ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

  • Ἡ Ἱστορία,ΔΕΝ ἀλλάζει !

  • Ἡ Μακεδονία εἶναι Ε Λ Λ Α Δ Α

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Kατηγορίες

  • Η ΘΡΑΚΗ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ !

  • ΓΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ

  • Η ΒΟΡ.ΗΠΕΙΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

  • Ἀπό τήν Φλωρεντία,στήν ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

  • ΜΕΤΑΜΟΥΣΕΙΟΝ – Θ/Κ «Γ.ΑΒΕΡΩΦ»

  • Μαθαίνουμε…

  • ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

  • ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΝ

  • ΝΕΩΤΕΡΟ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ «ΗΛΙΟΥ»

  • ΜΕΓΑ ΛΕΞΙΚΟΝ (Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

  • ΛΕΞΙΚΟΝ ΗΣΥΧΙΟΥ

  • ΛΕΞΙΚΟΝ «LIDDEL-SCOTT»

  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

  • ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

  • 324 – 1453

  • ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ

  • 1 8 2 1

  • Ἀπομνημονεύματα Ἡρώων τοῦ 1821

  • Ὁ ΕΛΛΗΝΟ – ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ τοῦ…

  • ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ (1904-8)

  • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ’12- ’13

  • ΤΟ ΠΝ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ

  • Α’ ΠΠ (1914-18)

  • Μ.ΑΣΙΑ (1919-22)

  • O X I (1940-41)

  • ΙΩΑΝ.ΜΕΤΑΞΑΣ

  • ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΙΣ (9-24 Μαρ.1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ (1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1941)

  • Β’ ΠΠ (1 9 4 1 – 4)

  • 1944-49

  • ΑΘΑΝΑΤΟΙ !!!

  • ΑΡΧΕΙΟΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ

  • ΘΑ ΑΝΟΙΞΗι Ο ΦΑΚΕΛΛΟΣ ;

  • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Θ/Κ «ΓΕΩΡ. ΑΒΕΡΩΦ»

  • ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

  • ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

  • ΕΓΕΡΤΗΡΙΟΝ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

  • Πρόσφατα σχόλια

    Μέλια στο Μαζί το κερδίσαμε..
    SXOLIASTHS στο Μαζί το κερδίσαμε..
    Φαίη στο Οι πρώτες αντιδράσεις γονέων κ…
    Μέλια στο Μαζί το κερδίσαμε..
    SXOLIASTHS στο Μαζί το κερδίσαμε..
  • Ὁ Γκρεμιστής Κωστῆ Παλαμᾶ

  • Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ΣΗΜΑ 3 Δεκ.1912

  • ΟΡΚΟΣ ΕΦΗΒΩΝ

  • ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΙΚΩΝ

  • ——————————

  • ΦΟΡΕΣΙΕΣ καί ΑΡΜΑΤΑ τοῦ ’21

  • Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ (1838)

  • ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (1974) …ἡ ταινία

  • ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ

  • Μία ἀνοικτή πληγή Μνήμης 1914-23

  • Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

  • ΣΥΛΛΟΓΗ ΥΠΟΓΡΑΦΩΝ γιά γερμ.ἀποζημιώσεις

  • ——————————

  • Ζημίαι τῶν ἀρχαιοτήτων έκ τοῦ πολέμου καί τῶν στρατευμάτων κατοχῆς (1946)

  • Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ

  • ΝΕΟΝ ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ

  • ΑΓΕΛΑΣΤΟΣ ΠΕΤΡΑ

  • ΣΕΜΝΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΟΙ ΤΥΜΒΩΡΥΧΟΙ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΔΙΟΛΚΟΣ,ΓΙΑ 1500 ΧΡΟΝΙΑ

  • ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ

  • M.K.I.E.

  • Γιά ἀποπληρωμή ἐξωτ.χρεῶν,μόνο…

  • Ἡ ἔξοδός μας,εἶναι ἡ Κ_ _ _ά _α τους !

  • ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΕΙΣ…

  • INSIDE JOB

Οι ‘‘Caesares’’ του Αυσονιου: Παρατηρησεις και Επισημανσεις – μέρος 1ο

Posted by Πετροβούβαλος στο Ιανουαρίου 17, 2017

άρθρο του Βασιλείου Παππά

.

