ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

  • Ἡ Ἱστορία,ΔΕΝ ἀλλάζει !

  • Ἡ Μακεδονία εἶναι Ε Λ Λ Α Δ Α

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Kατηγορίες

  • Υπέρ της ζωής, κατά των εκτρώσεων

  • ΓΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ

  • Η ΒΟΡ.ΗΠΕΙΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

  • Ἀπό τήν Φλωρεντία,στήν ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

  • ΜΕΤΑΜΟΥΣΕΙΟΝ – Θ/Κ «Γ.ΑΒΕΡΩΦ»

  • Μαθαίνουμε…

  • ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

  • ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΝ

  • ΝΕΩΤΕΡΟ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ «ΗΛΙΟΥ»

  • ΜΕΓΑ ΛΕΞΙΚΟΝ (Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

  • ΛΕΞΙΚΟΝ ΗΣΥΧΙΟΥ

  • ΛΕΞΙΚΟΝ «LIDDEL-SCOTT»

  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

  • ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

  • 324 – 1453

  • ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ

  • 1 8 2 1

  • Ἀπομνημονεύματα Ἡρώων τοῦ 1821

  • Ὁ ΕΛΛΗΝΟ – ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ τοῦ…

  • ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ (1904-8)

  • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ’12- ’13

  • ΤΟ ΠΝ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ

  • Α’ ΠΠ (1914-18)

  • Μ.ΑΣΙΑ (1919-22)

  • O X I (1940-41)

  • ΙΩΑΝ.ΜΕΤΑΞΑΣ

  • ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΙΣ (9-24 Μαρ.1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ (1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1941)

  • Β’ ΠΠ (1 9 4 1 – 4)

  • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Θ/Κ «ΓΕΩΡ. ΑΒΕΡΩΦ»

  • ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

  • ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

  • ΕΓΕΡΤΗΡΙΟΝ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

  • Πρόσφατα σχόλια

    Βασίλειος στη Ο ΓΥΦΤΟΔΑΣΚΑΛΟΣ
    3 του Ιούνη ξεχείλισ… στη Τό Ὁλοκαύτωμα στήν Κάνδανο (3…
    Πλησίστιος στη ΣΤΑΥΡΙΑΝΑ ΣΑΒΒΑΙΝΑ,ἡ Ἡρωΐδα το…
    Γιώργης στη Ο υιός Νετανιάχου μοιράζει πόν…
    Γιώργης στη Ο υιός Νετανιάχου μοιράζει πόν…
  • Ὁ Γκρεμιστής Κωστῆ Παλαμᾶ

  • Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ΣΗΜΑ 3 Δεκ.1912

  • ΟΡΚΟΣ ΕΦΗΒΩΝ

  • ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΙΚΩΝ

  • ——————————

  • ΦΟΡΕΣΙΕΣ καί ΑΡΜΑΤΑ τοῦ ’21

  • Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ (1838)

  • ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (1974) …ἡ ταινία

  • ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ

  • Μία ἀνοικτή πληγή Μνήμης 1914-23

  • Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

  • ——————————

  • Ζημίαι τῶν ἀρχαιοτήτων έκ τοῦ πολέμου καί τῶν στρατευμάτων κατοχῆς (1946)

  • Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ

  • ΘΑ ΑΝΟΙΞΗι Ο ΦΑΚΕΛΛΟΣ ;

  • ΑΘΑΝΑΤΟΙ !!!

  • 1944-49

  • ΑΓΕΛΑΣΤΟΣ ΠΕΤΡΑ

  • ΣΕΜΝΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΟΙ ΤΥΜΒΩΡΥΧΟΙ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΔΙΟΛΚΟΣ,ΓΙΑ 1500 ΧΡΟΝΙΑ

  • ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ

  • M.K.I.E.

  • Γιά ἀποπληρωμή ἐξωτ.χρεῶν,μόνο…

  • Ἡ ἔξοδός μας,εἶναι ἡ Κ_ _ _ά _α τους !

  • ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΕΙΣ…

  • INSIDE JOB

Στο Αστέρι οι πρώτες ομαδικές εκτελέσεις στην Ευρώπη (1η Ιουνίου 1941)

Posted by Μέλια στο 1 Ιουνίου, 2014

Oι φωτογραφίες των εκτελεσθέντων σε αίθουσα του μουσείου «Το Σπίτι του Πολιού» στο Αστέρι

