ΑΒΕΡΩΦ

Διαδικτυακό Θωρηκτό

  • Ἡ Ἱστορία,ΔΕΝ ἀλλάζει !

  • Ἡ Μακεδονία εἶναι Ε Λ Λ Α Δ Α

  • Πρόσφατα άρθρα

  • Kατηγορίες

  • ΓΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ

  • Η ΒΟΡ.ΗΠΕΙΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

  • Ἀπό τήν Φλωρεντία,στήν ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

  • ΜΕΤΑΜΟΥΣΕΙΟΝ – Θ/Κ «Γ.ΑΒΕΡΩΦ»

  • Μαθαίνουμε…

  • ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

  • ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΝ

  • ΝΕΩΤΕΡΟ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ «ΗΛΙΟΥ»

  • ΜΕΓΑ ΛΕΞΙΚΟΝ (Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ)

  • ΛΕΞΙΚΟΝ ΗΣΥΧΙΟΥ

  • ΛΕΞΙΚΟΝ «LIDDEL-SCOTT»

  • ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

  • ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

  • 324 – 1453

  • ΧΡΟΝΙΚΟΝ ΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ

  • 1 8 2 1

  • Ἀπομνημονεύματα Ἡρώων τοῦ 1821

  • Ὁ ΕΛΛΗΝΟ – ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ τοῦ…

  • ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΣ ΑΓΩΝ (1904-8)

  • ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ’12- ’13

  • ΤΟ ΠΝ ΤΙΜΑ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ

  • Α’ ΠΠ (1914-18)

  • Μ.ΑΣΙΑ (1919-22)

  • O X I (1940-41)

  • ΙΩΑΝ.ΜΕΤΑΞΑΣ

  • ΕΑΡΙΝΗ ΕΠΙΘΕΣΙΣ (9-24 Μαρ.1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ (1941)

  • Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ (1941)

  • Β’ ΠΠ (1 9 4 1 – 4)

  • 1944-49

  • ΑΘΑΝΑΤΟΙ !!!

  • ΘΑ ΑΝΟΙΞΗι Ο ΦΑΚΕΛΛΟΣ ;

  • Advertisements
  • ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ Θ/Κ «ΓΕΩΡ. ΑΒΕΡΩΦ»

  • ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ

  • ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

  • ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ

  • ΕΓΕΡΤΗΡΙΟΝ ΣΑΛΠΙΣΜΑ

  • Πρόσφατα σχόλια

    Μέλια στο 20 Αυγούστου 1944 «H ΣΦΑΓΗ 24…
    Peter στο Έχουμε βρωμίσει πολύ σαν κοινω…
    SXOLIASTHS στο 20 Αυγούστου 1944 «H ΣΦΑΓΗ 24…
    ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ 17-18-1… στο Ερντογάν για ΗΠΑ: «Δεν θα γίνο…
    Φαίη στο Έχουμε βρωμίσει πολύ σαν κοινω…
  • Ὁ Γκρεμιστής Κωστῆ Παλαμᾶ

  • Θ/Κ «Γ. ΑΒΕΡΩΦ» ΣΗΜΑ 3 Δεκ.1912

  • ΟΡΚΟΣ ΕΦΗΒΩΝ

  • ΟΡΚΟΣ ΤΩΝ ΦΙΛΙΚΩΝ

  • ——————————

  • ΦΟΡΕΣΙΕΣ καί ΑΡΜΑΤΑ τοῦ ’21

  • Η ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΠΝΥΚΑ (1838)

  • ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ (1974) …ἡ ταινία

  • ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΑΙ ΩΜΟΤΗΤΕΣ

  • Μία ἀνοικτή πληγή Μνήμης 1914-23

  • Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ

  • ——————————

  • Ζημίαι τῶν ἀρχαιοτήτων έκ τοῦ πολέμου καί τῶν στρατευμάτων κατοχῆς (1946)

  • Ο ΦΙΛΕΛΛΗΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ

  • ΑΓΕΛΑΣΤΟΣ ΠΕΤΡΑ

  • ΣΕΜΝΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΟΙ ΤΥΜΒΩΡΥΧΟΙ ΤΩΝ ΘΕΩΝ

  • ΔΙΟΛΚΟΣ,ΓΙΑ 1500 ΧΡΟΝΙΑ

  • ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

  • ΟΧΙ ΣΤΟ ΤΖΑΜΙ

  • M.K.I.E.

  • Γιά ἀποπληρωμή ἐξωτ.χρεῶν,μόνο…

  • Ἡ ἔξοδός μας,εἶναι ἡ Κ_ _ _ά _α τους !

  • ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΕΙΣ…

  • INSIDE JOB

ΨΕΠ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Posted by Φαίη στο Ιουλίου 6, 2012

Αναδημοσίευση από το Περί Αλός
που αλίευσε η Φαίη
ΨΕΠ.
ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Εικόνα από το http://www.opinion-maker.org

 της Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου

Συγγραφεύς-ναυτικός, μέλος Ελληνικής Εταιρίας Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ε.Σ.ΜΕ.)
                  (Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Στρατοί & Τακτικές, τεύχος 1, Απρίλιος 2010, εκδόσεις Αιγίς, σελ. 28-35)

Οι Ψυχολογικές Επιχειρήσεις Πολέμου (ΨΕΠ) εμφανίστηκαν στην αρχαιότητα και εξελίχθηκαν σημαντικά στην αρχαία Ελλάδα. Σε εμπόλεμες αλλά και σε ειρηνικές περιόδους υπήρξαν άνθρωποι οι οποίοι κρυφά ή φανερά ασχολούνταν με όλες τις πιθανές διαστάσεις του ψυχολογικού πολέμου, κάτι που σήμερα κατέχουν τα πρωτεία –μεταξύ άλλων– οι ΗΠΑ[1].

Οι ΨΕΠ συνιστούν σημαντικό πολλαπλασιαστή ισχύος και απευθύνονται σε εχθρούς, φίλους και ουδέτερους. Επιχειρήσεις που στόχευαν τη λογική και τα συναισθήματα του πλήθους,

καθώς και τον επηρεασμό τους μέσα από εξειδικευμένες τεχνικές επίδρασης, όπως είναι η προπαγάνδα, έχουν καταγραφεί αμέτρητες φορές στην ιστορία του πολέμου.

«τῶν δʼ ἀνθρώπων πρὸς τὰ λεγόμενα καὶ αἱ γνῶμαι ἵστανται» [2]

[διότι οι κρίσεις των ανθρώπων επηρεάζονται από ό,τι ακούν]

Ξεκινώντας, πρέπει να διευκρινίσουμε πως όταν αναφερόμαστε στην προπαγάνδα δεν εννοούμε μόνο τη διασπορά ψευδών μηνυμάτων, όπως έχει επικρατήσει λανθασμένα. Αποσαφηνίζουμε ότι η πολεμική προπαγάνδα διακρίνεται σε τρεις μορφές εκ των οποίων η πρώτη ασχολείται καθαρά με τη χρήση αληθινών γεγονότων (βλέπε πίνακα).

Π Ο Λ Ε Μ Ι Κ Η  Π Ρ Ο Π Α Γ Α Ν Δ Α

ΛΕΥΚΗ = ΧΡΗΣΗ ΑΛΗΘΙΝΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

ΓΚΡΙΖΑ = ΧΡΗΣΗ ΜΙΣΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ

ΜΑΥΡΗ = ΧΡΗΣΗ ΨΕΥΔΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

Με μια γενική έννοια, προπαγάνδα είναι το είδος επικοινωνίας (με αληθινά ή ψεύτικα μηνύματα) το οποίο σκοπεύει να πείσει ένα συγκεκριμένο ακροατήριο να διαμορφώσει κάποιες συμπεριφορές ή να αλλάξει στάσεις και απόψεις γύρω από ένα θέμα [3]. Ό,τι ακριβώς περιλαμβάνεται και στον ορισμό των ΨΕΠ:

«Σχεδιασμένες ψυχολογικές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια της ειρήνης και του πολέμου κατευθυνόμενες σε εχθρικές, φίλιες ή ουδέτερες κοινωνικές ομάδες, με σκοπό να δημιουργήσουν τέτοια στάση και συμπεριφορά, ώστε να μας ευνοούν στην επίτευξη πολιτικών και στρατιωτικών αντικειμενικών σκοπών».

Στην αρχαία Ελλάδα οι ΨΕΠ αποσκοπούσαν κυρίως στην εξασθένιση της θέλησης του εχθρού να εμπλακεί σε πολεμικές επιχειρήσεις,καθώς και στην εξαπάτηση. Οι επιχειρήσεις αυτές διακρίνονταν σε στρατηγικό και σε τακτικό επίπεδο.

Κλασικό είναι το παράδειγμα από την περίοδο των Μηδικών και συγκεκριμένα προ της, καθοριστικής σημασίας, ναυμαχίας στη Σαλαμίνα το 480 π.Χ. Εκείνη την περίοδο οι Πέρσες είχαν εντάξει στη δύναμή τους πολεμικά πλοία και πληρώματα από τις περιοχές της Ιωνίας καθώς και από τις πόλεις που είχαν «μηδίσει». Ο Θεμιστοκλής στοχεύοντας τη διάσπαση της ενότητας της δύναμης των περσικών ναυτικών δυνάμεων θέλησε να διασπείρει την αμφιβολία στα ανώτατα κλιμάκια της ηγεσίας του εχθρού. Για το σκοπό αυτό φρόντιζε να αφήνει γραπτά ανοικτά μηνύματα σε πηγές όπου γινόταν ο ανεφοδιασμός των πληρωμάτων του στόλου και να χρησιμοποιεί λέξεις (μέσα της τεχνικής επίδρασης), οι οποίες δημιουργούσαν ποικίλα συναισθήματα σε όσους τα διάβαζαν. Μέσω των λέξεων «έστελνε» το ξεκάθαρο μήνυμα να μην έλθουν αντιμέτωποι Έλληνες εναντίον Ελλήνων (όσοι, με τη βία ή όχι, στρατολογήθηκαν από τον Περσικό Στρατό). Η επιχείρηση υπήρξε απόλυτα επιτυχής διότι, όταν οι Πέρσες ενημερώθηκαν από τους υπόλοιπους συμμάχους τους για το περιεχόμενο της «Θεμιστόκλειας προπαγάνδας», αντιμετώπισαν με καχυποψία πλέον τους Έλληνες υποτελείς τους.