Ο Δέκιμος Μάγνος Αυσόνιος (310-395 μ.Χ.) από το Bordeaux (λατ. Burdigala) έχει χαρακτηριστεί ως ο πρώτος «Γάλλος» ποιητής της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Στη μεγάλη ποιητική παραγωγή του σημαντική θέση καταλαμβάνουν και οι Caesares (σ.1). Στη συλλογή (όπως και σε όλα τα έργα του) ξεχωρίζει η πολυμάθεια του «grammaticus» Ausonius. Επίσης, ενώ σε πολλά έργα του (στα επιγράμματα, στο Griphus ternarii numeri κ.ά.) φαίνεται να είναι σκωπτικός και αστείος, και σε άλλα ένας homo ludens (Technopaegnion, Ludus septem sapientium), στους Caesares είναι σοβαρός και σε αρκετά σημεία ηθικολόγος.

Η συλλογή που εξετάζεται στην παρούσα εργασία αποτελεί μία έμμετρη βιογραφία αυτοκρατόρων. Οι συνθήκες που επικρατούσαν κατά τη διάρκεια του 4ου αιώνα μ.Χ. συνέβαλαν σημαντικά στην ανάπτυξη τέτοιου είδους βιογραφιών. Στα χρόνια της Ύστερης Αρχαιότητας η σχέση ανάμεσα στον αυτοκράτορα και τη Σύγκλητο αμβλύνεται με την καθιέρωση απόκτησης διαδόχων του αυτοκρατορικού θρόνου με υιοθεσία (adoptio) (σ.2), θέμα που θίγει και ο Αυσόνιος.

Οι ηγεμόνες αυτοί, καθώς διακρίνονται για τη σοφία τους και για τη φιλοσοφική τους διάθεση, αποδυναμώνουν τη λεγόμενη «αντιπολιτευτική» δύναμη της Συγκλήτου και γίνονται απόλυτα αποδεκτοί ως principes και από την αριστοκρατία. Η Σύγκλητος έχει μεταβληθεί δραστικά όσον αφορά τη σύνθεσή της και προσαρμόζεται αναλόγως. Από τη λατινική λογοτεχνία τη στιγμή αυτή λείπει ένα κίνητρο για τη συγγραφή ιστοριογραφίας με συγκλητική ιδεολογία και στη θέση της εμφανίζονται οι βιογραφίες αυτοκρατόρων. Εξαιτίας, λοιπόν, της πολιτικής κατάστασης, αλλά και της ανάγκης του αναγνωστικού κοινού για ψυχαγωγία, το είδος των αυτοκρατορικών βιογραφιών γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη (σ.3).

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, λοιπόν, ο Αυσόνιος, επηρεασμένος από το λογoτεχνικό Zeitgeist (σ.4) και έχοντας, ως grammaticus και rhetor που ήταν, τεράστιο απόθεμα γνώσεων όσον αφορά τους προγενέστερους συγγραφείς που ασχολήθηκαν με τη ζωή και τη δράση αυτοκρατόρων, συνέγραψε τους Caesares, καθιστώντας τους αναπόσπαστο τμήμα της πολυποίκιλης ποίησής του.

Ο Αυσόνιος αφιερώνει τους Caesares στον γιο του, Εσπέριο. Η συλλογή απαρτίζεται από τρεις ακολουθίες μονόστιχων (σε εξαμέτρους), που καθεμία από αυτές έχει ως θέμα τη διαδοχή αυτοκρατόρων, τη διάρκεια εξουσίας τους και τον θάνατό τους αντιστοίχως, και από εικοσιτέσσερα τετράστιχα (σε ελεγειακά δίστιχα), που αρχίζουν με τον Ιούλιο Καίσαρα και τελειώνουν με τον Ελαγάβαλο. Το καθένα από αυτά τα δύο μέρη έχει μία έμμετρη εισαγωγή. Η πρώτη αποτελείται από πέντε εξαμέτρους και η δεύτερη από δύο ελεγειακά δίστιχα (σ5). Παράλληλα, συνυπάρχει και άλλη μία διαίρεση της συλλογής με βάση τον συγγραφέα – πηγή από τον οποίο αντλεί κάθε φορά ο Αυσόνιος: το πρώτο μέρος (από την αρχή του έργου έως το τετράστιχο του Δομιτιανού), στο οποίο, όπως δηλώνει και ο ίδιος ο ποιητής, πρότυπό του είναι ο Σουητώνιος (σ.6), και το δεύτερο (από το τετράστιχο του Νέρβα έως το κολοβό τετράστιχο του Ελαγάβαλου), στο οποίο είναι άγνωστο από ποιόν συγγραφέα αντλεί.