Μια μαρτυρία για τις βαρβαρότητες των ναζί στην Κρήτη συγκλονίζει

Οι Γερμανοί ναζί εγκαινίασαν τα αντίποινα των ομαδικών εκτελέσεων στην Ευρώπη, ξεκινώντας από το Αστέρι Ρεθύμνου την 1η Ιουνίου 1941, μια μέρα μετά την κατάληψη της Κρήτης. Ωστόσο, οι λόγοι  της επιλογής του οικισμού για την πραγματοποίηση της χιτλερικής εκδίκησης, παρότι παρήλθαν 73 χρόνια, δεν έχει ακόμα εξακριβωθεί απόλυτα και συνεχίζει να απασχολεί τους ιστορικούς, που ερευνούν τα ενδεχόμενα το μένος του κατακτητή να στράφηκε στο Αστέρι επειδή ο οικισμός ήταν φωλιά των αριστερών, ή γιατί υπήρξε μαζική συμμετοχή των κατοίκων στα μέτωπα του πολέμου στο κοντινό αεροδρόμιο Σταυρωμένου κατά την εισβολή των αλεξιπτωτιστών. Ακολούθησαν εκτελέσεις αμέσως τις επόμενες μέρες, στο Άδελε, τη Λούτρα και το Παγαλοχώρι, χωριά που βρίσκονται στην ίδια γεωγραφική ενότητα…

Όμως από τα πλέον συγκλονιστικά γεγονότα της βαρβαρότητας στο Αστέρι, που αποτέλεσε και τον προάγγελο των όσων απάνθρωπων και ανεκδιήγητων θα ακολουθούσαν σε όλο το διάστημα της μαύρης κατοχής στο νησί, είναι ότι την αιματοβαμμένη Κυριακή, ίδια μέρα τότε όπως και σήμερα, ο Δημήτρης Πυργαρούσης ο γέροντας που ξεριζώθηκε από τη γη της Ιωνίας με την καταστροφή της Μικρασίας, αποχαιρέτησε στις πιο φρικτές ώρες της ζωής του τα τρία παλικάρια του, που έπεσαν από τα φονικά πυρά των ναζί στη θέση «Τσίχλικας» μαζί με άλλους εννιά συγχωριανούς τους. Ο θάνατός τους του τσάκισε την ύπαρξη και το μοιρολόι είχε γίνει από τότε μέρος της ζωής του μέχρι που αποχαιρέτησε…

Tο μνημείο των νεκρών στο Αστέρι, στο σημείο «Τσίχλικας», που έγιναν οι εκτελέσεις

Αλλά και η γενναία στάση της γριούλας στο ίδιο χωριό Ευαγγελίας Κατσαμάκη- Πολιουδάκη, δυο μέρες μετά, καταγράφεται από τα πλέον σπουδαία καιαξιοπρόσ εκτα γεγονότα του πολέμου: Τότε, αναπολεί, ο Δημήτρης Αντωνογιωργάκης, ίσως από τους ελάχιστους ή ο μοναδικός επιζών των γεγονότων της φρίκης, «ημέρα Τρίτη ήρθαν πάλι και πήγαν στο σπίτι του Παναγιώτη και της Ευαγγελίας Πολιουδάκη που είχαν σκοτώσει το παιδί τους». Ήταν ώρες, που η χαροκαμένη μάνα «έκανε το κόλλυβο του παιδιού της», επιτέθηκε στον Γερμανό, τον χτύπησε και αυτός ανταπέδωσε χωρίς κανένα δισταγμό με το όπλο, αφήνοντάς την νεκρή. Ίδια τύχη είχε και ο άντρας της Παναγιώτης, στα 82 του χρόνια τότε, που κινήθηκε να την υπερασπιστεί.  Ήταν δάσκαλος και με την Ευαγγελία Κατσαμάκη που υπήρξε μαθήτριά του απόκτησαν 11 παιδιά από τα οποία έζησαν τα 8…

ΛΕΗΛΑΣΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Το Αστέρι μέσα στο μαύρο πέπλο του πένθους, με τον πόνο και τα μοιρολόγια να ακούγονται παντού, εκείνη τη μέρα έγινε κρανίου τόπος μέσα σε λίγες ώρες. Σχεδόν το σύνολο των σπιτιών, αφού λεηλατήθηκαν από τους… πολιτισμένους Ούννους, ισοπεδώθηκαν με δυναμίτες και φωτιά. Ο ιστορικός της περιοχής Μάρκος Πολιουδάκης που βίωσε την τραγικότητα των ημερών ως παιδί στα 13 του χρόνια, γράφει χαρακτηριστικά ότι «οι φλόγες έφευγαν από τα παράθυρα και από τις πόρτες έτρεχαν τα λάδια και τα κρασιά», και «οι σκεπές έπεφταν και τα μικρά ζώα έτρεχαν αλαφιασμένα στους δρόμους. Λίγα άτομα μεγάλης ηλικίας είχαν μείνει μέσα στο χωριό…»

Η μαρτυρία του Δημήτρη Αντωνογιωργάκη από το Αστέρι, όταν πλέον σχεδόν το σύνολο της γενιάς του, έχει βάλει τελεία, έχει ιδιαίτερη αξία. Νιώθει ακόμα και σήμερα «το μεγάλο σοκ, όταν πήγα να πάρω λάδι από το σπίτι και το είδα ένα σωρό!». Περιγράφει, βγάζοντας από τον κουμπαρά των φοβερών αναμνήσεων του, τις δεινές ώρες και αντέχει την σκληρότητα τους.

