος (σ.76) στο έργο του ᾿Εκκλησιαστικὴ Ἱστορία (5.24), ο οποίος, γύρω στο 300 μ.Χ., είχε γράψει ιστορία των Ρωμαίων αυτοκρατόρων από τον Αύγουστο έως τον Κάρο (283 μ.Χ.) (σ.77).

Ο Burgess από την άλλη, θεωρεί ότι δεν πρόκειται για κάποιον ιστορικό που έγραψε στα ελληνικά, αλλά στα λατινικά, για δυτικό ακροατήριο. Μάλιστα, συνεχίζοντας τη σκέψη του, υποθέτει ότι είναι πολύ πιθανό αυτός ο Ευσέβιος (σ.78) να είναι ο συγγραφέας της Kaisergeschichte (σ.79).

Ανακεφαλαιώνοντας, μπορούμε να πούμε ότι το έργο αυτό που περιγράφει ο Mansionario μάλλον είναι γνήσιο έργο του Αυσονίου, ως θέμα του έχει τους σφετεριστές αυτοκράτορες (σ.80) που έδρασαν στα χρόνια 249-305 μ.Χ. (διακυβέρνηση Δεκίου έως διακυβέρνηση Διοκλητιανού), πηγή του ήταν ο Ευσέβιος από τη Nantes και μέτρο του ο ιαμβικός τρίμετρος. Ποια, όμως, είναι η σχέση αυτού του έργου με τους Caesares; Αποτελεί τμήμα τους ή πρόκειται για ένα ξεχωριστό έργο;

Είναι πασιφανές ότι ο Mansionario θεωρεί αυτό το έργο ξεχωριστό. Γι’ αυτό άλλωστε κάνει χωριστή μνεία για εκείνο δίνοντας περαιτέρω πληροφορίες. Σήμερα οι απόψεις διίστανται. Πιο συγκεκριμένα, ο Green, μετά τη δήλωσή του πως το χαμένο αυτό έργο αποτελεί μέρος των Caesares, υποστηρίζει ότι η περιγραφή του από τον Mansionario είναι εσφαλμένη. Πιστεύει ότι ο Ιταλός εξαπατήθηκε από το διαφορετικό μέτρο (ιαμβικό τρίμετρο) αυτού του τμήματος της συλλογής, με συνέπεια να θεωρήσει ότι αποτελεί ένα άλλο έργο, γιατί προφανώς αγνοούσε τη συνήθεια του Αυσονίου να χρησιμοποιεί ποικίλα μέτρα μέσα στην ίδια ποιητική συλλογή (όπως φαίνεται στα Parentalia και τους Professores του). Με το ιαμβικό τρίμετρο, όμως, όπως γράφει, ο Αυσόνιος θα μπορούσε ευκολότερα να εφαρμόσει στο μέτρο ονόματα αυτοκρατόρων, όπως του Βαλεριανού και του Διοκλητιανού, αλλά και σφετεριστών, όπως του Λαιλιανού και του Ρηγαλιανού.

Σύμφωνα με τον ίδιο μελετητή, ίσως τα ελεγειακά δίστιχα σταματούσαν στο τετράστιχο του Ελαγάβαλου και από εκεί και πέρα η συλλογή συνεχιζόταν σε ιαμβικό τρίμετρο, από τον Αλέξανδρο Σεβήρο (222-235 μ.Χ.) έως την εποχή του Αυσονίου (περιλαμβάνοντας τους σφετεριστές αλλά και τους νόμιμους αυτοκράτορες) (σ.81). Την ίδια άποψη διατυπώνει και ο Reeve (σ.82).

Και ο Liebermann ταξινομεί με παρόμοιο τρόπο τους Caesares. Χωρίζει τη συλλογή σε δύο μεγάλα τμήματα (τα ονομάζει α και β). Το πρώτο μέρος με τη σειρά του αποτελείται και αυτό από δύο μέρη (Α και Β). Το Α περιλαμβάνει τα μονόστιχα της συλλογής και το Β τα τετράστιχα, και αυτά που έχουν να κάνουν με “de Caesaribus post Tranquillum” και τα “de Caesaribus post Tranquillum”. Στο δεύτερο μέρος της συλλογής, ο μελετητής υποστηρίζει ότι γίνεται λόγος σε ιαμβικά τρίμετρα για τους σφετεριστές αυτοκράτορες που έδρασαν από τα χρόνια του Δεκίου έως αυτά του Διοκλητιανού. Και αυτός ο ερευνητής, λοιπόν, θεωρεί ότι το χαμένο έργο για το οποίο κάνει λόγο ο Mansionario αποτελεί τμήμα της συλλογής μας (σ.83).