Η διχοτόμηση του έργου είναι φανερή και από τους τίτλους του: α΄ μέρος: Αusonii de XII Caesaribus per Suetonium Tranquillum scriptis και β΄ μέρος: De Caesaribus post Tranquillum tetrasticha.

Στη δεύτερη εισαγωγή ο Αυσόνιος δηλώνει ότι πραγματεύτηκε όλους τους αυτοκράτορες που γνώριζε, γεγονός που οδήγησε τον Schenkl, εκδότη του έργου του ποιητή (Βερολίνο 1883) (σ.7), στη διαπίστωση ότι η συλλογή αυτή είναι απίθανο να κατέληγε εκεί που σήμερα σταματά και ότι έχουν χαθεί περισσότεροι στίχοι, και όχι μόνο το δεύτερο δίστιχο από το τετράστιχο του Ελαγάβαλου. Οι Caesares αποτελούν, δηλαδή, μία κολοβή συλλογή.

Δεν είναι ξεκάθαρο πότε γράφτηκε το έργο. Ο Peiper (σ.8) υποστηρίζει ότι ο Αυσόνιος συνέθεσε τους Caesares στις αρχές του 380, ενώ ο Syme (σ.9) στο έτος 379 ή λίγο αργότερα (και οι δύο θεωρούν ότι σε αυτά τα χρόνια ο ποιητής γράφει και τους Fasti, ιστορικό έργο και αυτό, που επίσης αφιερώνει στον Εσπέριο). Ο Green πάλι, είναι της άποψης ότι η προτίμηση του ποιητή για τους υιοθετημένους αυτοκράτορες ίσως να αποτελεί ένδειξη χρονολόγησης του έργου. Χαρακτηριστικά, αναφέρει: «είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι ο Αυσόνιος θα μπορούσε να γράψει τόσο απροκάλυπτα για την ανωτερότητα των υιοθετημένων αυτοκρατόρων σε σύγκριση προς εκείνους που γεννήθηκαν στην πορφύρα πριν τον θάνατο του Γρατιανού [μαθητής του Αυσονίου], του γιου του Βαλεντιανού του πρώτου» (σ.10). Υποθέτει, λοιπόν, ότι η συλλογή έχει γραφτεί μετά το 383 μ.Χ.

Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η συλλογή έχει συντεθεί στα χρόνια 379-383 μ.Χ. ή λίγο αργότερα. Η εκτεταμένη χειρόγραφη παράδοση είναι ένδειξη της δημοτικότητας της συλλογής, η οποία περιλαμβάνεται ακέραιη στους κώδικες V, B και W των έργων του Αυσονίου, ενώ ο κώδικας Ε περιέχει μόνο τα μονόστιχα, και η οικογένεια χειρογράφων Ζ τα μονόστιχα και τα έξι τετράστιχα από τον Νέρβα έως τον Κόμμοδο. Επίσης, πολλοί κώδικες του Σουητωνίου και του Σιδωνίου (σ.11) περιλαμβάνουν τους Caesares.

Υπάρχει διαφωνία σχετικά με τους τίτλους διαφόρων τμημάτων του έργου. Για παράδειγμα, για το μέρος από τον Νέρβα έως τον Ελαγάβαλο, ο V και ο Γ έχουν τον τίτλο: Nerva tetrasticha, τα χειρόγραφα της οικογένειας Ζ τον τίτλο: de Caesaribus post Tranquillum και ο Κ τον: de Caesaribus post Tranquilla Nerva. O Green πιστεύει ότι οι τίτλοι μάλλον δεν προέρχονται από κάποιον γραφέα, αλλά από το χέρι του ίδιου του Αυσονίου, όπως και οι τίτλοι των έργων του Parentalia και Professores, που ανήκουν στην ίδια περίοδο (σ.12).