Έναν περίπου αιώνα αργότερα, κατά τη διάρκεια της εκστρατείας στην Ασία, κάθε φορά που ο Μέγας Αλέξανδρος πληροφορούνταν από τους μάντεις ότι τα σφάγια είναι ευοίωνα [4], φρόντιζε να τα περιφέρουν και να τα επιδεικνύουν στους στρατιώτες, ώστε να επιδρά θετικά στο στράτευμα η πληροφορία σε συνδυασμό με την εικόνα στην εμψύχωσή του και στην πίστη του για αίσια έκβαση της επικείμενης μάχης [5].

Πολύ μεταγενέστερα, και ενώ οι ΨΕΠ συνέχισαν να αποτελούν «φαρμακερά βέλη στη φαρέτρα» των κατά καιρούς αντιπάλων δυνάμεων, η περίοδος της κλασικής αρχαιότητας αποτέλεσε το πρότυπο για την εξέλιξή τους. Έτσι, κατά τη διάρκεια του Α΄ΠΠ, το Λονδίνο ήταν γεμάτο από λεωφορεία με αφίσες οι οποίες έδειχναν αποσπάσματα από τον επιτάφιο λόγο του Περικλή, ώστε να υπενθυμίσουν στον βρετανικό λαό τις αξίες για τις οποίες πολεμούσαν [6].

Αργότερα, η Γερμανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία ανέπτυξαν δυναμική και επιθετική προπαγάνδα την περίοδο πριν από τον Β΄ ΠΠ, ενθαρρύνοντας τον φανατισμό με νέα τεχνολογικά μέσα όπως το ραδιόφωνο.

Στην αρχαία Ελλάδα υπήρξαν αναμφισβήτητα πολλές ψυχολογικές παράμετροι, οι οποίες μπορούσαν να ανατρέψουν ακόμη και την επιτυχή έκβαση μιας πολεμικής αναμέτρησης. Αρκετές φορές τα στρατεύματα ή τα πληρώματα δεν εκτιμούσαν σωστά τον κίνδυνο κι αδιαφορούσαν για τα μέτρα προφύλαξης και αντιμετώπισης. Από την άλλη, ήταν δυνατό να υπερεκτιμήσουν τον αντίπαλο (διασπορά φημών και μύθων περί αήττητου ή δήθεν δυσμένειας των θεών), να δειλιάσουν ή και να φοβηθούν να αποτολμήσουν οτιδήποτε. Σε αυτό το σημείο αναλάμβανε να παίξει έναν πολύ σπουδαίο ρόλο αυτός που ηγείτο της εκστρατείας, ο στρατηγός ή ο ναύαρχος. Σε αυτή την περίπτωση έπρεπε, καταστρώνοντας την επιχειρησιακή του σχεδίαση, να λαμβάνει υπόψη και τις περιπτώσεις ψυχολογικού επηρεασμού. Όφειλε να γνωρίζει τον τρόπο που θα παρουσίαζε τον αντίπαλο στο στράτευμά του, εμφανίζοντάς τον κυρίως ως αδύναμο (χωρίς να τον εκμηδενίζει) και ποτέ ως φοβερό και επιβλητικό, εμπνέοντας έτσι και εμψυχώνοντας, αλλά και, κατά κάποιον τρόπο, δημιουργώντας ισορροπία στα συναισθήματα των ανδρών του.

Σύνηθες φαινόμενο πριν από μια ναυμαχία ή μάχη ήταν ο προτρεπτικός λόγος του ηγέτη (στρατηγού, ναυάρχου) προς τους άνδρες του. Ο λόγος αυτός ξεκινούσε πρώτα με μια επίκληση προς τους θεούς, με αναφορά στους προγόνους και στη συνέχεια προχωρούσε στον απολογισμό της κατάστασης, με διάφορες λύσεις και προτάσεις και κατέληγε με την προσπάθεια για εμψύχωση όλων και την εξασφάλιση για μια βεβαία νίκη. Από τους πλέον χαρακτηριστικούς αλλά και χαρισματικούς λόγους ηγέτη υπήρξε διαχρονικά ο περίφημος «Επιτάφιος Λόγος» του Περικλή, ο οποίος, εξυμνώντας τις λαμπρές πράξεις των προγόνων που έφεραν την πατρίδα σε τέτοιο σημείο δύναμης, κινητοποίησε τους Αθηναίους στην πολεμική προσπάθεια.

«…Περὶ τοιαύτης οὖν πόλεως οἶδέ τε γενναίως δικαιοῦντες μὴ ἀφαιρεθῆναι αὐτὴν μαχόμενοι ἐτελεύτησαν, καὶ τῶν λειπομένων πάντα

τινά εἰκὸς ἐθέλειν ὑπὲρ αὐτῆς κάμνειν» [7].

[…Για μια τέτοια πατρίδα και για να μην επιτρέψουν να τους τη στερήσουν, οι γενναίοι αυτοί σκοτώθηκαν στη μάχη και όσοι ζούμε φυσικό είναι να είμαστε έτοιμοι να υποστούμε οτιδήποτε για χάρη της].

Σε περιπτώσεις που η πόλη-κράτος διατηρούσε σε υψηλά επίπεδα τους άλλους δύο γενικούς παράγοντες [8] (πολιτικούς και οικονομικούς) δεν ήταν δύσκολο ο ψυχολογικός παράγοντας να αναδειχθεί με το λόγο του ηγέτη σύμφωνα με τους επιθυμητούς σχεδιασμούς.

Παρ’ όλα αυτά, παρατηρούμε –συχνά– ότι το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται ακόμα και σε περιπτώσεις που, ενώ οι άλλοι δυο γενικοί παράγοντες έχουν καταρρεύσει, η νίκη να δείχνει αμφίβολη.

Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα χειρισμού ανάλογων καταστάσεων συνέβη κατά τη διάρκεια της αθηναϊκής εκστρατείας στη Σικελία όταν οι άνδρες του στρατηγού Νικία [9], αποθαρρυμένοι από την ήττα τους στη ναυμαχία των Συρακουσών και ταλαιπωρημένοι από την έλλειψη τροφίμων, δεν είχαν σκοπό να συνεχίσουν. Ο Νικίας, παρά το γεγονός ότι ήταν αντίθετος αρχικά με το όλο πνεύμα της εκστρατείας κατά των Συρακουσών και ήταν βαριά άρρωστος (έπασχε από νεφρίτιδα, ζήτησε να αντικατασταθεί αλλά οι Αθηναίοι αδιαφόρησαν), συγκέντρωσε τους άνδρες και τους μίλησε με έναν πολύ ενθαρρυντικό λόγο ώστε να ξαναμπούν με νικηφόρα ψυχολογία ξανά στη μάχη. Επειδή τότε τα περισσότερα αθηναϊκά πλοία είχαν καταστραφεί από τον εμβολισμό πλώρη με πλώρη που χρησιμοποιούσαν οι Κορίνθιοι, ο Νικίας, μεταξύ άλλων, τους πρότεινε μέτρα αντιμετώπισης όπως τη «σιδηρά χείρα» [10], και τους αναπτέρωσε το ηθικό ξαναζωντανεύοντας ελπίδες. Η ελπίδα ήταν και είναι συναίσθημα ζωτικής σημασίας· αν χανόταν μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά την αποστολή.

«Τὰ δὲ πολλά πρὸς τὰς ἐπιχειρήσεις ἡ μεγίστη ἐλπὶς μεγίστην καὶ τὴν προθυμίαν παρέχεται»[11].

[Ως επί το πλείστον άλλωστε, η μεγίστη ελπίδα εμπνέει και τον μέγιστο ζήλο σε κάθε επιχείρηση].

Για το λόγο αυτό, ακόμη κι αν οι ενδείξεις για την έκβαση μιας μάχης ή ναυμαχίας δεν ήταν αίσιες, αυτές έπρεπε να κρατηθούν μυστικές και στη θέση τους να τοποθετηθούν άλλες ενδείξεις που θα προοιώνιζαν τη νίκη. Κατά τη ναυμαχία των Αργινουσών (406 π.Χ.), ο Αθηναίος στρατηγός Θρασύβουλος, την ημέρα που είχε την ηγεσία, είδε ένα όνειρο. Ο μάντης ερμήνευσε ότι οι στρατηγοί θα νικήσουν, αλλά θα σκοτωθούν. Η ερμηνεία του ονείρου δεν έπρεπε να αναγγελθεί στα πληρώματα ως είχε και οι στρατηγοί αποφάσισαν να αποκρύψουν τον θάνατό τους και να τους πληροφορήσουν μόνο για τη νίκη τους [12].