Ο Burgess από την άλλη, θεωρεί ότι αυτό το έργο για το οποίο μιλά ο Mansionario αποτελεί ξεχωριστό έργο του Αυσονίου. Μάλιστα, το τιτλοφορεί Tyranni και εκφράζει την άποψη ότι είναι γραμμένο την ίδια εποχή που γράφτηκαν οι Caesares. Δηλώνει ότι η συλλογή Tyranni είναι, ουσιαστικά, μία μονογραφία, με κύριο θέμα τους σφετεριστές αυτοκράτορες ανάμεσα στα χρόνια Δεκίου–Διοκλητιανού. Επίσης έχει να αντιτάξει στον Green δύο κύρια επιχειρήματα όσον αφορά την αλλαγή του μέτρου (την οποία ο Green θεωρεί ως τακτική του Αυσονίου), υποστηρίζει πως στα Parentalia και στους Professores ο ποιητής αλλάζει το μέτρο μόνο για λίγα άτομα και όχι για το ήμισυ του έργου (όπως ο Green υποθέτει ότι κάνει στους Caesares). Επιπλέον, δεν του φαίνεται πιθανό ότι ο Αυσόνιος συνδύασε στο ίδιο έργο θέματα διαφορετικά, δηλαδή τους νόμιμους μαζί με τους σφετεριστές αυτοκράτορες (σ.84).

Οι θεωρίες των μελετητών σχετικά με τη μορφή και το περιεχόμενο του τμήματος των Caesares που σήμερα είναι χαμένο δεν παύουν να είναι υποθετικές. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η συλλογή συνεχιζόταν μάλλον έως την εποχή του ποιητή μας, καθώς κύρια μέριμνά του σε έργα με καταλογική μορφή (όπως οι Caesares, τα Parentalia, οι Professores και η Ordo urbium nobilium) ήταν να εξαντλεί και να ολοκληρώνει το θέμα του κάθε έργου που συνέθετε.

Από εκεί και πέρα και οι δύο προτάσεις των μελετητών που προαναφέρθηκαν είναι πιθανές. Αν συνδυάσουμε τη φράση “res novas molitis”, που χρησιμοποιεί ο Mansionario για τους σφετεριστές αυτοκράτορες και τον χαρακτηρισμό “novans” (=σφετεριστής, επαναστάτης), που ο ποιητής αποδίδει στον Σεβήρο, τότε ίσως μία από τις κύριες ενστάσεις του Burgess – ότι δηλαδή ο ποιητής δεν είναι δυνατό να συνδυάζει θέματα διαφορετικά, όπως είναι οι νόμιμοι μαζί με τους σφετεριστές αυτοκράτορες – να μπορεί να αρθεί. Ο Σεβήρος ήταν και αυτός ένας σφετεριστής αυτοκράτορας και όμως ο Αυσόνιος τον αναφέρει στους Caesares. Από την άλλη, ίσως ο ποιητής μας να ολοκλήρωνε τη συλλογή συμπεριλαμβάνοντας και τους σφετεριστές αυτοκράτορες, αλλά και να ασχολήθηκε με εκείνους διεξοδικότερα, σε ένα ξεχωριστό του έργο.

Η μαρτυρία του Mansionario, που δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι χρονικά βρίσκεται πιο κοντά στον Αυσόνιο απ’ ό,τι εμείς, μας παρακινεί να πιστέψουμε ότι μάλλον η δεύτερη υπόθεση είναι η πιθανότερη.

Συνοψίζοντας, οι Caesares αποτελούν μια κολοβή ποιητική συλλογή που εντάσσεται στο είδος της έμμετρης βιογραφίας. Το έργο είναι γραμμένο σε καταλογική μορφή και χαρακτηρίζεται από έντονο φορμαλισμό, γεγονός που δικαιολογείται από τη γενικότερη αισθητική τάση της εποχής, τον νεο-αλεξανδρινισμό. Κύριες πηγές του Αυσονίου υπήρξαν ο Σουητώνιος, ο Κορνήλιος Νέπως, αλλά και άλλοι ιστορικοί συγγραφείς, χαμένοι για εμάς. Το έργο προσφέρει επιγραμματικά πορτρέτα της ηθικής διάστασης του κάθε αυτοκράτορα εξυπηρετώντας εμφανέστατα ηθικοπαιδαγωγικούς σκοπούς.

.

Σημειώσεις/Παραπομπές

62. Ars Poetica 333-334: aut prodesse volunt aut delectare poeta/aut simul et iucunda et idonea dicere vitae.

63. Βλ. σ. 45 της παρούσας εργασίας.

64. F. Della Corte, I Caesares di Ausonio e Mario Massimo, Studi Urbinati 49.1 (1975), 483-491 [=Atti del Convegno Gli storiografi latini tramandati in frammenti (Urbino 1974)]. T. D. Barnes, Hadrian and Lucius Verus, JRS 57 (1967), 66, υποσημείωση 1. Του Ιδίου, Τhe sources of the Historia Augusta, Bruxelles 1978, 10. Syme, Emperors and Biography, 90, υποσημείωση 1 και Α. Pastorino, Opere di Decimo Magno Ausonio, Torino 1971, 90.