Ο Liebermann (σ.13) κατατάσσει τη συλλογή στα ιστορικά-σχολαστικά ποιήματα του Αυσονίου. Γεγονός είναι ότι δεν πρόκειται για έμμετρη ιστορία, αλλά για ένα σύνολο κυρίως από επιγράμματα, πάνω σε ένα θέμα (βίοι αυτοκρατόρων) που γοήτευε και προκαλούσε τον Αυσόνιο. Τα ποιήματα αυτά, τοποθετημένα το ένα μετά το άλλο ακολουθώντας τη χρονολογική σειρά της διαδοχής των αυτοκρατόρων, στόχο τους έχουν την ψυχαγωγία του αναγνώστη και όχι την ιστορική του πληροφόρηση˙ τον ίδιο στόχο είχε και η παράφραση του De regibus του Σουητωνίου, που ετοίμαζε τον ίδιο καιρό ο Παυλίνος, μαθητής του Αυσονίου, κατά προτροπή του δάσκαλού του (σ.14).

Ο Αυσόνιος δηλώνει την πηγή του, τον Σουητώνιο, όσον αφορά το πρώτο μέρος, στον τίτλο αλλά και αλλού (σ.15). Με προσεκτικότερη έρευνα των παράλληλων χωρίων, ο αναγνώστης διαπιστώνει πως, εκτός από τον γνωστό Ρωμαίο βιογράφο, πηγή του Αυσονίου – σε μικρότερο βαθμό – είναι και ο Τάκιτος (σ.16). Xρησιμοποιεί και φράσεις από ποιητές (Βεργίλιος, Οβίδιος, Ιουβενάλης) και τις εντάσσει στα δικά του συμφραζόμενα (σ.17).

Ο ποιητής βασίστηκε στις πλούσιες γνώσεις που είχε πάνω στο θέμα του συγκεκριμένου έργου και στη μνήμη του γενικότερα (σ.18). Γιατί, όμως, ενώ τα διακείμενα δείχνουν τη σύνδεσή του και με άλλους συγγραφείς, εκείνος από όλους αυτούς αναφέρει μόνο το όνομα του Σουητωνίου; Ίσως, όπως υποστηρίζει ο Green, να το αναφέρει για να προσδώσει κύρος στο έργο του – καθώς ο Σουητώνιος είναι ο μεγαλύτερος Ρωμαίος βιογράφος – ή για να διαφημίσει την ικανότητά του να μεταφέρει τις βιογραφίες του πεζογράφου σε στίχο (σ.19).

Σχετικά με άλλους συγγραφείς, που μπορεί να αποτέλεσαν πηγές του Αυσονίου, ο Green υποστηρίζει: «σε μικρό βαθμό μπορεί [ο Αυσόνιος] να χρησιμοποίησε τον Πλούταρχο ή τον Ηρωδιανό. Κάποιες ομοιότητες που έχει με τον Δίωνα Κάσσιο ίσως να προέρχονται από άλλη πηγή. Τίποτα σημαντικό δεν τον συνδέει στενά με την πρόσφατη ιστορία του Αυρηλίου Βίκτορα ή του Ευτροπίου» (σ.20). Από την άλλη, τα παράλληλα χωρία που υπάρχουν μεταξύ του δευτέρου τμήματος των Caesares και αποσπασμάτων της Historia Augusta (σ.21) δείχνουν πως ο Αυσόνιος άσκησε επίδραση στους συγγραφείς της μεταγενέστερης αυτής συλλογής τριάντα βιογραφιών αυτοκρατόρων, διεκδικητών, σφετεριστών και μνηστήρων του θρόνου, από τον Αδριανό έως τον Νουμεριανό (117-284 μ.Χ.) (σ.22).

Όσον αφορά τη χρήση της γλώσσας στην ποίηση του Αυσονίου, η Νugent, μετά τη δήλωσή της ότι ο ποιητής μας είναι ένας άνθρωπος που γοητεύεται από το παιχνίδι των λέξεων, επισημαίνει δύο σημαντικά ζητήματα σχετικά με αυτό το θέμα· το πρώτο είναι ότι σε ολόκληρο το corpus του Αυσονίου, στατιστικά, η λέξη που απαντάται πιο συχνά είναι το ουσιαστικό nomen και το δεύτερο ότι ο ποιητής αρέσκεται σε ετυμολογικά παιχνίδια και ειδικά σε αυτά που έχουν να κάνουν με κύρια ονόματα (σ.23). Και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά είναι παρόντα στη συλλογή μας. Συγκεκριμένα, το ουσιαστικό nomen απαντάται έντεκα φορές, οκτώ στην απλή της μορφή (σε διαφορετικές, βέβαια, πτώσεις: nomen, nomine, nomina) και τρεις σε σύνθετη μορφή (cognomen, praenomen, cognomina).