«Ήμουν 15 χρονών, είχε πέσει η Κρήτη και το χωριό ήταν άδειο», αρχίζει την αφήγησή του. «Φεύγομε τα μεσάνυχτα πέντε-έξι οικογένειες και πήγαμε στην Αμνάτο, όπου μας φιλοξένησαν ντόπιοι. Ξημερώνει Παρασκευή και κουβεντιάζουν οι χωριανοί και οι δικοί μας για τα γεγονότα του πολέμου, ώσπου έρχεται κάποιος και μας λέει ότι ήρθε ένας Γερμανός κάτω στο δρόμο με ένα διερμηνέα τον Κώστα το Χαμαράκη από την Πηγή…

»Οι οικογένειες από το Αστέρι φύγαμε από την Αμνάτο και ήρθαμε στο χωριό, και εγώ με τον πατέρα μου αφήσαμε τη μητέρα και τα άλλα τρία αδέρφια μου στο σπίτι και πήγαμε σε ένα περιβόλι στα «Τρόχαλα», όπου μείναμε την Παρασκευή το βράδυ. Ήμασταν πολυμελής οικογένεια, και εγώ είμαι ο μεγαλύτερος από τα άλλα αδέρφια τη Μαρία, τον Ηλία και την Ευαγγελία…

Ο Δημήτρης Αντωνογιωργάκης θυμάται και περιγράφει τη θηριωδία

»Την άλλη μέρα, το Σάββατο, απόγευμα ήταν, μου λέει ο πατέρας μου να πάω στο χωριό να δω τι κάνουν στο σπίτι μας. Περνώ από το καφενείο του Κωστή του Ζαχαράκη και βλέπω και κάθονται μέσα και στο ίδιο τραπέζι χωριανοί και δυο ή τρείς Γερμανοί. Έφυγαν οι Γερμανοί και το πρωί της Κυριακής 1 του Ιούνη, έρχονται και κυκλώνουν το χωριό και πιάνουν όλους τους χωριανούς που βρήκαν, τον Παντελή, τον Θανάση και τον Γιώργο Πυργαρούση, αδέρφια και τα τρία, τον Κώστα Δευτεραίο, τον Γιώργο Π.Πολιουδάκη και τον Γιώργο Εμμ. Πολιουδάκη, τον Μανώλη Καβλαρή, τον Μιχάλη Φραγκιαδάκη και τον Μανώλη Φραγκιουδάκη, τον Γιάννη Καρδαμίτση, τον Κώστα Τσίχλη και τον Κώστα Ζαχαράκη. Έπιασαν και στο Χαμαλεύρι τον Γιώργο Χαρ. Πολιουδάκη και τον Κώστα Διαλεκτό, στο Παγκαλοχώρι τον Ηλία και τον Μανώλη Κισανδράκη και στο Ρουμελί τον Σπύρο Αντωνάκη…

»Αυτή τη μαύρη Κυριακή στα «Τρόχαλα» που κοιμήθηκα και πάλι, μου λέει ο πατέρας μου να έλθω στο Αστέρι να δω τι γίνεται. Ήταν πρωί που έφυγα και περνώ από του «Μπογιατζή», που είχαν πάει του ανθρώπους και τους έβαλαν και έσκαβαν ένα λάκκο. Από τους τρείς Γερμανούς που τους επέβλεπαν δεν με ενόχλησε κανείς αν και πέρασα από δίπλα τους. Περνώντας από το καφενείο, βλέπω τους ηλικιωμένους να τους έχουν βγάλει έξω και να έχουν το πρόσωπό τους στον τοίχο και να τους φυλάνε Γερμανοί…

«ΣΕ ΛΙΓΟ ΑΚΟΥΜΕ ΦΩΝΕΣ ΚΑΙ ΚΛΑΜΑΤΑ…»

»Πάω στο σπίτι μας και μου λέει η μάνα μου ότι έπιασαν όλους τους χωριανούς και να πάω να το πω στο μπαμπά μου. Γυρίζω στα «Τρόχαλα» και μετακινηθήκαμε από εκεί πιο ψηλά στο χωριό και κάτσαμε. Φτάνει ο Δευτεραίος μια στιγμή που την είχε κοπανήσει από το λάκκο που έσκαβαν, και κουβέντιαζε με τον πατέρα μου. Δεν περνά ένα τέταρτο με μισή ώρα, και ακούμε τα πολυβόλα, φωνές και κλάματα γυναικών. Οι εκτελέσεις έγιναν όχι στου «Μπογιατζή» που έσκαβαν το λάκκο τους αλλά  στου «Τσίχλικα». Εκεί τους πήγαν μετά που έφυγε ο Δευτεραίος…