Ένα μήνυμα, ψεύτικο ή αληθινό, συνήθως περιλαμβάνει λέξεις-κλειδιά που φορτίζουν συναισθηματικά και αποσκοπούν στην άμεση αντίδραση των αποδεκτών. Μεταξύ των λέξεων αυτών (όπως π.χ. πατρίδα, ελευθερία, κ.λπ.) δύναται να υπάρχουν και έντονες λέξεις οι οποίες προκαλούν αρνητικά συναισθήματα όπως, για παράδειγμα, οι ύβρεις, ώστε η μετάδοση ενός μηνύματος να γίνεται περισσότερο προσωπική. Κάτι τέτοιο στοχεύει στην αποτελεσματικότερη διαμόρφωση συναισθημάτων. Από το β΄ βιβλίο των Ιστοριών του Ηροδότου (102) αντλούμε μια πληροφορία πολύ ενδιαφέρουσα που ταυτόχρονα προκαλεί κι έκπληξη για τη διαχρονικότητά της. Ο Φαραώ της Αιγύπτου Σέσωστρις όποτε συναντούσε έναν γενναίο εχθρό που πολεμούσε με ανδρεία για την ελευθερία του, έστηνε στήλες πάνω στις οποίες ανέφερε το όνομά του· σε αντίθετη περίπτωση, πρόσθετε στις στήλες απεικονίσεις γυναικείων γεννητικών οργάνων, θέλοντας να δείξει ότι οι κάτοικοι της πόλης ήταν… άνανδροι.

Τέχνη ήταν, επίσης, όχι μόνον ο ενθαρρυντικός λόγος του ηγέτη (στρατηγού,ναυάρχου) αλλά και η αλήθεια και το ψέμα και ο τρόπος παρουσίασής τους.

«Οὕτω πολλάκις συνήνεγκεν καὶ τοὺς φιλίους ἅμα τοῖς πολεμίοις ἐξαπατῆσαι, τοῖς μὲν τὰ κρείττω, τοῖς δὲ τὰ χείρω ψευδόμενον» [13].

[Συμφέρει πολλές φορές να λέμε ψέματα και στους δικούς μας και στους εχθρούς· στους πρώτους ευχάριστα, στους δεύτερους δυσάρεστα].

Η αλήθεια δεν ήταν πάντοτε ευχάριστη όταν ακουγόταν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Μπορούσε όμως να γίνει ευχάριστη με ένα ψέμα. Και όταν το ψέμα αυτό επιδρούσε θετικά, τότε έφερνε το επιθυμητό αποτέλεσμα άρα, αυτομάτως, έπαυε να είναι ψέμα! Αναλυτικότερα:

α) Ψεύτικη είδηση που αποδυναμώνει τις Εχθρικές Δυνατότητες.

Όταν, κατά τη διάρκεια μιας ναυμαχίας, επικρατεί η πληροφόρηση ότι ο αντίπαλος στόλος χάνει δυνάμεις ή ότι ο αντίπαλος που ηγείται είναι νεκρός (ή οτιδήποτε σοβαρά μειονεκτικό που αφορά τον αντίπαλο) αποσκοπεί στη μείωση ηθικού και μαχητικής ισχύος του εχθρού προκαλώντας σύγχυση. Ως παράδειγμα θα αναφερθούμε στη ναυμαχία της Μυκάλης (479 π.Χ.). Όταν οι Έλληνες ναυμαχούσαν στη Μυκάλη και δέχονταν πλήγματα από τους εχθρούς, οι Ίωνες μήδιζαν από φόβο. Τότε ο Σπαρτιάτης ναύαρχος Λεωτυχίδης χάλκευσε μια είδηση, ότι δήθεν οι Έλληνες νίκησαν στις

Πλαταιές. Οι Ίωνες μόλις το άκουσαν αναθάρρησαν και ενώθηκαν με τους υπόλοιπους Έλληνες. Το αποτέλεσμα ήταν όχι μόνο να κερδίσουν, αλλά και η ίδια η τύχη φρόντισε να επαληθευθεί η νίκη στη μάχη των Πλαταιών! [14]

β) Ψεύτικη είδηση που εξαλείφει τις Εχθρικές Δυνατότητες

Μια κατασκευασμένη ψευδής είδηση μπορούσε να στοχεύσει στην εξάλειψη και στην ολοσχερή καταστροφή ενός ήδη αποδυναμωμένου στρατεύματος, το οποίο βρισκόταν σε μειονεκτική θέση, ή είχε κουραστεί και ετοιμαζόταν να οπισθοχωρήσει, ή είχε ηττηθεί και απέμενε μόνο να παραδοθεί.

Όταν οι Αθηναίοι έχασαν την τελευταία ναυμαχία στη Σικελία (413 π.Χ.) αποφάσισαν να φύγουν νύκτα. Οι Συρακούσιοι ενθουσιασμένοι από τη νίκη τους τέλεσαν επινίκιες θυσίες και ύστερα από το πολύ ποτό κοιμήθηκαν. Ο Συρακούσιος στρατηγός Ερμοκράτης δεν ήθελε να αφήσει τους Αθηναίους να διαφύγουν την ώρα που Συρακούσιοι κοιμούνταν. Έστειλε στο αθηναϊκό στρατόπεδο υπό τη συνοδεία ιππέων μερικούς δήθεν φίλους των Αθηναίων με σκοπό να ειδοποιήσουν τον

Νικία:

«Μὴ ἀπάγειν τῆς νυκτός τὸ στράτευμα ὡς Συρακοσίων τὰς ὁδοὺς φυλασσόντων, ἀλλά καθʼ ἡσυχίαν τῆς ἡμέρας παρασκευασάμενων ἀποχωρεῖν»[15].

[Να μην αποσύρει τον στρατό τη νύκτα, διότι τάχα οι Συρακούσιοι φύλαγαν τους δρόμους, αλλά ν’ αναχωρήσει την ημέρα, αφού ετοιμαστεί με την ησυχία του].

Ο Νικίας έπεσε στην παγίδα, το πίστεψε, και περίμενε να ξημερώσει για να αποχωρήσει το στράτευμα. Το πρωί όμως οι Συρακούσιοι, που είχαν πλέον αναλάβει τις δυνάμεις τους, έπιασαν τις διαβάσεις των ποταμών και τις γέφυρες και σκόρπισαν τον όλεθρο στους Αθηναίους [16].

γ) Ψεύτικη είδηση που τροφοδοτεί τις Εχθρικές Δυνατότητες

Η ψεύτικη είδηση, στην υπηρεσία του ψυχολογικού πολέμου, μπορεί μεταξύ άλλων να προκαλέσει βαθιά ικανοποίηση στον εχθρό, με σκοπό να τον παραπληροφορήσει.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα συνιστά η ψεύτικη είδηση/παραπληροφόρηση που χρησιμοποίησε ο Θεμιστοκλής για να ενισχύσει τις περσικές δυνάμεις όχι μόνο με ελπίδα για τη νίκη, αλλά με υπέρτατη αλαζονεία. Στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, οι Αθηναίοι, με την «επιχείρηση Σίκκινος» [17], παραπλάνησαν τον Ξέρξη και τον ανάγκασαν να αλλάξει τα σχέδιά του και να ναυμαχήσει σε ένα πεδίο που ήταν ακατάλληλο γι’ αυτόν. Το κλειδί στην παραπληροφόρηση ήταν ότι είπε στον αντίπαλο αυτά που ήθελε να ακούσει. Τροφοδότησε την υπεροψία του, ικανοποίησε τον εγωισμό του και τον παρέσυρε να αναμετρηθεί σε μη ευνοϊκό τόπο και χρόνο. Η χρήση των ψευδών ειδήσεων απαιτούσε δεξιοτεχνία. Δεν ήταν δύσκολο «σπουδαία λόγια» από κακό χειρισμό να φέρουν τα αντίθετα αποτελέσματα. Υπήρχαν περιπτώσεις που για την καλύτερη λειτουργία του στρατού/στόλου έπρεπε να ακουστούν λόγια ικανά να προκαλέσουν όχι εμψύχωση αλλά φόβο. Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν ότι:

«τοὺς μὲν γὰρ δειλούς ἀνδρείους ποιεῖ, τοὺς δὲ θρασεῖς προμηθεῖς»[18].

[Ο φόβος κάνει δειλούς τους γενναίους και τους θρασείς προνοητικούς].

Η παραπάνω ρήση, όπως και εν γένει κάθε ρήση, εγκυμονούσε κινδύνους αν ο χειρισμός της πληροφόρησης/προπαγάνδας δεν ήταν προσεκτικός. Μπορούσαν να συμβούν δύο τινά:

α) να τρομοκρατηθούν τόσο από τον αντίπαλο, ώστε να μη θέλουν να αποτολμήσουν τίποτα ή

β) να περιφρονήσουν τόσο τον εχθρό, ώστε να μη λάβουν καμία προφύλαξη. Για το λόγο αυτό η ικανότητα του ηγέτη(στρατηγού, ναυάρχου) δοκιμαζόταν από τηγνώση και των δύο περιπτώσεων ώστε να βρίσκει την κατάλληλη στιγμή να παρουσιάσειτον αντίπαλο ως αδύναμο ή ως επιβλητικό.

Σημαντική θέση είχε και η εικόνα ως μέσο τεχνικής επίδρασης. Τα σύμβολα/εμβλήματα (θρησκευτικά, πολιτικά, κ.λπ.) δημιουργούσαν έμπνευση. Η χρήση τους ήταν μια συνήθεια, η οποία έπαιρνε τη μορφή άγραφου νόμου, μέσω της οποίας αναπτύσσονταν ισχυροί δεσμοί μεταξύ των στρατιωτών/πληρωμάτων και συνέβαλλε στην εξύψωση του ηθικού τους. Ισχυρή επιρροή είχαν και στους πληθυσμούς.