Σημειώσεις/Παραπομπές

* Εκφράζονται ευχαριστίες προς τους ανώνυμους κριτές για τις ποικίλες υποδείξεις τους, που συνετέλεσαν στη βελτίωση του άρθρου.

1. Για τη γαλατική ή και την πιθανή ελληνική καταγωγή του Αυσονίου, βλ. Ph. Polymeracis, De origine nominibusque Decimi Magni Ausonii Burdigalensis, Δωδώνη: Φιλολογία 30 (2001), 63-79 και Του Ιδίου, Πολυπολιτισμικότητα στη ρωμαϊκή Γαλατία του 4ου αι. μ.Χ., στο: Α. Μιχαλόπ ουλος – Χρ. Τσίτσιου (επιμ.), Πρακτικά του Η΄ Πανελληνίου Συμποσίου Λατινικών Σπουδών (Κομοτηνή, 2-5 Μαΐου 2007), Αθήνα 2013, 337-340 και 344-345. Για τον βίο και τα έργα του Αυσονίου, βλ. Ε. Κ. Rand, Ausonius. The First French Poet, Classical Association. Proceedings 24 (1927), 28-41. J. R. Martindale, Decimus Magnus Ausonius, PLRE , τ. 1, 140 κ.εξ. Φ. Πολυμεράκης, Decimi Magni Ausonii Cupido cruciatus (διδ. διατρ.), Ιωάννινα 1993, 6-43 [phdtheses.ekt.gr/eadd/handle/1044/2692]. H. J. Rose, Ιστορία της Λατινικής Λογοτεχνίας (ελληνική μετάφραση Κ. Γρόλλιος), Αθήνα 1994, τ. 2ος (4η έκδοση), 249-252. E. J. Kenney – W. V. Clausen, Ιστορία της Λατινικής Λογοτεχνίας (ελληνική μετάφραση Θ. Πίκουλασ – Α. Σιδέρη-Τόλλια), Αθήνα 2003, (4η έκδοση), 939-947, και M. von Albrecht, Ιστορία της Ρωμαϊκής Λογοτεχνίας (ελληνική μετάφραση Δ. Νικήτας), Ηράκλειο 2002, τ. 2, 1595-1620.

2. Βλ. A. Berger, Encyclopedic Dictionary of Roman Law, Philadelphia 1953, 350.

3. Με το είδος αυτό ασχολήθηκαν ο Μάριος Μάξιμος, ο Αυρήλιος Βίκτωρ, οι συγγραφείς της Historia Augusta κ.ά. Βλ. von Albrecht, τ. 2, 1471-1515.

4. Χρησιμότατο για τους αποσπασματικά σωζόμενους Ρωμαίους ιστοριογράφους είναι το τρίτομο έργο του T. J. Cornell (ed.), The Fragments of the Roman Historians, Oxford 2013, τ. 1-3.

5. Δύο περιπτώσεις υπάρχουν σε ολόκληρη την ποίηση του Αυσονίου όπου το εισαγωγικό υλικό σε ποιητικές συλλογές είναι και το ίδιο έμμετρο, οι Caesares (στ. 1-5) και το Ludus septem sapientium (στ. 1-18). Βλ. R. P. H. Green, Ausonius’s Fasti and Caesares revisited, Classical Quarterly 49.2 (1999), 575.

6. Βλ. Caesares, Mon. 4-5: Quorum per plenam seriem Suetonius olim/Nomina, res gestas vitamque obitumque peregit. Για την επίδραση του Σουητωνίου στον Αυσόνιο, βλ. H. Szelest, Ausonius und Suetonius, Ziva Antika 26 (1976), 433-442.

7. Βλ. Κ. Schenkl, Decimi Magni Ausonii Opera, Βerlin 1883, xiv.

8. Βλ. R. Peiper, Decimi Magni Ausonii Opera, Leipzig 1976 (2η έκδοση), σ. cv.

9. Bλ. R. Syme, Emperors and Biography, Οxford 1971, 94.

10. Βλ. R. P. H. Green, The works of Ausonius, Οxford 1991, 558 [στο εξής: Green, Ausonius].

11. Για τον συγγραφέα βλ. P. Kroh, Λεξικό αρχαίων συγγραφέων, Ελλήνων και Λατίνων (ελληνική μετάφραση Δ. Λυπουρλής – Λ. Τρομάρας), Θεσσαλονίκη 1996, 704-705.