65. Για τον πολιτικό και βιογράφο αυτόν του 2ου/3ου αιώνα μ.Χ. [ο οποίος έγραψε βιογραφίες αυτοκρατόρων από τον Νέρβα έως τον Ελαγάβαλο (96-222 μ.Χ.), έχοντας ως πρότυπό του τον Σουητώνιο, οι οποίες δεν σώζονται, εκτός από κάποια αποσπάσματα, αλλά χρησιμοποιήθηκαν από τους συγγραφείς της Historia Augusta], βλ. Kenney – Clausen, 971-973. Βλ. επίσης, A. R. Birley, Marius Maximus the consular Biographer, Aufstieg und Niedergang der Römischen Welt 2, 34, 3 (1997), 2684-2693.

66. Green, Maximus and Ausonius, 231.

67. Green, Maximus and Ausonius, 231.

68. Green, Maximus and Ausonius, 231-236.

69. Πρόκειται για μία υποτιθέμενη χαμένη συλλογή από σύντομες βιογραφίες αυτοκρατόρων από τον Αύγουστο έως τον θάνατο του Μ. Κωνσταντίνου, γραμμένη πιθανώς στα χρόνια 337-340 μ.Χ. Την ύπαρξή της, αλλά και το γεγονός ότι ο Αυσόνιος έκανε χρήση αυτής της συλλογής, την είχε υποστηρίξει ο A. Enmann, Eine verlorene Geschichte der römischen Kaiser und das Βuch de viris illustribus urbis Romae, Philologus, Supplement-Band 4, Heft 3 (1884), 337-501. Βλ. και R. Burgess, Principes cum Tyrannis: two studies on the Kaisergeschichte and its tradition, Classical Quarterly 43 (1993), 491-500.

70. Bλ. Caesares Tetr. 3-4: incipiam ab divo percurramque ordine cunctos| novi Romanae quos memor historiae.

71. Ο Giovanni de Matociis, ευρύτερα γνωστός ως Giovanni Mansionario, ήταν αρχαιολόγος από τη Βερόνα. Στο περιθώριο ενός αντιγράφου από το έργο του Historia Imperialis, όπου πραγματευόταν τις ζωές των αυτοκρατόρων από τον Αύγουστο έως τον Καρλομάγνο, γύρω στα 1320, παραθέτει έναν κατάλογο των έργων του Αυσονίου. Η μαρτυρία του εκδόθηκε για πρώτη φορά από τον R. Weiss, Ausonius in the fourteenth century στο: Classical Influences on European Culture – A.D. 500-1500, Cambridge 1971, 71-72. Επανεκδόθηκε από τον Green, Ausonius, 720. Τα έργα που αναφέρει o Mansionario δεν είναι όλα γνήσια. Για παράδειγμα, δύο έργα που μάλλον δεν είναι αυθεντικά είναι
αυτά που περιγράφει ως εξής: “cronicam ab initio mundi usque ad tempus suum” και “libellum de nominibus mensium Hebreorum et Atheniensium”.

72. Η φράση item ad hesperium filium suum de ordine imperatorum περιγράφει ασφαλώς τους Caesares.

73. Green, Maximus and Ausonius, 230. Του Ιδίου, Ausonius’ Fasti and Caesares revisited, 576 και Burgess, 496.

74. Green, Maximus and Ausonius, 229.

75. Οι συγγραφείς της Historia Augusta πραγματεύθηκαν και τους σφετεριστές αυτοκράτορες.

76. Για τον Ευάγριο Σχολαστικό βλ. Α. Kαρπό ζηλος, Βυζαντινοὶ ἱστορικοὶ καὶ χρονογράφοι, τ. 1, Αθήνα 1997, 232-237.

77. Green, Maximus and Ausonius, 230.

78. Για περαιτέρω πληροφορίες για τον Ευσέβιο, βλ. H. Sivan, The Historian Eusebius (of Nantes), JHS 112 (1992), 158-163.

79. Burgess, 496-497.

80. Το κεντρικό θέμα του έργου ήταν οι σφετεριστές. Μάλλον περιελάμβανε και τους νόμιμους αυτοκράτορες, αν κρίνουμε από την περίπτωση του Δεκίου και του Διοκλητιανού.

81. Green, Maximus and Ausonius, 230.

82. M. D. Reeve, Some manuscripts of Ausonius, Prometheus 3 (1977), 112-120.

83. Liebermann, 292-293.

84. Burgess, 496-497.

.

Πηγή: Βυζαντινά Σύμμεικτα (αρχείο σε μορφή .pdf)

Εικόνα: O Δικέφαλος Αετός – έβλημα του Αυτοκράτορα Ιωάννη 8ου του Παλαιολόγου από τη Wiki

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s