Όταν ο Επαμεινώνδας οδήγησε 6.000 Θηβαίους κατά 40.000 Σπαρτιατών και των συμμάχων τους, οι Θηβαίοι φοβήθηκαν μπροστά στο πλήθος των αντιπάλων τους. Για να τους αναζωπυρώσει την ελπίδα, έφερε τη νύχτα έναν τεχνίτη, ο οποίος αλλοίωσε το ξόανο της θεάς Αθηνάς. Αρχικώς, το άγαλμα παρουσίαζε τη θεά να κρατά στο δεξί χέρι ένα δόρυ, ενώ η ασπίδα της ήταν ακουμπισμένη μπροστά στα πόδια. Ο τεχνίτης παρουσίασε τη θεά να κρατά την ασπίδα από τη λαβή. Όταν οι στρατιώτες αντίκρισαν το αλλοιωμένο άγαλμα, έμειναν κατάπληκτοι καθώς πίστεψαν πως η θεά είχε εξοπλιστεί κατά των εχθρών. Έτσι οι Θηβαίοι πήραν θάρρος, αγωνίστηκαν με γενναιότητα και επικράτησαν [19].

Εικόνες με έντονη επιρροή αποτελούσαν τα σφάγια των θυσιών. Όσα ήταν ευοίωνα, έπρεπε να είναι ορατά από όλους στο στράτευμα. Στην αντίθετη περίπτωση, η δυσμενής εικόνα αποκρυβόταν και στη θέση της ανακοινωνόταν η ψεύτικη είδηση, ότι η έκβαση της εκστρατείας (μάχης, ναυμαχίας) θα είχε αίσιο τέλος. Η εικόνα επηρέαζε ποικιλοτρόπως και είχε ευρεία ανάπτυξη δυνατοτήτων. Ο στρατηγός των Λακεδαιμονίων Αγησίλαος (442-358 π.Χ.), σε μάχη κατά των Βοιωτών που κυλούσε αμφίρροπα, έστειλε τα μεσάνυχτα τους πιο πιστούς οπλίτες του με τη διαταγή να καλύψουν με χώμα όσους νεκρούς Σπαρτιάτες μπορούσαν να αναγνωρίσουν. Οι οπλίτες τελείωσαν το έργο τους πριν ξημερώσει. Το αποτέλεσμα ήταν, όταν ξημέρωσε η επόμενη μέρα, οι Βοιωτοί να δουν ότι οι νεκροί Σπαρτιάτες ήταν ελάχιστοι σε σχέση με τους δικούς τους. Αυτή η εικόνα επέφερε απογοήτευση κι έχασαν το ηθικό τους, πιστεύοντας ότι οι Λακεδαιμόνιοι ήταν πολύ κοντά στη νίκη [20].

Το εύρος που καλύπτουν οι ψυχολογικές επιχειρήσεις στην αρχαία Ελλάδα είναι αρκετά μεγάλο. Η χρήση των τεχνικών επίδρασης σε συνδυασμό με την εκτίμηση των πληροφοριών απαιτούσε ιδιαίτερο χειρισμό, και από τα γεγονότα αντιλαμβανόμαστε τη σημασία που είχε ο τομέας αυτός ήδη από εκείνη την εποχή.

Οι ασπίδες ορισμένες φορές σκόπιμα απεικόνιζαν τρομακτικές παραστάσεις από τη μυθολογία, όπως η εικονιζόμενη κεφαλή της Μέδουσας, με σκοπό την τρομοκράτηση του αντιπάλου. (Φωτογραφία από την ιστοσελίδα του Αρχαιοπρεπούς Οπλιτικού Αγήματος «Κορύβαντες» http://www.koryvantes.org)
ΠΗΓΕΣ/ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Θουκυδίδης, Ιστορίαι, εκδ. Πάπυρος & εκδ. Γεωργιάδης.
Ξενοφών, Ελληνικά, εκδ. Πάπυρος
Ονάσανδρος, Στρατηγικός, εκδ. Κάκτος
Πολύαινος, Στρατηγήματα, εκδ. Γεωργιάδης
Στοβαίος, Βιβλίο Δ΄ , εκδ. Κάκτος
Κρίστυ Εμίλιο Ιωαννίδου (2009): Ο παράγων ελιγμός κατά τις ναυμαχίες των αρχαίων Ελλήνων. Ναυτική Επιθεώρηση, εκδ. Υπηρεσία Ιστορίας Ναυτικού/ ΓΕΝ, τεύχ. 568, σελ 87.
Χρήστος Μπίσιας,(Πλωτάρχης (ΥΙ) Π.Ν)-Δρ Ευτέρπη Μαμπλέκου, Ταγματάρχης (ΥΙ), (2007): «Η ψυχολογία στον πόλεμο: Προπαγάνδα και ενεργητικά μέτρα, Ναυτική Επιθεώρηση, τεύχ. 560.
Louis J. Hallee, (1984): «The Elements of International Strategy»,
University Press of America.
Linebarger, P. M.A., (1954): «Psychological Warfare», Washington, Combat Forces Press, 1954
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1 .Οι ΗΠΑ διατηρούν έναν από τους μεγαλύτερους οργανισμούς που ασχολούνται με ψυχολογικές επιχειρήσεις. Αποτελεί ξεχωριστό τμήμα των ενόπλων δυνάμεων, του οποίου η 4η Διεύθυνση μόνο αποτελείται από 3 τμήματα! (Πλωτάρχης (ΥΙ) Χρήστος Μπίσιας Π.Ν.- Ταγματάρχης (ΥΙ) Δρ Ευτέρπη Μαμπλέκου (2007): «Η ψυχολογία στον πόλεμο: Προπαγάνδα και ενεργητικά μέτρα», περιοδικό «Ναυτική Επιθεώρηση»,τεύχ.
560).
2. Θουκυδίδου: Ιστορίαι, ΣΤ 34
3. Hogg, M.A. & Vaughan, G.M. (2005): «Persuasion and attitude change, στο Social Psychology», London: Pearson Prentice Hall., καθώςκαιστο Linebarger, P. M.A. (1954): «Psychological Warfare», Washington: Combat Forces Press.
4. Η συνήθεια αυτή ήταν ιερά υποχρέωση πριν από κάθε εκστρατεία, και τη συναντούμε από τα ομηρικά έπη. Οι μάντεις (οιωνοσκόποι) εξέταζαν από τα ζώα που προσέφεραν για θυσία, εκτός των άλλων, τη λειότητα και τη χροιά των σπλάχνων (Αισχύλος, Προμηθέας, 493/ Ευριπίδης, Ηλέκτρα, 833) και έβγαζαν το συμπέρασμα εάν η εκστρατεία θα είχε αίσια έκβαση ή όχι.
5. Πολυαίνου, Στρατηγήματα, Δ΄ 3, 14
6. Paul Millet. «Warfare, Economy and Democracy in Classical Athens Rich and Shipley», στο War and Society in the Greek World, σελ. 179
7. Θουκυδίδου, Ιστορίαι, Β΄ 41.
8. Αναφερόμαστε στους παράγοντες του περιβάλλοντος (Περιοχή Επιχειρήσεων) και της Σχετικής Μαχητικής Ισχύος, οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν την έκβαση των επιχειρήσεων (ανάλυση η οποία περιλαμβάνεται στο δεύτερο στάδιο της Εκτίμησης Καταστάσεως).
9. Ο Νικίας ήταν Αθηναίος στρατηγός και πολιτικός με πλούσια επιτυχία στο ενεργητικό του. Διαπραγματεύτηκε την ειρήνη του 422 π.Χ. (Νικείος ειρήνη) και θανατώθηκε από τους Σπαρτιάτες μετά την ήττα των Αθηναίων στη Σικελία.
10. Όταν ο Γύλιππος πληροφορήθηκε για τις σιδερένιες χείρες (αρπάγες) που θα χρησιμοποιούσαν τα πλοία του Νικία, φρόντισε να καλύψει με δέρματα τις πλώρες και τα πάνω μέρη των πλοίων του, ώστε οι αρπάγες να μη βρίσκουν λαβή, να γλιστρούν και να φεύγουν (Θουκυδίδου, Ιστορίαι, Η 65).
11. Θουκυδίδου, Ιστορίαι, Η 67.
12. Διοδώρου Σικελιώτου, ΙΓ΄ 97, 5-7.
13. Ονασάνδρου, Στρατηγικός, ΧΙΙΙ 3.
14. Πολυαίνου, Στρατηγήματα Α΄ 33/Ηρόδοτος, Θ΄ 100.
15. Θουκυδίδου, Ιστορίαι, Ζ΄ 73.
16.Θουκυδίδου, Ιστορίαι, Ζ΄, 73/Πλούταρχος, Νικίας, 26.
17. Ο Θεμιστοκλής αποστέλλει τον υπηρέτη του Σίκκινο, τη νύκτα της 28ης Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ. στους Πέρσες στρατηγούς να τους αποκαλύψει, τάχα, τις κινήσεις του ελληνικού στόλου. Ο Σίκκινος τους πληροφορεί ότι οι Έλληνες δειλιάζουν κι ετοιμάζονται να φύγουν. Τους επεσήμανε ότι τώρα δίδεται στους Πέρσες η ευκαιρία να τους εμποδίσουν να φύγουν, μιας που στερούνται στη Σαλαμίνα της πεζικής τους δύναμης, και να τους καταστρέψει. (Ηροδότου, Ιστοριών Η’ 75)
18. Ονασάνδρου, Στρατηγικός, XIV α΄.
19. Πολυαίνου Στρατηγήματα, Β΄ 3, 12.
20. Πολυαίνου, Στρατηγήματα, Β΄ 1, 23._
Advertisements

131 Σχόλια to “ΨΕΠ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ”

  1. Μιχαήλ said

    «…Περὶ τοιαύτης οὖν πόλεως οἶδέ τε γενναίως δικαιοῦντες μὴ ἀφαιρεθῆναι αὐτὴν μαχόμενοι ἐτελεύτησαν, καὶ τῶν λειπομένων πάντα τινά εἰκὸς ἐθέλειν ὑπὲρ αὐτῆς κάμνειν».