12. Βλ. Green, Ausonius, 559.

13. L. Liebermann, D. Magnus Ausonius, στο Handbuch der lateinischen Literatur 5, Μόναχο 1989, 268-308.

14. Για τον Παυλίνο, βλ. Kenney – Clausen, 962-964.

15. Βλ. τίτλο Ausonii de XII Caesaribus per Suetonium Tranquillum scriptis, Mon. 4: Suetonius peregit, Tetr. 28: disce ex Tranquillo.

16. Για παράδειγμα, πρβλ. Caesares Mon. 9: cognomen Caligae cui castra dederunt με Ann. 1.49.69: quem militari vocabulo Caligulam appellebant, quia plerumque ad concilianda vulgi studia eo tegmine pedum induebatur, Caesares Tetr. 30: imperio proditus inferior με Hist. 1.49: maior private visus dum privates fuit, et omnium consensus capax imperii nisi imperasset.

17. Πρβλ. Caesares Mon. 25: tertia vos Latio regnantes nesciit aestas με Βεργίλιο, Aen. 1.265: tertia dum Latio regnantem viderit aestas, Caesares Tetr. 85: elegido…Histro με Aen. 8.610: egelido flumine, Caesares Tetr. 63: documenta daturus με Oβίδιο Met. 3.579: documenta dature, Caesares Mon. 17: quem Calvum dixit sua Roma Neronem με Ιουβενάλη, Sat. 4.38: calvo serviret Roma Neroni, Caesares Tetr. 49-50: hactenus edideras dominos, gens Flavia, iustos. Cur duo quae dederant, tertius eripuit? με δύο στίχους που διασώζονται από τον σχολιαστή του Ιουβενάλη στη Sat. 4.38 και αποδίδονται στον Μαρτιάλη: Flavia gens, quantum tibi tertius abstulit heres! paene fuit tanti, non habuisse duos. Βλ. R. P. H. Green, Ausonius’ Use of the Classical Poets. Some New Examples and Observations, Classical Quarterly 27 (1977), 441-452.

18. Caesares, Tetr. 4: quos memor.

19. R. P. H. Green, Marius Maximus and Ausonius’s Caesares, Classical Quarterly 31 (1981), 231 [στο εξής: Green, Maximus and Ausonius].

20. Green Ausonius, 559.

21. Το έργο δεν σώζεται πλήρες, αφού, εκτός από τις βιογραφίες για τα έτη 244-253, λείπει και η αρχή του, η οποία θα πρέπει να εμπεριείχε τον τίτλο καθώς και άλλες σημαντικές πληροφορίες. Έτσι, δεν είναι δυνατό να απαντηθεί το ερώτημα, εάν η συλλογή άρχιζε με τον αυτοκράτορα Νέρβα, οπότε θα αποτελούσε συνέχεια των βιογραφιών του Σουητωνίου που ολοκληρώνονται στον Δομιτιανό. Η χειρόγραφη παράδοση αναφέρει τα εξής ονόματα (ίσως ψευδώνυμα) συγγραφέων της Historia Augusta: Lampridius, Spartianus, Vopiscus, Capitolinus, Pollio και Gallicanus. Βλ. Kenney – Clausen, 972-975.

22. Βλ. Β. Baldwin, Ausonius & the Historia Augusta, Gymnasium 88 (1981), 438-445 [=Του Ιδιου, Studies on Late Roman and Byzantine History, Literature and Language, Amsterdam 1984, V]. N. M. Kay, Ausonius: Epigrams. Text with Introduction and Commentary, London 2001, 78 και Μ. Thompson, Logodaedalia: Ausonius and the Historia Augusta, στο: C. Deroux (ed.), Studies in Latin Literature and Roman History, XIV, Bruxelles 2008, 445-475.

23. S. G. Nugent, Ausonius’ “late-antique” poetics and “post-modern” literary theory, Ramus 19 (1990), 36. Για τη χρήση των ονομάτων στην οικογένεια του ποιητή, βλ. M. Lolli, D. M. Ausonius Parentalia: Introduzione, testo, traduzione e commento (Collection Latomus 232), Bruxelles 1997, 7-22.

.

Πηγή: Βυζαντινά Σύμμεικτα (αρχείο σε μορφή .pdf)

Εικόνα: O Δικέφαλος Αετός – έβλημα του Αυτοκράτορα Ιωάννη 8ου του Παλαιολόγου από τη Wiki

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s