»Εκτός από τον Δευτεραίο που έφυγε, γλίτωσαν ο Ηλίας Κισανδράκης, ο Μανώλης Καβλαρής και από το Ρουμελί ο Αντωνάκης. Εκτελέστηκαν αλλά δεν πήραν τη χαριστική βολή, και τραυματίες καταπλακώθηκαν από τα άλλα πτώματα στον «Τσίχλικα». Ήρθαν στο χωριό, τους επέδεσαν οι γυναίκες, έφυγαν και την Τρίτη παρουσιάστηκαν πάλι οι Γερμανοί έκαψαν τα σπίτια και σκότωσαν το ζευγάρι Πολιουδάκη. Τον Γιώργο Πολιουδάκη του Χαράλαμπου δεν τον έβαλαν στη γραμμή να τον σκοτώσουν αλλά τον είχαν μαζί τους και στα άλλα χωριά που έκαναν εκτελέσεις, στη Λούτρα, το Άδελε και το Παγκαλοχώρι. Τελευταία τον πήγαν στην κατασκήνωση που είχαν στο Χαμαλεύρι, τον σκότωσαν και τον έριξαν σε ένα ρυάκι…Ο Πολιουδάκης ήταν αδερφός της μητέρας μου και τον έπιασαν γιατί βρήκαν στο σπίτι του μια φυσιγγιοθήκη που εφάρμοζε ακριβώς στη μέση του. Λέγεται ότι επειδή είχε κάνει χρόνια στην Αμερική, γνώριζε τα αγγλικά και τους βοηθούσε στη γλώσσα. Καταλήξαμε στο Πίκρι έξι οικογένειες, μαζί και ο Ηλίας Πολιουδάκης, και δεν πέρασαν πολλές μέρες και ήρθε στο χωριό και είδε σκοτωμένους τους γονείς του. Σήκωσε ένα-ένα στην πλάτη του και τους πήγε πάνω από το χωριό και σε ανήφορο εκατό μέτρα και τους έθαψε σε ένα λάκκο…

ΜΑΥΡΗ ΚΑΙ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΖΩΗ

»Το σπίτι μας όταν γυρίσαμε ήταν κατεστραμμένο και μόνο τα υπόγεια και ο στάβλος είχαν γλιτώσει. Έπαθα σοκ όταν πήγα να πάρω λάδι. Στο Αστέρι δεν έβλεπες παρά μόνο μαύρα! Εκεί ζήσαμε με τους γονείς μας τα τέσσερα αδέρφια, ηλικίας 15 χρονών εγώ και τα άλλα τρία 13,11 και 9. Μαύρη, μαρτυρική και σκοτεινή ζωή! Δεν πέθανε κανείς από την πείνα γιατί μας έσωσε το λάδι και το γάλα από τις οικόσιτες κατσίκες που είχε το κάθε σπίτι. Όποιος πέθαινε, πέθαινε από πλευρίτιδα και πνευμονία τις βαρυχειμωνιές στο χωριό. Χρόνια κακά και μαύρα με τρόμο και φόβο… 

 »Ξυπόλυτος και με κοντά παντελόνια οργανώθηκα στο ΕΑΜ ως αγγελιαφόρος, και επιστρατευόμουν και στις αγγαρείες όλη την κατοχή στα Καστελάκια, τον Πηγιανό Κάμπο, στο δρόμο από Σταυρωμένο μέχρι το Πέραμα και στα «Σχοινοκέφαλα» της Μαγνησίας. Μας πλήρωναν κάθε Σάββατο με μια κουραμάνα!»

Οι  12 που στήθηκαν απέναντι από τα όπλα των Γερμανών στον «Τσίχλικα» είναι οι Κων. Σταύρου Διαλεκτός 63 χρονών, Κων. Μάρκου Ζαχαράκης 48, Γιάννης Μιχ. Καρδαμίτσης 49, Μανώλης Νικ. Κισανδράκης 46, Γιώργος Εμμ. Πολιουδάκης 54, Γιώργος Παναγ. Πολιουδάκης 43, Θανάσης, Γιώργος και Παντελής Δημ. Πυργαρούσης 27, 36 και 44 χρονών αντίστοιχα, Μιχάλης Νικ. Φραγκιαδάκης 68 χρονών, Μανώλης Αρ. Φραγκιουδάκης 53 και Κώστας Ιωάνν. Τσιχλάκης 69 χρονών.

 

Πηγή: Made in Creta

4 Σχόλια προς “Στο Αστέρι οι πρώτες ομαδικές εκτελέσεις στην Ευρώπη (1η Ιουνίου 1941)”

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s