    Εἴμαστε;
    «Φυσικό»…ΤΟΤΕ…
    Σήμερα;
    Τί…»εἶναι» φυσικό;

    Τό βλέπουμε ἀργότερα…

    (μπράβο ἀπό μένα Kid)

    • Μιχαήλ said

      Ποῦ ἔμαθες…νά «ψαρεύεις»;

      • Φαίη said

        Είδες;;
        Καμιά φορά το «ψάρεμα» είναι καλλίτερο απ’ το «κυνήγι»… αρκεί να έχεις τα μάτια σου ανοιχτά να δεις αυτό που βρίσκεται μπροστά σου.

        Κάτσε τώρα και βγάλε άκρη με τα αποσιωπητικά 😆

      • Μιχαήλ said

        ΠΑΝΤΑ!

        Ἐσύ ὅμως ἀποδεικνύεσαι μέρα μέ τή μέρα καλλίτερη καί στά…»ἀπό κάτω»…

        Ἀποσιωπητικά…εἶναι πού δέν ἤθελα νά φανῶ…ἀδιάκριτος…
        Ἄς ὄψεται ἡ καλή μου…ἀνατροφή…

        (Βράχε μήν κρυφογελᾶς…
        Σέ…νοιώθω…)

      • Φαίη said

        Θα ήθελα να ήμουν καλλίτερη… «στα μέσα» αλλά αν είναι να φέρω τα.. » (από) κάτω πάνω» 🙄 ,τότε χαλάλι του.

        Αποσιωπητικά βάζουμε και όταν μιλάμε παράλληλα δυο γλώσσες. Μια για το θεαθήναι, μια για την ουσία.

        Και φυσικά έχεις καλή ανατροφή, τι σόι αδερφός μου είσαι. 😉

      • Μιχαήλ said

        χμ…
        μία ἡ γλῶσσα…
        φταῖνε ὅμως οἱ παράλληλα…ἐπάλληλες σκέψεις μου…
        ποιά νά φυλάξω, ποιά νά…ξεφουρνίσω…
        τό μόνο φάρμακο…»ἀποσιωπητικά».

        καλή συνέχεια kid

        Υ.Γ. «μαθαίνω» ὅτι εἶσαι ἀπό τίς «ψυχές» τοῦ ὀργανωτικοῦ…
        ἀληθεύει; 🙄

      • Φαίη said

        Δηλαδή βάζεις τις παράλληλα επάλληλες σκέψεις σου στην αράδα και τις σφαλιαρίζεις όπως ο Βέγγος σφαλιαρίζει τις 7 αδερφές του στην ταινία; 🙂

        Υ.Γ. Ωχχχχ 😕 μπερδεύτηκε η γλώσσα μου 😯

        καλή συνέχεια big bro

    • ΒΡΑΧΟΣ said

      Το αγώϊ ξυπνάει τον αγωγιάτη…
      Άμανε ο αγωγιάτης βαριοκοιμάται, αργεί λιγάκι, αλλά είναι νομοτελειακό…

      • Μιχαήλ said

        Μαζί σου…

        Ὅσον ἀφορᾶ τίς ΨΕΜ γενικῶς, προηγεῖται ἡ Ἀπόφαση…
        Τό στρατηγικό ψυχολογικό βάρος καί οἱ…»συνέπειες» τῆς ὁποίας εἶναι σέ κάποιες περιπτώσεις ΑΒΑΣΤΑΧΤΕΣ…
        Ἔνθεν…κακεῖθεν…
        Μετά ἔρχονται οἱ…ΨΕΜ…
        Ἀφοῦ πρῶτα τελειώσουν τά…ΨΕΜματα…
        Ὑπόσχομαι κάποια στιγμή, σύντομα, νά ἐπανέλθω στό θέμα μέ ἕνα «πρόσφατο» παράδειγμα…μέ τήν ἄδεια τῆς Γέφυρας πάντα…
        Παράδειγμα, πρός…παραδειγματισμόν, μέρες πού εἶναι…

  2. Anaconda said

    Εξαιρετική ανάρτηση!
    Νιώθω να κολυμπάω στα νερά μου…

  3. Πετροβούβαλος said

    Καλημέρα! Απλώς υποσημειώνω πως αυτό το εξαιρετικό άρθρο το έχει γράψει γυναίκα και το έχει αλιεύσει από το διαδίκτυο γυναίκα!

    • Anaconda said

      Για πες, για πες…

    • Φαίη said

      Εσείς οι δύο με έχετε μπερδέψει 🙄

      • Anaconda said

        Μετάφραση από τα γυναικεία ελληνικά: «τί θα γίνει ρε μάγκες, θα το πείτε ανοιχτά αυτό που κατάλαβα αλλά δεν προβλέπεται να πω εγώ;»

      • Anaconda said

        Για να μη σε κουράζω Φαίη μου και για να… ανάψουν λίγο τα αίματα εδώ μέσα, δύο παιδάκια θεωρούν ότι είσαι καλή κοπέλα και με βρίζουν που δεν το αναγνωρίζω.

      • Φαίη said

        Δύο παιδάκια;;
        Δύο; Το ένα ας πούμε το κατάλαβα το άλλο;;

        Τέλος πάντων δεν έχει σημασία.

        Πως να ανα- γνωρίζεις αν δεν γνωρίζεις;

        Και αυτοί πως γνωρίζουν;

        Και αν εγώ είμαι κακό κορίτσι;

        Και μη φοβάσε, δεν θα ανάψουνε τα αίματα.
        Δεν θα το κάνουμε εδώ….. αμέρικαν μπαρ 🙂

      • Anaconda said

        Υπάρχει καλό κορίτσι;;;
        Για εις βάθος καλό και άξιο κατηχήσεως σε διαφημίζουν.

        ΥΓ. Δεν θα το κάνουμε Αμέρικαν Μπαρ; Άδικα μου είπαν να ντυθώ… Καλλιγούλας;

      • Φαίη said

        Καλέ, εσύ είσαι αυτός με το σεντόνι;; 🙂

        Χμμ, η αλήθεια είναι ότι είμαι λίγο αγρίμι, δεν ξέρω αν την παίρνω την κατήχηση.

        Πάντως, καλά κορίτσια υπάρχουν πολλά, για αγοράκια δεν ξέρω.

      • Anaconda said

        Δεν υπάρχουν καλά και κακά αγοράκια.
        Όλα είναι πλαστελίνη.

      • Φαίη said

        Ναι μωρέ γούτσου γούτσου τα κακόμοιρα δεν φτάινε σε τίποτα.. 😆

      • Anaconda said

        Αν σου αρέσει η αποξηραμένη, μην παραπονιέσαι που σε τρυπάει στις γωνίες.

      • Φαίη said

        Γιατί να μου αρέσει η αποξηραμένη Anaconda;; Υπάρχει άνθρωπος που θέλει να πληγώνεται; 😦

      • Anaconda said

        Όχι, αλλά υπάρχουν άπειροι άνθρωποι που έχουν την ψευδαίσθηση ότι, αν επιθυμούν κάτι με χαρακτηριστικά αποξηραμένης και το βρουν, υπάρχει πιθανότητα να μην είναι αποξηραμένη αλλά ένα νέο είδος που μόνο αυτοί ανακάλυψαν…

        Εσείς οι άνθρωποι μισείτε τον αγγελιοφόρο όταν κομίζει ειλικρινές αλλά σκληρό για τον εγωϊσμό σας μήνυμα.
        Δεν με πειράζει να γίνω κακός, αρκεί να είμαι χρήσιμος.

        Ας μιλήσω, θεωρητικά, σε έναν άνδρα.

        Δεν γίνεται να ψάχνεις μια του δρόμου και να περιμένεις να συμπεριφέρεται σαν Αγία.
        Αν ψάχνεις μια με όλα τα χαρακτηριστικά που έχει μία του δρόμου και περιμένεις να συμπεριφέρεται σαν Αγία διότι δεν τη βρήκες στο δρόμο, τότε φταις εσύ, όχι αυτή του δρόμου που απλά καθόταν στο παγκάκι γιατί κουράστηκε τόση ώρα όρθια ή γιατί έτυχε να την πετύχεις στο σουπερμάρκετ.

        Ορίστε: τώρα χτυπήστε ελεύθερα.

      • Φαίη said

        Αυτά που λες ισχύουν για αυτούς που ψάχνουν προβεβλημένα πρότυπα.

        Όταν ζεις σε μια κοινωνία που οι άνθρωποι έχουν μάθει να ζουν στο ψέμα και εσύ ψάχνεις ειλικρίνεια είσαι καταδικασμένος με τον έναν ή τον άλλον τρόπο να πληγώνεσαι.

      • Anaconda said

        Μήπως θες ειλικρίνεια εκ των υστέρων ενώ προτιμάς το παραμύθι εκ των προτέρων;
        Μήπως αν ακούσεις την αλήθεια εκ των προτέρων δεν υπάρξει εκ των υστέρων;

      • ΜΑΡΙΑ said

        Μήπως ἄν δέν πεῖς τήν ἀλήθεια ἐκ τῶν προτέρων,
        στερεῖς ἀπό τόν συνομιλητή σου, τό δικαίωμα τῆς σωστῆς ἐπιλογῆς;;;;

        Εἶναι τίμια συμπεριφορά πρός τόν συνάνθρωπό σου,αὐτή;;

      • εκ των προτέρων η ειλικρίνεια δεν γίνετε αποδεκτή και τιμωρείτε.

        καλησπερα.

      • ΜΑΡΙΑ said

        Καλησπέρα Γιῶργο.. 🙂

      • Anaconda said

        Μήπως αν πεις την αλήθεια εκ των προτέρων μείνεις παρέα με την αλήθεια και μόνο την αλήθεια;

      • ΜΑΡΙΑ said

        Ἄν κάποιος δέν ἐκτιμᾶ τήν ἀλήθεια,δέν μέ ἀφορᾶ….ἄρα προτιμῶ νά μείνω μόνο μέ τήν ἀλήθεια.
        Ὑπάρχουν ἐλάχιστες ἐξαιρέσεις,μόνο γιά πολύ σοβαρούς λόγους….

      • Anaconda said

        καταλαβαίνεις λοιπόν Μαρία μου το λόγο για τον οποίο έχω μείνει παρέα με την αλήθεια και μόνο την αλήθεια – και έχω και τα παλιόπαιδα να προσπαθούν να με νοικοκυρέψουν…

      • ΜΑΡΙΑ said

        Παλιόπαιδα δέν τά λές…..ρεμάλια ἴσως!!! 😉

        Ὅσα φέρνει ἠ ὥρα, δέν τά φέρνει ὀ χρόνος….φίδι μου! Κανένας μας δέν ξέρει, τί τοῦ ἐπιφυλλάσσει τό μέλλον καί ΓΙΑΤΙ.

      • Anaconda said

        Ε όχι και ρεμάλια! Ενίοτε προσπαθούν να γίνουν αλλά αποτυγχάνουν παταγωδώς!
        Η πράξη πάντως επιβεβαιώνει πλήρως τον Γιώργο.

      • Φαίη said

        Η αλήθεια δε χαρίζεται. Οϋτε σε αυτόν που την λέει ούτε σε αυτόν που την ακούει.

        Αυτός που την λέει μπορεί να μην την πει επειδή φοβάται. Ποιος φταίει; Η αλήθεια φταίει ή αυτός που δεν την είπε; Μήπως φταίει και ο άλλος που δεν την άκουσε καν;;
        Από την άλλη πλευρά, ο άλλος που την άκουσε μπορεί να αντιδράσει με δυο τρόπους ή να την αποδεχτεί ή να μην την αποδεχτεί. Ποιο είναι το ζήτημα εδώ; Η αντίδραση του άλλου ή η αλήθεια;

        Εν ολίγοις, ο φόβος είναι ο κύριος λόγος που δεν λέμε τις αλήθειες μας στους άλλους. Η αλήθεια έχει κόστος και το μεγαλύτερο μερίδιο αυτού πέφτει σε αυτόν που την λέει.

      • Μαρια , μια μορφή αλήθειας θα βρεις μονο στις προσωπικές και ανιδιοτελείς σχέσεις.
        υπάρχει πολύς κόσμος που προτιμά την αυτόαποπλάνηση απο την αλήθεια.
        παράδειγμα :. πόσοι πραγματικά πίστεψαν τον μπουρδα οταν ελεγε «λεφτα
        υπάρχουν»,και ποσοι πίστεψαν τον χοντρουλή στο » λεφτά δεν υπάρχουν»

      • Φαίη said

        «Αυτοαποπλάνηση»… σωστός Γιώργο.. και μια αιώνια τάση προς τα εύκολα, τα ακοπίαστα..

      • Anaconda said

        Έχεις δίκιο και στα δύο Φαίη:
        Όντως η αλήθεια έχει κόστος και το μεγαλύτερο μερίδιο αυτού πέφτει σε αυτόν που την λέει.
        Όντως ο φόβος είναι ο κύριος λόγος που εσείς οι άνθρωποι δεν λέτε αλήθεια ούτε στους άλλους ούτε στον εαυτό σας. Όλα ξεκινούν από την αυτογνωσία.

      • ΜΑΡΙΑ said

        Καταλαβαίνω τί ἐννοεῖτε,βρέ παιδιά….ἀλλά στό τέλος, ἡ ἀλήθεια ἀποκαλύπτεται καί λάμπει!!
        Δέν μπορῶ νά ἀποδεχτῶ οὔτε τούς ψεῦτες,οὔτε τούς λάτρεις τους.
        Θά δεχόμουν νά εἰπωθῆ ἕνα τεράστιο ψέμμα στόν Ἑλληνικό λαό,ΜΟΝΟ γιά νά τόν ἀφυπνίση καί νά σωθῆ ἡ Πατρίδα.
        Αὐτήν τήν προπαγάνδα,τή θεωρῶ καλή κι’εὐλογημένη…….

      • το μυστικό, ειναι η απόκρυψη της αλήθειας

        ποιος δεν εχει μυστικά !!!!!

        τι ειναι το ψέμα.!!!!

      • swans said

        Τι αναμνήσεις μου φέρατε στην επιφάνεια…

        Υ.Γ. Όφι, πες τα… αλλά που… άνθρωποι…

      • ΜΑΡΙΑ said

        Ἀνακόντα,τήν ἀλήθεια δέν τή λές ἐπειδή δέν εἶσαι ἕτοιμος νά πληρώσης τό τίμημα…..
        Ἄν εἶσαι ἕτοιμος νά ὑποστῆς τίς συνέπειες,δέν ἔχεις κανέναν ἐνδοιασμό!!!

      • Φαίη said

        Εμείς οι άνθρωποι Anaconda;

        Ωχχχ,, pardon me ξέχασα, εσύ είσαι ο Θεός. 😉

      • ΜΑΡΙΑ said

        Ὄχι βρέ Φαίη…φίδι εἶναι!!!

      • ουπς,δουλιτσα,τα λεμε αργοτερα

      • Φαίη said

        Και εγώ το ίδιο και έχω αργήσει.
        Swans που το θυμήθηκες αυτό το τραγούδι; Το έπαιζε το ράδιο όταν ήμουν μικρή. Είναι ωραίο.

      • Anaconda said

        Φαίη, Μαρία: Το πεδίο Higgs ταυτίζεται με αυτό που αποκαλούν στην Ινδική φιλοσοφία «η θάλασσα του διαγαλαξιακού κόσμου που παριστάνει ένα τεράστιο φίδι» και αυτό που αποκαλούν κάπου αλλού ο προσδιορίζων Θεός…

        Swans: Έτσι ακριβώς είναι οι άνθρωποι… Τί μου θύμισες με αυτό το τραγούδι… Να ήμουν και… -2…

      • swans said

        … όταν ήσουν μικρή;

        Πρέπει να προσέχεις περισσότερο… τι γράφεις…
        Γιατί – που ξέρεις; – η αλήθεια μπορεί να αποκαλυφθεί και να λάμψει (έτσι τουλάχιστον διαβάζω παραπάνω, άσχετα αν διαφωνώ…)

      • Φαίη said

        Anaconda,
        πως φτάνεις σε αυτό το φίδι; Παίρνεις το milky way;; 🙂

        Swans,
        Καλά πότε πρωτοβγήκε αυτό το τραγούδι θα με μουρλάνεις. Το θυμάμαι πολύ παλιά. Λες να μην ήμουν μικρούλα;; 😉
        Σε τι διαφωνείς με την αλήθεια; Άλλο αυτή και άλλο εμείς πάντως.

        Φεύγω πάλι.

      • Συμφωνώ με τον αποπάνω
        και γώ μικρός το άκουγα,
        1ον βραβείον φεστιβάλ Θεσσαλονίκης
        ξανάκουσα και τον ευτυχήτε.
        Aλησμόνητες εποχές τότε,
        που ξαναμπούκαραν οι ψηφίστε μας
        τρουχίζοντας τα μαχαίρια
        και μας έφεραν τελικά εδώ που μας έφεραν.
        xexexexexexexexexe
        😈 (Himitrellos thermasths,kathatisths)

      • swans said

        Ένας τρόπος – για να φτάσεις(;) κάπου – είναι αυτός :

        Φαίη, όταν ισχυρίζεσαι ότι σε μια συγκεκριμένη εποχή υπήρξες κάτι μετρήσιμο, αυτό δεν είναι και τόσο καλό… για σένα…

      • S W A N S είσαι ΤΕΡΑΣΤΙΟΣ……….!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
        Bαβάτσικος ??????????? Τόνυ Βαβάτσικος ????????????

        Υ Π Ο Κ Λ Ι Ν Ο Μ Α Ι…………Γονατιστός……
        ΕΙΣΑΙ Ο Νο 1
        ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΣΕΝΑ ΤΟ ΧΑΟΣ……

        υ.γ.Το άρθρο ήταν πάρα πολύ καλό.

      • swans said

        Ουχί…
        μετά το χάος…
        εκτός αν προλάβει το φίδι… (παίζει κι αυτό)…

        Υ.Γ. 47 και 5/12 ακριβώς…

      • Μιχαήλ said

        Ὤω ρέ κορδελίτσες καί κουβαρίστρς οἱ «ἀποπάνωωω»!!
        Νά τό ἁπλοποιήσω…μπορῶ;
        Mπορῶ…

      • Φαίη said

        Γιατί βρε Swans με στεναχωρείς γιατί;;

        Δεν μίλησα για μένα Swans για τα χρόνια μου μίλησα 😯

        Χρησιμοποίησα τη μονάδα μέτρησης που χρησιμοποιεί το ανθρώπινο είδος.

        Άλλο το πες μου τον φίλο σου να σου πω ποιος είσαι και άλλο πες μου τα χρόνια σου να σου πω ποιος είσαι 😉

      • swans said

        Αν συνέβη… συγχώρα με… δεν το ήθελα…

      • Φαίη said

        Swans,

        δε θα μπορούσα να θυμώσω μαζί σου. 🙂

        Όλο λυπητερά τραγούδια, γιατί;; 🙄

      • swans said

        Υ.Γ. Αναμένω τη γνώμη του φιδιού…

        Υ.Γ. Γιατί; …

      • swans said

        there’s an evil virus that’s threatening mankind
        it’s not state of the art, it’s a serious state of the mind
        the muggers, the backstabbers, the two faced elite
        a menace to society, a social disease
        to brainwash the mind is a social disorder
        the cynics, the apathy one-upmanship order
        watching beginnings of social decay
        gloating and sneering at life’s disarray
        eating away at your own self esteem
        pouncing on every word that you might be saying
        to attack someones mind is a social disorder
        the constitution, the government, martial law order
        superficially smiling a shake of the hand
        as soon as your back is turned treason is planned
        when every good thing’s laid to rest
        by the governments hate, by the constitution and their lies
        and every time you think you’re safe
        and when you go to turn away
        you know they’re sharpening all their knives
        all in your mind
        all in your head
        try to relate it
        all in your mind
        all in your head
        try to escape it
        without a conscience they destroy
        and that’s a thing that they enjoy
        they’re a sickness that’s in all of our minds
        they want to sink the ship and leave
        the way they laugh at you and me
        you know it happens all the time
        but it only happens in your mind
        the rats in the cellar you know who you are…
        or do you?
        watching beginnings of social decay…

      • Φαίη said

        Φίλε μου,

        εγώ το πρωί σηκώνομαι, ανοίγω τα παράθυρα και βλέπω κάτι βουνά, βλέπω και τη θάλασσα πιο κάτω και τους έχω χε@μένους.

      • swans said

        Τέτοια χαρά δεν δίνω σε κανέναν…

        Οι στίχοι ήταν για το ανακόντα… Μη ψάχνει…

      • Anaconda said

        «but it only happens in your mind»
        νομίζω ότι σήμερα έδωσες ρέστα!…

        το μόνο που ψάχνω είναι πηγαίο γέλιο – υπάρχει πουθενά;

      • Πετροβούβαλος said

        Στις καλοπροαίρετες γυναίκες, στις παρέες παλιών και καινούργιων φίλων και στα παιδιά!

  4. ΒΡΑΧΟΣ said

    Καλημέρα.
    Εξαιρετικό.
    Μία σημείωση: Ο ψυχολογικός πόλεμος, νομίζω, θα πρέπει να έχει ΚΑΙ ένοπλο βραχίονα, αλλιώς κάνει «μισές» δουλειές…
    Λέω εγώ τώρα…

  5. Επαναστάτης Ποπολάρος said

    Καλημέρα φίλοι μου !!!

    Πολύ ωραίο άρθρο Φαίη. Μπράβο !!! 🙂

    • Φαίη said

      Εγώ δεν έκανα τίποτα.
      Απλά το μετέφερα εδώ.
      Καλημέρα 🙂

      • Επαναστάτης Ποπολάρος said

        Τα εύσημα δεν πηγαίνουν μόνο στον δημιουργό, αλλά και στον άνθρωπο που το φέρνει στην επιφάνεια.
        Είναι όπως ο αρχαιολόγος. Δεν δημιουργεί κάτι, όμως το ανακαλύπτει και το φέρνει στην επιφάνεια να το δουν και άλλοι… 🙂

      • Φαίη said

        Πολύ ωραίο το παράδειγμα που χρησιμοποίησες Ποπολάρε, με αποστόμωσες.

        Η αλήθεια είναι ότι για αυτό το θέμα δεν υπάρχει και πολύ υλικό, τουλάχιστον στο διαδύκτιο.

  6. DustOfRoad said

    Καλημέρα αδέλφια

    Το σύντομο ταξίδι μου μαζί σας ήταν από τα πιο ενδιαφέροντα μέσα στο web…μου θύμισε παλιούς καιρούς..
    ..αυτό, ήταν ένας από τους λόγους της κοινής μας πορείας…έχω την αίσθηση ότι όσο πιο παλιά πάμε, τόσο καλύτερα…αλλά αυτό αποτελεί μια άποψη και ως εκ τούτου άνευ σημασίας…

    Adios

    • Πετροβούβαλος said

      Καλημέρα DOR!
      Θα προτιμούσα να μας εξηγήσεις τους λόγους της δραμματικής σου αποχώρησης για να καταλάβουμε τι κάναμε που σε ενόχλησε, αλλά αφόυ έτσι το θέλεις οφείλω να το σεβαστώ.

      Αντίο.

    • Επαναστάτης Ποπολάρος said

      Φίλε Dust, με έπιασες εξαπίνης.

      Πραγματικά θα ήθελα να ξέρω την αιτία της αποχώρησής σου, όχι για λόγους εγκυκλοπαιδικού ενδιαφέροντος, αλλά μήπως είναι κάτι που μπορούμε να κάνουμε ώστε να την αναβάλουμε.

      Αν παρόλα αυτά δεν θα ήθελες να την μοιραστείς, πραγματικά τότε έχεις τις καλύτερες ευχές μου από καρδιάς για μία ευτυχισμένη ζωή !!!

      • Πετροβούβαλος said

        Φίλε μου Επαναστάτη, περίμενε να επιβεβαιωθεί πως πρόκειται όντως για τον DOR.

      • Επαναστάτης Ποπολάρος said

        Καλημέρα αδερφέ. Μακάρι να μην είναι…

      • Επαναστάτης Ποπολάρος said

        Μετά από την επιβεβαίωση, τα λόγια περιττεύουν…

        Καλή συνέχεια φίλε Dust (και καλή αντάμωση ελπίζω)… 😦

      • Φαίη said

        Ποπολάρε, κατάλαβες τι έγινε; 😦

        Μήπως κάναμε κάτι και τον στενοχωρήσαμε ;;

      • Επαναστάτης Ποπολάρος said

        Όχι, δεν έχω καταλάβει Φαίη μου. Από εκτίμηση λέω ότι δεν μάλλον δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο.
        Μακάρι ο Θεός να τον έχει καλά και ο δρόμος του να είναι όπως εκείνος τον έχει σχεδιάσει… 😦
        Για όλους μας δηλαδή !!!

      • Επαναστάτης Ποπολάρος said

        Τα έκανα ολίγον σαλάτα, αλλά δεν πειράζει…

      • Φαίη said

        Δεν έκανες τίποτα σαλάτα Ποπολάρε.
        Εγώ έχω στενοχωρηθεί γιατί ο DustOfRoad είναι ευαίσθητη ψυχή. Έχω την αίσθηση ότι με κάτι παρεξηγήθηκε, κάτι λεπτό που ίσως εμείς να μην καταλάβαμε και να το κάναμε άθελά μας. Δεν ξέρω τι να πω. 😦

    • Δεν είμαι από παλιά για να ξέρω τους λόγους της κοινής πορείας σου με τους άλλους
      Σαν λογική όμως η έκφραση ……οσο πιο παλιά τόσο πιο καλά….. συμφωνώ απόλυτα.Ομως γνωρίζω πως όταν κάτι αποτελεί άποψη είναι οριοθετημένο μεσα σε λογικές οι οποίες είναι βασισμένες σε βιώματα επιχειρήματα κλπ κλπ πως γίνεται να είναι ΑΝΕΥ ΣΗΜΑΣΙΑΣ όπως λες σε ανθρώπους που προσφωνείς ως αδέλφια …άσε τους υπόλοιπους …
      Αντίφαση ….

    • Φαίη said

      DustOfRoad,

      στενοχωρήθηκα. 😦
      Γιατί;;

      Εντόπισα αυτό στα λόγια σου.
      «έχω την αίσθηση ότι όσο πιο παλιά πάμε, τόσο καλύτερα…αλλά αυτό αποτελεί μια άποψη και ως εκ τούτου άνευ σημασίας…»

      Κάτι άλλαξε και δεν σου αρέσει;
      Το ξέρεις ότι και εσύ είσαι κομμάτι του Αβέρωφ. Αυτό σημαίνει ότι η άποψή σου είναι αναγκαία. Το Αβέρωφ δεν είναι τίποτα χωρίς όλους εμάς.
      Γιατί φεύγεις;
      Γιατί παραδίδεις τα όπλα;
      Τι είναι αυτό που περιμένεις αν δεν προσπαθήσεις να το δημιουργήσεις και εσύ;

      Μίλησέ μας σε παρακαλώ.

      • Πετροβούβαλος said

        Περιμένετε να επιβεβαιώσουμε πως είναι ο DOR λέμεεε…..
        Είμαστε σε άρθρο περί ψυχολογικού πολέμου 😎

      • Φαίη said

        Ναι, πριν λίγο είδα το παραπάνω σχόλιό σου. Μακάρι να μην είναι.

      • Πετροβούβαλος said

        Δυστυχώς επιβεβαιώθηκε πως είναι ο φίλος μας ο DOR!
        Aποχαιρετώ την εκλεκτή μας παρέα προς το παρόν, επιστρέφω το βράδυ!
        Μη μαυρίζετε παίδες, σε κάτι τετοιες περιπτώσεις μετριούνται πολλά!

      • Φαίη said

        Κάτσε βρε Πέτρο.

        Έδωσε κάποιον λόγο;

        Τον ρώτησες;

        Βρε DOR γιατί βρε παιδάκι μου; 😦

    • swans said

      Τω αγνώστω φίλω :

  7. swans said

    Ας καλοπιάσουμε και το φίδι… σύγχρονη επιχείρηση…

    Υ.Γ. Υπομονή…

  8. DustOfRoad said

    Μου είναι αφύσικο να μην πω δυο κουβέντες στα αδέλφια μου

    Θέλω δουλειά στον εγωϊσμό και στην περηφάνια μου
    Είμαι βάρος χωρίς την δ ι α ύ γ ε ι α
    …όχι αυτήν που γνωρίζετε.

    Η Πατρίδα χρειάζεται ξ ε κ ά θ α ρ ο υ ς σκοπούς
    ένοιωσα να «μυρίζω»…

    Τι πρόκληση !!

    Αλλά και έτσι να μην είναι… η ζωή συνεχίζει να είναι συναρπαστική !!

    🙂 ——————————————————————————————————————————————————

    • ΜΑΡΙΑ said

      Γιατί,ὅλοι οἱ ὑπόλοιποι δέν θέλουμε;;;;

      Μαζί μποροῦμε νά βελτιωθοῦμε πολύ πιό ἀποτελεσματικά,ἀπ’ ὅτι ὁ καθένας μόνος του.

      Ξανασκέψου το,σέ παρακαλῶ….. 😦

      • Φαίη said

        «Μαζί μποροῦμε νά βελτιωθοῦμε πολύ πιό ἀποτελεσματικά,ἀπ’ ὅτι ὁ καθένας μόνος του.»

        Πολύ σωστή.

    • Φαίη said

      Δεν ξέρω τι νοιώθεις ότι πρέπει να έχεις για να προσφέρεις.
      Εγώ πάντα νόμιζα ότι η αγάπη ήταν αρκετή.
      Στην προκειμένη περίπτωση, αγάπη για την Πατρίδα μας.
      Και δεν χρειάζεται να είσαι τέλειος.
      Ποιός είναι τέλειος;
      Ίσως πάλι το προσωπικό σου ταξίδι να σε οδηγεί αλλού και αυτό εγώ το σέβομαι.

      Να είσαι πάντα καλά και να ξέρεις ότι όποτε θελήσεις εδώ είμαστε. 🙂

    • Μπορείς να επικοινωνήσεις με όποιον θέλεις από τη διαχείρηση και να καταθέσεις τους λόγους σου. Γνωριζόμαστε οι περισσότεροι (νομίζω) διαδικτυακά και καλό θα είναι να ξεκαθαρίζουν οι όποιες αμφιβολίες. Κάνει καλό σε όλους μας.

    • Μέλια said

      Dust καλησπέρα χαίρομαι που μας εξήγησες …… όμως η, Μαρία έχει δίκιο…..όλοι μαζί μπορούμε.. η πατρίδα μας χρειάζεται….ο Αβέρωφ σε χρειάζεται…..τα αδέλφια σου σε χρειάζονται….
      Να είσαι πάντα καλά.
      Μήπως να το ξανασκεφτείς;;;;;

    • αγαπητε DOR
      θεωρω οτι καταλαβα το πρωτο σου μυνημα και μαλλον μου το επιβεβαιωνεις με το δευτερο σου μυνημα
      οπως και ναναι, εγω σου ευχομαι,αλλα και ολο το πληρωμα (ειμαι σιγουρος )τα καλυτερα,και μιας και το αποφασισες , σηκωσε τα μανικια και βουρ
      never give up
      καλη επιτυχια αδερφε

      υγ.καλησπερα σε ολους

      • Φαίη said

        Και να ξέρει ότι όποτε θελήσει (ακόμα και αύριο) να γυρίσει εμείς είμαστε εδώ.

        Καλησπέρα.

      • γεια σου Φαιη, μπράβο σου για την ανακάλυψη και για τον κόπο σου.
        Ολοι λεμε οτι οι Αρχαίου μας τα έχουν ανακαλύψει ολα και ετσι ειναι , διαβάζοντας ενα αρθρο παλαιότερα για την χρήση χημικών σε κατάσταση πολέμου , θεωρείται επίσημα οτι πρώτη φορα χρησιμοποιήθηκε απο τους αρχαίους ελληνες .

        Οσων αφορα των DOR ,,,,,,,,,στους φιλους-αδερφια δεν λεμε Αντιο.
        Εις το επανιδειν αδερφέ..

    • Αδερφε και διαδυκτιακε φιλε DOR.
      Σεβαστη η οποια αποφαση πηρες , αλλως τε εσυ εισαι καπετανιος στο μυαλο σου. Θα σου πω μονο ενα προσωπικο βιωμα που ειχα πριν αρκετα χρονια :
      Σε μια αναζητηση του προσωπικου μου γιατρου ,σχεδον χαραματα , στο νοσοκομειο οπου υπηρετουσε και αφου ειχα περασει μια αγωνιωδη νυχτα στη δουλεια ,(εργαζομουν τοτε νυχτα απ τις 17:00 εως τις 3:30 γυριζα σπιτι..) χωρις να κοιμηθω στην επιστροφη.
      Με το που τον συναντησα με ρωτησε τι επαθα και τον ψαχνω ετσι. Του ανεφερα πως αισθανομουν οτι «μυριζω» και ειμουν σιγουρος για αυτο!!
      Με κοιταξε καλα-καλα και μου ειπε επι *»λεξει» γελωντας : – Αντε ρε πανε να κοιμηθεις… Οσοι «βρωμανε» , δεν το καταλαβαινουν ΠΟΤΕ ! Εσυ με αυτα που μου λες και βλεπω , ευωδιαζεις , μην ανησυχεις..

      *»λεξει» , Ο γιατρος ειναι Ψυχιατρος-Νευρολογος Υφηγητης τοτε στο Αριστοτελειο.. Το επι «λεξει» ειναι σχετικο , εβαλα την μυρωδια που αναφερεις εσυ ,καθως ειναι το ιδιο και για να μην εκτεθω παραπανω..Οχι τιποτε, αλλα αλλος εχει τα «πρωτεια» εδω μεσα σε αυτο το σημειο… 😈 (Μανωλης Αρκας,imitrelos para tw trelo!)..και χωρις «χαρτι» ενω εγω διαθετω κι απ αυτο…
      Ελπιζω να κατανοεις το μυνημα που σου στελνω !

      Αδερφε και φιλε ,επαναλαμβανω τα του Γιωργου : στους φιλους-αδερφια δεν λεμε Αντιο.Θα σε περιμενουμε.
      Εις το επανιδειν αδερφέ..

  9. ΜΑΡΙΑ said

    Καί ἀφοῦ διάβασα τό ἄρθρο-ἐπιτέλους-ἔχω νά πῶ, ὅτι εἶναι ἐξαίρετο…..
    Χαλάλι στό χρόνο πού διέθεσες Φαίη,χαλάλι….

    • Φαίη said

      Βρε Μαρία μου δεν έκανα τίποτα.
      Το βρήκα και το μετέφερα.
      Μπράβο στην αρθογράφο (αν μπεις στο μπλογκ της θα δεις ότι έχει πολύ ενδιαφέροντα πράγματα) και στην υπομονή της που ασχολήθηκε με ένα θέμα για το οποίο γνωρίζουμε ελάχιστα στο διαδύκτιο.

      • ΜΑΡΙΑ said

        Ἐκεῖ ἤμουν τώρα καί διάβαζα γιά τά βυζαντινά πλοῖα… 🙂
        Ἔχει καί καλές στρατιωτικές ἀναλύσεις,μέ μία πρώτη ματιά….

        Ἄκου Φαίη,τό ‘να χέρι νίβει τ’ ἄλλο καί τά δυό τό πρόσωπο!!!!
        Ὅποιος ἔχει χρόνο καί βρίσκει κάτι ἐνδιαφέρον καί τό ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ….κάνει σπουδαῖα δουλειά,ΤΕΛΟΣ!!

  10. Μέλια said

    Γεια σας παιδιά.

    Φαίη ένα μπράβο στη συγγραφέα για το άρθρο της και ….μπράβο ….μπράβο….. σε σένα που το ανακάλυψες!.

  11. […] 2010, εκδόσεις Αιγίς, σελ. 28-35) Αναδημοσίευση από το Αβέρωφ που αλίευσε η Φαίη Rate this:Share this:FacebookTwitterLinkedInEmailLike […]

  12. […] 2010, εκδόσεις Αιγίς, σελ. 28-35) Αναδημοσίευση από το Αβέρωφ που αλίευσε η Φαίη Rate this:Share this:FacebookTwitterEmailLinkedInLike […]

  13. Φαιη μου ,εξαιρετικο το αρθρο που μας εφερες.Τα συγχαρητηρια μου και στην συγγραφεα και σε σενα που το μοιραστηκες μαζι μας.
    Οπως βλεπεις απ τα προηγουμενα track backs αναδημοσιευσεων , το «δανειστηκα» και για τα δικα μου μπλογκς….

    Σε ευχαριστω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s